Điện mặt trời dạng cắm: Giải pháp tiết kiệm năng lượng lan rộng ở châu Âu

Báo cáo của Hiệp hội thương mại năng lượng mặt trời SolarPower Europe chỉ ra rằng, việc tận dụng năng lượng mặt trời giúp châu Âu tiết kiệm trung bình 100 triệu euro/ngày (hơn 3.000 tỷ đồng) kể từ ngày 1/3, nhờ giảm nhu cầu nhập khẩu khí đốt.

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn quan trọng của nhiên liệu hóa thạch, nơi vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu.

Nếu giá khí đốt tiếp tục duy trì ở mức cao do Iran kiểm soát eo biển Hormuz, thì công suất điện mặt trời có thể giúp châu Âu tiết kiệm tới 67,5 tỷ euro vào năm 2026.

Người châu Âu đang đẩy mạnh đầu tư vào năng lượng sạch như máy bơm nhiệt, xe điện (EV) và hệ thống điện mặt trời. Tuy nhiên, đối với những người không có không gian hoặc tài chính để lắp đặt tấm pin trên mái nhà, sự chú ý đã chuyển sang các giải pháp điện mặt trời dạng cắm.

Điện mặt trời dạng cắm lắp trên ban công một ngôi nhà ở Đức. (Ảnh: Euronews)

Điện mặt trời dạng cắm là gì?

Thường được lắp đặt ở ban công, sân thượng hoặc mái nhà kho, điện mặt trời dạng cắm sử dụng các tấm pin nhỏ có thể gắn vào tường bên ngoài. Ở nhiều quốc gia châu Âu, người dùng có thể mua tại siêu thị hoặc sàn thương mại điện tử và tự lắp đặt mà không tốn thêm chi phí.

Theo British Gas, khi có ánh nắng, tấm pin của hệ thống tạo ra điện và được bộ chuyển đổi biến thành dòng điện xoay chiều, sau đó đưa trực tiếp vào mạng điện trong nhà thông qua ổ cắm.

Phần điện này sẽ được các thiết bị trong nhà sử dụng trước, giúp giảm lượng điện phải mua từ lưới. Nếu không đủ, hệ thống tự động lấy thêm điện từ nguồn điện chung. Nhờ đó, người dùng không cần lắp đặt phức tạp mà vẫn có thể bổ sung nguồn điện cho gia đình.

Điện mặt trời dạng cắm được xem là lựa chọn lý tưởng cho những người sống trong nhà thuê hoặc nhà ở chung, nơi việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái không được phép.

Các chuyên gia cho biết thời gian trung bình để hoàn vốn cho hệ thống này là từ hai đến sáu năm, tùy thuộc vào giá mua, kích thước và vị trí lắp đặt. Sau khi vận hành, điện mặt trời dạng cắm giúp giảm lượng tiêu thụ từ lưới điện, qua đó giảm hóa đơn tiền điện hàng tháng.

Ở châu Âu, Đức đón đầu xu hướng điện mặt trời dạng cắm từ rất lâu trước khi xảy ra cuộc xung đột Mỹ - Israel và Iran, với hơn một triệu hệ thống được lắp đặt trong giai đoạn 2022 - 2025.

Điều này phần lớn nhờ vào các chính sách khuyến khích của chính phủ, trong đó người mua được hưởng cơ chế giá điện hỗ trợ, chẳng hạn như trả cho các hộ gia đình một mức giá cố định cho mỗi đơn vị điện năng được gửi ngược về lưới điện.

“Khách hàng đã tự khởi xướng làn sóng này và thành công trong việc yêu cầu đơn giản hóa thủ tục hành chính”, một phát ngôn viên của công ty sản xuất điện mặt trời dạng cắm Meyer Burger, cho biết. “Những biện pháp như loại bỏ thuế VAT góp phần làm tăng sức phổ biến của điện mặt trời dạng cắm, điển hình là loại lắp ở ban công”.

Giá thành điện mặt trời và hệ thống lưu trữ pin giảm nhanh chóng, khiến chi phí ban đầu càng rẻ hơn. Giá các tấm pin mặt trời gắn ban công ở Đức đã giảm một nửa trong vài năm qua, với các mẫu nhỏ hiện có giá khoảng 200 euro (hơn 6 triệu đồng).

Các mẫu lớn hơn có kèm pin lưu trữ có giá dưới 1.000 euro (hơn 30 triệu đồng), nhưng có thể tạo ra lượng điện sạch nhiều hơn đáng kể.

Kể từ năm 2024, người thuê nhà và chủ căn hộ được phép tự lắp đặt tấm pin dạng cắm trên ban công, giúp loại bỏ thêm chi phí lắp đặt.

Các chuyên gia cho rằng thiết bị điện mặt trời dạng cắm có thể đáp ứng tới 2% nhu cầu điện vào năm 2045, khi Đức hướng tới mục tiêu trung hòa khí hậu.

Điện mặt trời dạng cắm ngày càng phổ biến ở châu Âu. (Ảnh: The Construction)

Châu Âu nỗ lực bắt kịp xu hướng

Việc phổ biến điện mặt trời dạng cắm ở nhiều quốc châu Âu bị chậm lại bởi nhiều yếu tố, trong đó có các lo ngại về an toàn.

Nhiều ngôi nhà ở châu Âu có hệ thống điện cũ kỹ hoặc bảo trì kém, do đó cần được kiểm tra bởi chuyên gia trước khi lắp đặt.

Dù vậy SolarPower Europe khẳng định xu hướng điện mặt trời dạng cắm đang mở rộng trên khắp châu Âu.

Hiện nay, thiết bị phát điện sạch này được hợp pháp hóa tại 27 quốc gia thành viên EU, ngoại trừ Thụy Điển và Hungary.

Bỉ hợp pháp hóa việc tự lắp đặt từ tháng 4/2025, trong khi Tây Ban Nha cũng đang tận dụng điều kiện khí hậu nhiều nắng để phát triển điện mặt trời.

Tornasol Energy, công ty điện mặt trời dạng cắm tại Tây Ban Nha, cho biết họ đã cung cấp bộ kit cho hơn 1.300 hộ gia đình trong năm 2025, giúp khách hàng tiết kiệm hơn 620.000 euro tiền điện (hơn 18,8 tỷ đồng) và giảm hơn 14 tấn CO₂ phát thải ra môi trường.

Trong 5 năm hoạt động, Tornasol Energy đã lắp đặt hệ thống cho hơn 5.000 hộ gia đình.

Vương quốc Anh là quốc gia châu Âu mới nhất dỡ bỏ các hạn chế đối với điện mặt trời dạng cắm, gần đây công bố đang “đẩy mạnh” việc triển khai các tấm pin giá rẻ.

Bộ trưởng Năng lượng Anh Ed Miliband cho biết: “Cuộc xung đột ở Iran một lần nữa cho thấy việc thúc đẩy năng lượng sạch là điều thiết yếu cho an ninh năng lượng, giúp thoát khỏi sự phụ thuộc vào thị trường nhiên liệu hóa thạch mà chúng ta không kiểm soát”.

Ông nhấn mạnh: “Dù là cho phép lắp đặt tấm pin mặt trời như tiêu chuẩn cho các ngôi nhà mới hay tạo điều kiện cho người dân mua điện mặt trời dạng cắm tại các cửa hàng, chúng tôi quyết tâm mở rộng năng lượng sạch để đảm bảo chủ quyền năng lượng cho đất nước”.

Phân tích từ Tổ chức môi trường Carbon Brief cho thấy, các tấm pin điện mặt trời dạng cắm có thể giúp một hộ gia đình tại Anh tiết kiệm 1.100 bảng Anh (hơn 38 triệu đồng) trong suốt vòng đời 15 năm sử dụng.