Điện thoại nguy hiểm với trẻ hơn mọi người nghĩ

Việc sử dụng màn hình thường xuyên có tác động đến hành vi, khả năng ngôn ngữ của trẻ. Ảnh: Pexels.

Một nghiên cứu trên hơn 2,8 triệu trẻ em tại 64 quốc gia cho thấy thời gian sử dụng màn hình nhiều có ảnh đến thành tích học tập, khả năng phát triển ngôn ngữ và nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần.

Màn hình liên quan đến nhiều vấn đề phát triển

Theo The Guardian, nghiên cứu được công bố trên JAMA Pediatrics đã thực hiện một dạng tổng quan hệ thống, tổng hợp kết quả từ những nghiên cứu tổng quan quy mô lớn trước đây. Phân tích mở rộng phạm vi với nhiều thiết bị như điện thoại thông minh, máy tính bảng, tivi và nhiều hình thức sử dụng khác nhau, từ lướt mạng xã hội, chơi game cho đến gọi FaceTime.

Kết quả cho thấy thời gian sử dụng thiết bị kỹ thuật số và mạng xã hội kéo dài có ảnh hướng đến kết quả ở nhiều lĩnh vực phát triển của trẻ.

Cụ thể, trẻ tiếp xúc với màn hình nhiều có xu hướng đạt kết quả học tập tổng thể thấp hơn. Tuy nhiên, khi xem xét từng môn học, các nhà nghiên cứu chưa tìm thấy mối liên hệ rõ ràng giữa thời gian sử dụng màn hình với kết quả môn Toán, Đọc hiểu và Khoa học.

Nhóm nghiên cứu lưu ý đây cũng là những lĩnh vực ít được nghiên cứu nhất, do đó việc chưa phát hiện mối liên hệ có thể xuất phát từ hạn chế về dữ liệu.

Đáng chú ý, thời gian sử dụng màn hình nhiều hơn còn liên quan đến khả năng phát triển ngôn ngữ kém. Các nhà nghiên cứu cho rằng đây là một trong những khía cạnh cần được lưu ý khi đánh giá tác động của việc trẻ tiếp xúc với thiết bị kỹ thuật số trong thời gian dài.

Ở lĩnh vực sức khỏe tâm thần, trẻ sử dụng màn hình nhiều hơn có thể gặp các vấn đề về cảm xúc và quan hệ với bạn bè. Nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên hệ với nhóm triệu chứng trầm cảm và lo âu, hay hung hăng và các triệu chứng của rối loạn tăng động giảm chú ý.

Các tác giả nhận định mức độ tác động của thời gian sử dụng màn hình tương đương hoặc lớn hơn một số yếu tố đã được xác lập là có liên quan đến kết quả phát triển của trẻ. Ví dụ như tình trạng kinh tế - xã hội, hành vi nuôi dạy của cha mẹ và tình trạng sinh non.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý kết quả nghiên cứu không đồng nghĩa với việc màn hình là nguyên nhân trực tiếp gây ra những vấn đề này.

Bà Tatiana Íñiguez Berrozpe, giảng viên cao cấp ngành xã hội học tại Đại học Zaragoza (Tây Ban Nha), cho biết nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa thời gian sử dụng màn hình với sức khỏe tâm thần và kết quả học tập, nhưng mức độ liên hệ là nhỏ.

Theo bà, kết quả này không đủ để kết luận màn hình là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng căng thẳng cảm xúc ở thanh thiếu niên. Việc sử dụng màn hình cũng không thể tự giải thích tại sao một thiếu niên gặp vấn đề về cảm xúc hoặc có kết quả học tập kém hơn.

GS Esther van Sluijs tại Đại học Loughborough cũng đánh giá nghiên cứu có chất lượng cao nhưng chưa thể phân biệt đầy đủ giữa các loại hình sử dụng màn hình.

Bà cho rằng chưa có đủ dữ liệu để đưa ra kết luận chắc chắn về tác động của từng hoạt động cụ thể như chơi game hay sử dụng mạng xã hội. Vì vậy, kết quả cần được diễn giải thận trọng trong bối cảnh thói quen sử dụng màn hình của trẻ và thanh thiếu niên đang trở nên phổ biến.

Trẻ sử dụng màn hình nhiều có thể gặp các vấn đề về cảm xúc và quan hệ với bạn bè. Ảnh: Pexels.

Khi điện thoại trở thành vấn đề của gia đình

Những tranh luận về thời gian sử dụng màn hình không chỉ xuất hiện trong các nghiên cứu khoa học mà còn trở thành vấn đề thường gặp trong đời sống gia đình.

Cuốn Nuôi Dạy Con Thời Đại Smartphone (NXB Tri Thức) tiếp cận vấn đề từ mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Sách đặt ra một nghịch lý rằng việc càng cấm đoán điện thoại đôi khi có thể khiến trẻ càng tìm cách sử dụng nhiều hơn.

Theo nội dung giới thiệu, điện thoại vốn được xem là một vấn đề nhỏ nhưng ngày càng trở thành “con voi trong phòng” mà các gia đình khó có thể bỏ qua.

Những tình huống như trẻ chuẩn bị thi nhưng vẫn dành nhiều thời gian cho điện thoại, mê game đến mức không muốn đi học, phản ứng gay gắt khi cha mẹ quản lý việc sử dụng thiết bị hay thậm chí giấu nhiều điện thoại dự phòng có thể xuất hiện trong đời sống gia đình.

Tác giả cho rằng đằng sau những mâu thuẫn liên quan đến điện thoại còn là vấn đề về giao tiếp và quan hệ giữa cha mẹ với con cái. Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào việc kiểm soát thiết bị, phụ huynh cần nhìn vào nhu cầu và những khó khăn thực sự của trẻ.

Cuốn sách dựa trên các cuộc phỏng vấn thực tế trong nhiều năm làm việc của tác giả. Bên cạnh câu chuyện của cha mẹ, tác giả cũng đưa vào tiếng nói của trẻ, qua những bức thư cha mẹ viết để nhìn lại cách ứng xử của mình và những chia sẻ của trẻ về việc sử dụng điện thoại.

Theo tác giả, việc thay đổi cách giao tiếp trong gia đình có thể giúp cha mẹ và con cái hiểu nhau hơn, từ đó giảm những xung đột xoay quanh điện thoại và giúp trẻ từng bước kiểm soát thói quen sử dụng thiết bị.

Thông điệp xuyên suốt của cuốn sách là điện thoại chỉ là phần bề nổi của vấn đề. Điều quan trọng hơn là mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Trong đó, tình yêu và sự tin tưởng đóng vai trò nền tảng.