'Điện xanh' giúp châu Âu đứng vững trước xung đột

Giá điện tại Đức và Pháp đã cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn nhiều so với khí đốt tự nhiên trước biến động do xung đột Trung Đông, thậm chí còn giảm trong tuần qua dù giá dầu tăng mạnh. Nếu như cú sốc năng lượng cách đây bốn năm từng gây ra làn sóng lạm phát kéo dài, thì lần này, đầu tư liên tục vào năng lượng mặt trời và gió đang giúp giảm thiểu tác động của các cú sốc giá.

Giá các hợp đồng điện hiện vẫn ở mức khiêm tốn so với năm 2022, khi xung đột Nga - Ukraine đẩy giá điện leo thang, buộc các chính phủ phải can thiệp khẩn cấp.

Việc EU liên tục đầu tư vào năng lượng mặt trời và gió giúp giảm thiểu các cú sốc giá điện. Ảnh: Eurostat

“Thị trường điện đa dạng hơn so với thị trường dầu mỏ, do đó có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc nguồn cung dầu hoặc khí đốt,” bà Morgane Trieu Cuot, Quyền Giám đốc Giao dịch của Alpiq Holding AG, nhận định.

Dù giá dầu và khí đốt tăng đang tạo thêm áp lực lạm phát - với EU cảnh báo lạm phát có thể vượt 3% trong năm nay nếu xung đột kéo dài, thì giá điện vẫn thấp hơn nhiều so với bốn năm trước, qua đó giúp giảm bớt áp lực tăng lãi suất.

Trong cuộc khủng hoảng năng lượng liên quan tới xung đột Nga - Ukraine, nguồn cung suy giảm đã đẩy giá khí đốt lên mức kỷ lục đúng lúc nhu cầu đạt đỉnh. Trong khi đó, hiện nay, sản lượng điện mặt trời của EU đang bước vào giai đoạn tăng theo mùa sau mùa đông, cùng với việc tăng cường lắp đặt mới giúp nâng tỷ trọng năng lượng này trong hệ thống.

“Những gì chúng ta đang chứng kiến là quá trình chuyển dịch năng lượng,” ông Jorge Martinez, Giám đốc Tăng trưởng của Nadara, cho biết. “Ngay cả khi giá khí đốt tăng do căng thẳng địa chính trị, năng lượng tái tạo ngày càng lớn mạnh ở châu Âu đang giúp giảm bớt tác động.”

Sản lượng điện gió cũng đang phục hồi sau giai đoạn thấp kéo dài. Đồng thời, hệ thống điện hạt nhân của Pháp - trụ cột của thị trường điện châu Âu, hiện ở trạng thái ổn định hơn nhiều so với trước đây, qua đó bổ sung thêm nguồn cung đáng kể. Sản lượng điện mặt trời của Pháp đạt 17 gigawatt vào ngày 17-3, mức cao nhất kể từ tháng 10.

Theo Rabobank, năng lượng tái tạo không chỉ giảm giá điện trung bình mà còn hạn chế các đợt tăng giá đột biến. Nếu không có nguồn năng lượng này và nhu cầu theo mùa giảm, giá điện châu Âu có thể cao hơn tới 30%.

Trước diễn biến mới, các lãnh đạo EU dự kiến họp vào ngày 19-3 để bàn phương thức ổn định thị trường và bảo vệ ngành công nghiệp. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen dự kiến sẽ đề xuất các phương án giảm giá điện.

Các biện pháp đang được xem xét bao gồm giảm phí lưới điện, giảm thuế năng lượng, điều chỉnh nguồn cung giấy phép phát thải, và thậm chí áp trần giá khí đốt.

Dự báo cho thấy sản lượng điện mặt trời của Đức có thể tăng 25% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước, trong khi điện gió có thể tăng tới 70% sau giai đoạn yếu kéo dài.

Làn sóng năng lượng tái tạo này xuất hiện đúng lúc nhu cầu sưởi ấm bắt đầu giảm. Nhu cầu điện tháng 3 dự kiến thấp hơn khoảng 10% so với tháng 2.

Sự gia tăng của điện xanh cũng đang thay đổi cách thị trường điện phản ứng với các cú sốc địa chính trị. Điện mặt trời ngày càng định giá thị trường vào ban ngày. Khi nguồn cung giá rẻ dồi dào trong khi nhu cầu giảm, giá điện có thể giảm mạnh, thậm chí xuống mức âm.

“Giữa tháng 2 đến nay, chúng tôi thường xuyên thấy giá điện thấp hoặc âm vào giờ cao điểm điện mặt trời ở Đức - điều vốn chỉ xảy ra từ tháng 4,” chuyên gia Nathalie Gerl của LSEG cho biết.

Theo các chuyên gia, cuộc khủng hoảng lần này có thể định hình lại những tranh luận về năng lượng tại châu Âu. Theo đó, tín hiệu đầu tư vào điện khí hóa và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu giờ đã trở nên mạnh mẽ hơn trước khi cuộc xung đột tại Trung Đông nổ ra.

Tú Anh