Điều gì đang khiến PV GAS cùng loạt doanh nghiệp lớn có nguy cơ mất tư cách công ty đại chúng?

Ngày 31/12, Tổng Công ty Khí Việt Nam – CTCP (PV GAS - mã CK: GAS) công bố thông tin, căn cứ Báo cáo tài chính quý 3 năm 2025 và danh sách tổng hợp người sở hữu chứng khoán gần nhất (lập tại ngày chốt danh sách 29/8/2025), PV GAS có tổng cộng 17.495 cổ đông.

Trong đó, 1 cổ đông lớn là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) nắm giữ 95,76% số cổ phiếu có quyền biểu quyết. 17.494 cổ đông còn lại nắm giữ 4,24% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.

Như vậy, PV GAS chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15, cụ thể: không đảm bảo có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Hiện nay, PV GAS đang nỗ lực làm việc với cổ đông lớn là PVN, đồng thời báo cáo, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền liên quan để có phương án xử lý phù hợp với quy định hiện hành.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại CTCP Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D, mã CK: PGD).

Theo danh sách chốt ngày 8/12/2025, cơ cấu cổ đông của PGD bao gồm công ty mẹ PV GAS nắm 50,5%, cùng với hai đối tác chiến lược Nhật Bản là Tokyo Gas Asia và Saibu Gas Holdings lần lượt nắm 25% và 21%. Tổng cộng, nhóm 3 cổ đông lớn này sở hữu 96,5% vốn, còn 3,5% vốn do 1.642 cổ đông nhỏ lẻ còn lại nắm giữ.

Trước đó, vào tháng 11/2025, một doanh nghiệp khác là Tổng công ty Khoáng sản - TKV (VIMICO, mã CK: KSV) cũng thông báo chưa đáp ứng đủ điều kiện công ty đại chúng do Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm tỷ lệ sở hữu 98,1% vốn điều lệ.

Sau 1 năm kể từ ngày không còn đáp ứng quy định này mà vẫn không đáp ứng được điều kiện là công ty đại chúng, công ty phải gửi hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để xem xét hủy tư cách công ty đại chúng.

Hệ quả khi bị hủy tư cách công ty đại chúng là cổ phiếu sẽ không đủ điều kiện niêm yết trên HOSE, HNX cũng như không đủ điều kiện giao dịch trên sàn Upcom.

Trước đó, loạt doanh nghiệp có tên tuổi cũng đã thông báo về việc hủy tư cách đại chúng. Điển hình như CTCP Bánh kẹo Bibica (BBC) bị hủy tư cách đại chúng khi cổ đông lớn Tập đoàn PAN nắm giữ trên 98%. CTCP Nước sạch Sông Đà (Viwasupco) đã xin hủy tư cách công ty đại chúng do hai cổ đông lớn nhất là CTCP Hạ tầng GELEX (thành viên của GELEX) và Công ty TNHH Nước sạch REE đang nắm giữ lần lượt 62,46% và 35,95% vốn điều lệ.

Tương tự là CTCP Vinacafe Biên Hòa (mã: VCF) tính đến ngày 28/7/2025 có tổng cộng 538 cổ đông, bao gồm 1 cổ đông nắm giữ 98,79% số cổ phiếu có quyền biểu quyết, đó là Công ty TNHH MTV Masan Beverage, công ty con của Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan (Masan Consumer, mã: MCH). 537 cổ đông còn lại nắm giữ 1,21% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.

Một công ty khác là CTCP Bao bì Biên Hòa sẽ trình cổ đông thông qua việc hủy tư cách công ty đại chúng do tính đến ngày chốt danh sách cổ đông 18/11/2025, cổ đông lớn nhất là TCG Solutions Pte. Ltd. (đơn vị thành viên của Thai Containers Group thuộc Tập đoàn SCG Thái Lan) đang nắm giữ 12,07 triệu cổ phiếu SVI, tương ứng tỷ lệ sở hữu 94,11% vốn điều lệ. Số lượng cổ phiếu do các cổ đông nhỏ lẻ nắm giữ chỉ còn chiếm 5,89%.

Năm 2024, hàng loạt doanh nghiệp hủy tư cách công ty đại chúng và rời các sàn giao dịch chứng khoán do không đáp ứng tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhỏ, điển hình như: CTCP Dây Cáp điện Việt Nam (CAV, do GELEX nắm 96,27% vốn), CTCP Điện Trà Vinh (DTV, do Công ty TNHH Năng lượng REE nắm 66,29%, Tập đoàn Đầu tư IPA nắm 20,43% và Đầu tư Galax NH nắm 7,13%), Chế tạo Điện Cơ Hà Nội (HEM)…

Trang Mai