Điều gì giữ giá dầu không tăng sốc giữa xung đột Mỹ - Iran?

Nhiều chuyên gia từng cảnh báo giá xăng và giá dầu có tăng phi mã nếu Hormuz bị phong tỏa, song thực tế thị trường được "hạ nhiệt" bởi nhu cầu suy yếu và nguồn cung được bổ sung kịp thời. Ảnh: Reuters.

Khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran vào cuối tháng 2, nhiều chuyên gia dự báo thị trường dầu mỏ sẽ chứng kiến cú sốc chưa từng có.

Không ít nhà phân tích cho rằng giá dầu thô có thể vọt lên 150 USD, thậm chí chạm mốc 200 USD/thùng nếu eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu - bị phong tỏa và dòng chảy dầu mỏ ra thế giới bị gián đoạn.

Tuy nhiên, thực tế diễn biến ôn hòa hơn nhiều. Giá dầu Brent chỉ đạt đỉnh khoảng 126 USD/thùng, vẫn thấp đáng kể so với kỷ lục lịch sử 147 USD được thiết lập năm 2008.

Trong giai đoạn từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2 đến ngày 11/6, thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố dừng các cuộc không kích nhằm vào Iran, giá dầu Brent trung bình ở mức khoảng 101 USD/thùng. Đến đầu tháng 7, giá dầu thậm chí có thời điểm lùi về quanh 70 USD/thùng, gần bằng mức trước chiến sự.

Dưới đây là những yếu tố chính giúp thị trường dầu mỏ tránh được một đợt tăng giá mất kiểm soát - ít nhất là cho đến thời điểm hiện tại, theo phân tích từ Reuters.

Trung Quốc bất ngờ giảm mạnh nhu cầu

Yếu tố gây bất ngờ lớn nhất đến từ Trung Quốc - quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. Đến tháng 6, lượng dầu thô nước này nhập khẩu đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần một thập kỷ.

Bên cạnh việc cắt giảm xuất khẩu nhiên liệu, xu hướng chuyển sang sử dụng taxi điện thay cho xe cá nhân ngày càng phổ biến, trong khi ngành hóa dầu cũng thu hẹp quy mô sản xuất. Những diễn biến này khiến nhu cầu tiêu thụ dầu của Trung Quốc suy giảm đáng kể, góp phần hạ nhiệt áp lực lên thị trường toàn cầu.

Mỹ tăng sản lượng lên mức kỷ lục

Ở chiều ngược lại, Mỹ - nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới - tiếp tục bơm thêm dầu để bù đắp nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Đến tháng 4, sản lượng dầu thô của Mỹ đạt mức cao kỷ lục 13,93 triệu thùng/ngày. Đồng thời, Washington cũng xuất kho dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), nằm trong kế hoạch giải phóng tổng cộng 400 triệu thùng dầu do Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) phối hợp triển khai từ tháng 3. Động thái này giúp giảm đáng kể tác động từ những gián đoạn nguồn cung do xung đột.

Ông Trump liên tục đảo chiều kỳ vọng thị trường

Tổng thống Donald Trump nhiều lần khiến các nhà đầu tư đặt cược vào đà tăng của giá dầu phải điều chỉnh chiến lược khi liên tục đưa ra những phát biểu về khả năng đạt được thỏa thuận hòa bình hoặc nối lại hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Những tín hiệu trái chiều khiến thanh khoản trên thị trường dầu giảm sút, khi nhiều nhà giao dịch không còn sẵn sàng đặt cược lớn vào kịch bản giá dầu tăng mạnh vì lo ngại thị trường có thể đảo chiều bất ngờ.

"Hiện giờ gần như ai cũng tin giá dầu sẽ tăng, nhưng rất ít người dám nắm giữ vị thế mua dài hạn", ông Ilia Bouchouev thuộc Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford nhận định.

Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch ICE, sau khi thu hẹp vị thế mua đối với dầu Brent xuống mức thấp nhất trong năm vào đầu tháng 7, các quỹ đầu tư đã tăng lượng hợp đồng mua mạnh nhất trong vòng 6 tháng ở tuần kết thúc ngày 14/7.

Dù vậy, với quy mô khoảng 14,8 tỷ USD (tính theo giá ngày 14/7), lượng vị thế này vẫn thấp hơn hơn 50% so với đỉnh cao nhất trong 6 năm được ghi nhận vào cuối tháng 3.

Ông Ole Hansen, Giám đốc chiến lược hàng hóa của Saxo Bank, cho rằng thị trường đang rơi vào trạng thái "mệt mỏi vì tin tức", khiến các thông báo mới về xung đột không còn tạo ra tác động mạnh lên giá dầu như trước.

Dòng chảy dầu qua Hormuz từng được khôi phục

Arab Saudi - nước xuất khẩu dầu lớn nhất vùng Vịnh - đã tăng mạnh lượng dầu vận chuyển từ cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ, qua đó bù đắp một phần lượng dầu không thể đi qua eo biển Hormuz.

Hoạt động vận chuyển qua Hormuz cũng từng được nối lại trong một thời gian ngắn vào tháng 6, giúp xoa dịu lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung dầu. Tuy nhiên, lưu lượng lại suy giảm trong tháng 7 khi giao tranh tái diễn.

Nguồn cung dầu giao ngay vẫn dồi dào

Theo các nhà giao dịch, nguồn cung dầu thô vật chất trên thị trường hiện vẫn khá dồi dào, qua đó hạn chế phản ứng tăng giá trước những diễn biến leo thang mới của xung đột.

Tại châu Âu, chênh lệch giá dầu Biển Bắc Forties - một trong những loại dầu được sử dụng để xác lập giá chuẩn Brent - đã chuyển từ mức cộng giá kỷ lục hồi tháng 4 sang trạng thái chiết khấu.

"Hiện tại, thị trường vẫn có rất nhiều dầu thô giao ngay", nhà giao dịch kỳ cựu Adi Imsirovic nhận định. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo: "Tình trạng này có thể sẽ không kéo dài".