Xung đột Mỹ - Iran cản trở kế hoạch tăng công suất lọc dầu của châu Á

(Ảnh: Reuters)

Các nhà máy lọc dầu châu Á vốn được kỳ vọng sẽ dẫn dắt đà phục hồi sản lượng nhiên liệu toàn cầu trong quý III, nhờ nguồn cung dầu ổn định hơn. Tuy nhiên, các cuộc tấn công giữa Mỹ và Iran đã một lần nữa làm gián đoạn xuất khẩu dầu từ vùng Vịnh qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu trước khi chiến sự bùng nổ.

Trong khi đó, lực lượng Houthi ở Yemen, được Iran hậu thuẫn, còn đe dọa phong tỏa hoạt động xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê-út từ biển Đỏ. Theo hãng nghiên cứu Energy Aspects, điều này có thể khiến hơn 3 triệu thùng dầu thô/ngày của Ả Rập Xê-út - vốn được vận chuyển sang châu Á qua eo biển Bab el-Mandeb - phải đi theo tuyến đường dài hơn đáng kể.

Ngày 21/7, ba tàu chở dầu thô của Ả Rập Xê-út trên hành trình tới Trung Quốc và Ấn Độ qua eo biển Bab el-Mandeb đã quay đầu, chuyển hướng đi về phía kênh đào Suez.

Diễn biến này khiến các nhà máy lọc dầu châu Á, vốn đã chuẩn bị nguồn dầu cho tháng 8, phải đối mặt với nguy cơ chậm giao hàng từ Trung Đông. Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu tại Mỹ và châu Âu hiện đã hoạt động gần hết công suất.

Cùng lúc, Nga đã cấm xuất khẩu dầu diesel sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của nước này, khiến nguồn cung các sản phẩm dầu mỏ trên toàn cầu tiếp tục bị thắt chặt, qua đó hỗ trợ giá xăng, dầu diesel và nhiên liệu hàng không tăng cao.

Giá nhiên liệu ở mức cao đã đẩy biên lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu tại Mỹ và châu Âu lên mức kỷ lục, đồng thời đưa biên lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu châu Á lên mức cao nhất trong hai tháng.

Ông Neil Crosby, chuyên gia phân tích của Sparta Commodities, nhận định: "Biên lợi nhuận sẽ còn duy trì ở mức cao. Thế giới hiện không có đủ công suất lọc dầu để ứng phó với việc eo biển Hormuz bị gián đoạn và lệnh cấm xuất khẩu của Nga. Giá nhiên liệu cần tăng để làm giảm nhu cầu tiêu thụ".

Đối với dầu gasoil và nhiên liệu hàng không, biên lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu châu Á đã tăng lên hơn 65 USD/thùng, so với chỉ hơn 20 USD/thùng trước khi xung đột nổ ra.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), công suất lọc dầu toàn cầu trong quý III được dự báo đạt 81,6 triệu thùng/ngày, tăng hơn 4% so với quý II nhờ sự phục hồi tại châu Á, dù vẫn thấp hơn khoảng 4% so với cùng kỳ năm trước.

Tại châu Á, Wood Mackenzie dự báo lượng dầu được đưa vào chế biến sẽ tăng lên 30,37 triệu thùng/ngày trong tháng 8, phục hồi từ khoảng 28 triệu thùng/ngày của tháng 5 và tháng 6.

Tuy nhiên, đà phục hồi này có thể bị chững lại nếu lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz tiếp tục giảm và dầu thô của Ả Rập Xê-út phải mất thêm khoảng một tháng để đến châu Á do phải đi vòng qua bờ tây châu Phi.

Tập đoàn Formosa Petrochemical (FPCC) của Đài Loan (Trung Quốc), một trong những nhà xuất khẩu sản phẩm dầu lớn trong khu vực, dự kiến nâng công suất chế biến lên 480.000 thùng/ngày, tương đương gần 90% công suất thiết kế trong tháng 8.

Chủ tịch FPCC K.Y. Lin cho biết công ty đã đảm bảo được nguồn dầu thô giao trong tháng 8, song thời điểm giao và cập cảng của một số lô hàng vẫn chưa chắc chắn do xung đột tại Trung Đông bùng phát trở lại.

Ông nhận định vẫn sẽ có một lượng dầu nhất định được xuất khẩu qua eo biển Hormuz, nhưng khối lượng này khó có thể so sánh với mức trước khi chiến sự xảy ra.

Một lãnh đạo của một nhà máy lọc dầu Trung Quốc (đề nghị giấu tên) cho biết các lô dầu dự kiến bốc hàng trong tháng 7 và 8 có thể bị chậm trễ, khiến kế hoạch tăng công suất chế biến gặp nhiều khó khăn.