Điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới

Tăng cường thu mua lúa gạo cho nông dân, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long

Thời gian qua, sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, bối cảnh thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, khó lường, trong khi xung đột địa chính trị, biến động giá năng lượng, chi phí logistics và vận tải biển gia tăng, cùng việc một số nước điều chỉnh chính sách thương mại và dự trữ lương thực đang tạo sức ép lên cung cầu và giá gạo toàn cầu.

Ở trong nước, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào cao điểm thu hoạch vụ đông xuân, xuất hiện tình trạng giá thu mua lúa giảm so với cùng kỳ năm 2025.

Trước diễn biến này, Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp để bảo đảm sản xuất, tiêu thụ lúa gạo hiệu quả hơn trong giai đoạn mới.

Kết nối thu mua, giữ ổn định đầu ra cho nông dân

Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các địa phương theo dõi sát tình hình sản xuất, tăng cường phòng chống sinh vật gây hại, chủ động ứng phó với thời tiết bất lợi để bảo vệ an toàn các vụ sản xuất, bảo đảm năng suất, sản lượng theo kế hoạch với chi phí thấp.

Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, địa phương xử lý kịp thời các rào cản kỹ thuật, tạo điều kiện gia tăng khối lượng và mở rộng thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam.

Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải phối hợp với Bộ Công Thương, các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp kết nối thu mua, chế biến, xuất khẩu gạo, bảo đảm tiêu thụ lúa hàng hóa cho nông dân.

Giao Bộ Công Thương theo dõi chặt chẽ, dự báo sát diễn biến xuất nhập khẩu, nhu cầu tiêu thụ và giá cả lương thực trong khu vực cũng như trên thế giới để chủ động điều tiết hoạt động kinh doanh, xuất nhập khẩu gạo, nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

Chủ trì lập đoàn kiểm tra liên ngành, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương kiểm tra việc thu mua, xuất nhập khẩu lúa gạo, nhất là việc thực hiện dự trữ bắt buộc theo quy định. Đồng thời, Bộ Công Thương phải tăng cường xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất khẩu tại các thị trường lớn và tiềm năng, đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống, đồng thời đẩy mạnh tiêu thụ gạo trong nước và phát triển thêm các sản phẩm từ gạo.

Với các địa phương, Thủ tướng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố theo dõi sát tình hình sản xuất lúa trên địa bàn, chủ động điều hành để đạt và vượt mục tiêu năng suất, sản lượng theo kế hoạch, trên cơ sở tuân thủ quy định kỹ thuật và an toàn thực phẩm của Việt Nam cũng như nước nhập khẩu.

Chính quyền địa phương phải phối hợp với doanh nghiệp và hợp tác xã tổ chức thu mua lúa kịp thời, tránh tình trạng lúa chín nhưng không được thu mua, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong vận chuyển, đưa lúa gạo về kho chứa.

Công tác quản lý thị trường, thanh tra, kiểm tra và giám sát mua bán cũng được yêu cầu tăng cường để ngăn chặn hiện tượng ép giá, trục lợi và cạnh tranh không lành mạnh.

Giảm chi phí, hỗ trợ vốn và tăng tạm trữ

Bộ Tài chính được giao theo dõi sát diễn biến giá cả thị trường, triển khai các giải pháp bình ổn theo thẩm quyền. Cùng với đó, phải nghiên cứu giải pháp giảm chi phí logistics và chi phí xuất khẩu cho doanh nghiệp trong bối cảnh vận tải quốc tế tăng cao, đồng thời xem xét các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong hoàn thuế và thông quan.

Xây dựng kế hoạch mua dự trữ gạo quốc gia phù hợp nhằm góp phần ổn định giá lúa gạo trong nước.

Ngân hàng Nhà nước được giao chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn với lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp thu mua lúa gạo, nhất là vào giai đoạn thu hoạch rộ. Nghiên cứu cơ chế tín dụng ưu đãi cho những doanh nghiệp có hệ thống kho chứa và năng lực thu mua lớn, qua đó tăng cường thu mua tạm trữ cho nông dân.

Thủ tướng cũng đề nghị Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam, Tổng công ty Lương thực miền Bắc, Tổng công ty Lương thực miền Nam và các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu gạo tăng cường thu mua lúa gạo, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Chủ động tận dụng hệ thống kho chứa và năng lực chế biến để thu mua, tạm trữ, góp phần ổn định thị trường; đồng thời thường xuyên cập nhật, dự báo và cung cấp thông tin về tình hình sản xuất, thị trường lúa gạo trong nước và thế giới để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh phù hợp.

Thủ tướng giao Phó thủ tướng Trần Hồng Hà tiếp tục theo dõi, chỉ đạo việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo.

Văn phòng Chính phủ có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc việc thực hiện công điện theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

PV