Phát huy vai trò hệ thống thương vụ để xuất khẩu bứt phá tăng trưởng

Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý 1/2026. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Sáng 12/3 tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý 1/2026. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến với chủ đề “Giải pháp thúc đẩy phát triển ngoại thương đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026”.

Hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-16%

Tại hội nghị, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) chia sẻ bức tranh xuất nhập khẩu của Việt Nam trong hai tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, tạo nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số trong cả năm. Kim ngạch xuất khẩu đạt 76,39 tỷ USD, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm trước, vượt mục tiêu tăng trưởng 15-16% mà Chính phủ đề ra cho năm 2026.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng ghi nhận nhập siêu gần 3 tỷ USD trong giai đoạn này. Theo ông Sơn, đây không phải tín hiệu đáng lo ngại bởi phần lớn nhập khẩu tập trung vào máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất, cho thấy hoạt động sản xuất công nghiệp và xuất khẩu đang được chuẩn bị nguồn lực tăng trưởng mạnh trong các tháng tới.

Xét theo khu vực thị trường, xuất khẩu sang châu Á đạt 34,3 tỷ USD, tăng 19,8%. Trong đó, xuất khẩu sang ASEAN tăng 10,4%; Trung Quốc tăng 38,1%; Nhật Bản tăng 7%; Hàn Quốc tăng 15,7%. Tại châu Âu, kim ngạch xuất khẩu đạt 11,3 tỷ USD, tăng 8,6%, trong đó EU tăng 8,7%, Vương quốc Anh tăng 10,6%. Khu vực châu Mỹ đạt 27,3 tỷ USD, tăng 21,9%, với Hoa Kỳ là thị trường lớn nhất, đạt 23,8 tỷ USD, tăng 21,9%. Xuất khẩu sang châu Phi và châu Đại Dương cũng ghi nhận mức tăng lần lượt 6,7% và 10,7%.

Về nhóm hàng, cả khu vực nông-thủy sản và công nghiệp chế biến, chế tạo đều tăng trưởng tích cực. Thủy sản tăng khoảng 20%, rau quả tăng tới 45%, hạt tiêu tăng hơn 25%. Trong khi đó, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 41%, điện thoại và linh kiện tăng 21%, máy móc thiết bị tăng 21%, đồ chơi và dụng cụ thể thao tăng 52%. Những con số này cho thấy năng lực sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục được cải thiện, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao.

Giao 'KPI' cho các thương vụ

Để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026 là 15-16%, Cục Xuất nhập khẩu đề xuất Bộ Công Thương tiếp tục theo dõi sát diễn biến thương mại toàn cầu, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan triển khai các giải pháp điều hành linh hoạt, gắn kết với chính sách sản xuất, tài chính, tín dụng và logistics.

Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Xây dựng nhằm triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp. Một số chính sách quản lý ngoại thương cũng sẽ được áp dụng linh hoạt, trong đó có thể tạm dừng xuất nhập khẩu một số mặt hàng nhằm bảo đảm cân đối thị trường và lợi ích quốc gia.

Hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tham dự hội nghị dưới hình thức trực tuyến. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Bộ Công Thương đang trình Chính phủ các văn bản quan trọng như Nghị định thay thế Nghị định 107 và 01 về quản lý xuất khẩu gạo, quy định về hàng hóa sản xuất tại Việt Nam, và Thông tư hướng dẫn Nghị định 259/2025 về kiểm soát thương mại chiến lược, nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Một trong những giải pháp quan trọng được Cục Xuất nhập khẩu đề xuất là tăng cường vai trò của hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong việc thúc đẩy xuất khẩu. Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Bộ Công Thương sẽ nghiên cứu giao chỉ tiêu cụ thể (KPI) cho từng thương vụ, gắn với từng khu vực thị trường. Các thương vụ sẽ phối hợp với Cục Xúc tiến thương mại và các đơn vị liên quan để hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.

Khi kim ngạch xuất khẩu tại một thị trường có dấu hiệu suy giảm, các thương vụ cần chủ động tìm kiếm và đề xuất thị trường mới để Bộ có cơ sở xây dựng chính sách hỗ trợ. Hệ thống thương vụ cũng được yêu cầu tăng cường cảnh báo sớm, cung cấp thông tin về rủi ro thương mại, thay đổi chính sách nhập khẩu và các biện pháp phòng vệ thương mại từ phía các nước đối tác, giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng chiến lược và quản trị rủi ro.

Ngoài ra, Cục Xuất nhập khẩu khuyến nghị các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị rủi ro thương mại quốc tế, chú trọng các điều khoản hợp đồng thương mại, bảo hiểm, xử lý rủi ro và các tình huống bất khả kháng.

Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết các chương trình kết nối doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, địa phương với hệ thống thương vụ đã mang lại hiệu quả tích cực, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, đặc biệt là mặt hàng nông sản theo mùa vụ.

Mạng lưới hơn 60 thương vụ và chi nhánh thương vụ Việt Nam tại nước ngoài trở thành kênh kết nối quan trọng giữa các ngành hàng, doanh nghiệp và chính quyền địa phương với thị trường quốc tế. Thương vụ không chỉ hỗ trợ xúc tiến thương mại mà còn cập nhật thông tin về chính sách thương mại, quy định kỹ thuật, biện pháp phòng vệ thương mại và xu hướng tiêu dùng tại các thị trường sở tại.

Một số thị trường lớn ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu trên 10% như Hoa Kỳ, Mexico, Canada, Chile, Argentina, Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia, Hàn Quốc, UAE, Saudi Arabia, Ghana, Kenya... Tuy nhiên, một số thị trường như Indonesia, Bangladesh, Nigeria, Australia có mức tăng trưởng thấp hoặc giảm, cần được phân tích và có giải pháp phù hợp.

Việc duy trì sự hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam tại các hội chợ, triển lãm chuyên ngành lớn trên thế giới cũng là kênh xúc tiến thương mại quan trọng giúp quảng bá sản phẩm, mở rộng mạng lưới đối tác và nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam.

Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các hiệp hội ngành hàng tổ chức các hoạt động xúc tiến phù hợp tại thị trường trọng điểm, đồng thời phát triển thêm ngành hàng mới, mở rộng thị trường tiêu thụ, tạo động lực tăng trưởng xuất khẩu bền vững trong năm 2026./.

(Vietnam+)