Dinh dưỡng hợp lý trong những ngày nắng nóng

Nên ưu tiên thực phẩm là trái cây, rau xanh trong những ngày nắng nóng

Mùa nắng nóng, thường cơ thể bài tiết nhiều mồ hôi để giải nhiệt gây mất nhiều nước và các chất khoáng, khiến người mệt mỏi, cộng với thời tiết oi bức làm chúng ta không muốn ăn, chỉ thấy khát nước. Điều kiện thời tiết như vậy, mọi người cần có một chế độ dinh dưỡng hợp lý để đảm bảo sức khỏe đồng thời bù lại lượng nước và khoáng chất cho cơ thể.

Theo các chuyên gia, nguyên tắc dinh dưỡng trong những ngày nắng nóng là đảm bảo đủ chất dinh dưỡng, chế độ ăn cân bằng và đa dạng thực phẩm, hạn chế chất béo, tăng cường hoa quả tươi và uống nhiều nước.

Cần lưu ý dinh dưỡng trong những ngày hè nắng nóng.

Theo TS. BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, để đảm bảo sức khỏe trong ngày hè, chế độ ăn vẫn cần đa dạng, phong phú, đủ 4 nhóm thực phẩm gồm chất bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Bên cạnh đó, để giúp bổ sung nước và giải nhiệt cho cơ thể, người nội trợ có thể ưu tiên lựa chọn các loại trái cây, rau xanh theo mùa để chế biến dưới dạng sinh tố, nước ép và các loại canh rau.

"Mùa hè có nhiều loại trái cây chứa nhiều nước và giúp bổ sung vitamin, khoáng chất cho cơ thể như dưa hấu, dưa chuột, dưa lê. Bên cạnh đó, các loại trái cây khác như xoài, mít, ổi, dứa, vải, nhãn cũng rất phổ biến trong mùa này. Quan niệm dân gian cho rằng xoài, mít hay quả vải là những thực phẩm "nóng", tuy nhiên, dưới góc độ khoa học dinh dưỡng thì không có thực phẩm "nóng" hay "mát".

Do đó, chúng ta không nên vì sợ nóng mà không dám ăn các loại trái cây này. Tuy nhiên, trái cây cũng cung cấp một lượng calories đáng kể. Do đó, không nên ăn quá nhiều so với nhu cầu khuyến nghị để tránh tình trạng nạp dư thừa năng lượng vào cơ thể dẫn tới thừa cân, béo phì cũng như các bệnh về rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường." – BS Nguyễn Trọng Hưng khuyến cáo.

Theo BS CK1 Trần Thị Minh Nguyệt, Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TPHCM, để ăn uống đảm bảo dưỡng chất cho cơ thể khỏe mạnh trong những ngày này, đầu tiên cần phải chọn thực phẩm hợp lý và chế biến làm sao để các thành viên trong gia đình muốn ăn.

Nên chế biến các món sa lát, rau trộn, các món nộm, các món ăn mang tính mát, dễ nuốt, hạn chế chiên, xào, quay vì nhiều chất béo gây ngấy, tăng các món luộc, hấp. Không nên chế biến các món có gia vị quá mạnh, cay nóng, quá kích thích...

Tăng cường các món tôm, cua, hải sản hơn là thịt, ăn nhiều rau xanh, trái cây mỗi ngày. Đặc biệt không nên thiếu món canh trong mỗi bữa cơm, vì vừa dễ ăn, vừa có thể đảm bảo đủ chất. Có thể chế biến thịt cá, tôm... thành canh để dễ ăn hơn. Các món như canh cua mồng tơi, canh bầu nấu tôm, canh cá rô rau cải hay tôm rau cải, canh ngao (hay sườn, thịt băm) nấu chua... sẽ cung cấp cả chất béo, đạm và vitamin, các gia vị nêm vào món canh phần nào còn giúp bù đắp các chất điện giải mất qua mồ hôi.

Cần lưu ý vào mùa hè, thực phẩm rất dễ hỏng do thời tiết nóng ẩm là môi trường cho vi khuẩn phát triển. Vì thế, cần chọn mua thực phẩm tươi, ngon, không mua cá ươn, tôm cua chết vì vi khuẩn sinh sôi vô cùng nhanh trong các thực phẩm này. Thực phẩm mua về cần làm sạch và bảo quản hợp lý. Thực phẩm chế biến xong nên ăn ngay, nếu cần phải bảo quản trong tủ lạnh và đun sôi lại trước khi dùng.

Thận trọng với các loại trà giải nhiệt

PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng cho biết, trong mùa hè, người nội trợ cũng có thể nấu các món chè đỗ đen, đỗ xanh… để thực đơn giải nhiệt thêm phong phú. Song đây cũng là các món ăn chứa nhiều đường và nhiều năng lượng cho nên chỉ sử dụng với lượng vừa phải, hợp lý.

Do nắng nóng nên nhiều gia đình thường pha nước uống thanh nhiệt từ các loại trà thảo mộc. Theo bác sĩ Nguyễn Trọng Hưng, nước trà thảo mộc cũng là một lựa chọn tốt để bổ sung nước cho cơ thể. Tuy nhiên, khi dùng trà thảo mộc, nên chú ý đến thành phần, công dụng của sản phẩm cũng như các khuyến cáo về đối tượng sử dụng.

Có thể có một số loại trà chứa đường hoặc ẩn chứa năng lượng thì chúng ta không nên lạm dụng, uống quá nhiều. Hoặc có những loại trà thảo mộc không phù hợp với trẻ nhỏ mà chúng ta cứ cho các em bé uống thì đấy là điều không hợp lý. Hay có loại trà thì phù hợp với người này nhưng chống chỉ định với người kia, hoặc có người uống vào lại gây mất ngủ…Do đó, tùy thuộc vào từng người để chúng ta lựa chọn các loại trà thảo mộc cho phù hợp. Đơn giản nhất, rẻ tiền nhất thì chúng ta có thể pha nước trà xanh, nước vối, nước lọc để sử dụng trong ngày hè cũng rất tốt" – BS Nguyễn Trọng Hưng lưu ý.

Về việc chế biến bữa ăn trong ngày hè, TS.BS Nguyễn Trọng Hưng gợi ý, người nội trợ nên ưu tiên các món luộc, hấp hoặc làm salat, nấu các món canh rau để vừa giữ được giá trị dinh dưỡng của thực phẩm vừa bổ sung nước một cách dễ dàng, giúp cơ thể đỡ bị mệt mỏi trong những ngày nắng nóng.

BS CK1 Trần Thị Minh Nguyệt cho biết, người trưởng thành cần uống từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày, đặc biệt là trong những ngày nắng nóng hoặc nếu hoạt động, chơi thể thao nhiều, ra nhiều mồ hôi thì cần phải uống nhiều hơn.

Các loại nước đun sôi để nguội, nước lọc, nước khoáng, nước hoa quả tươi... rất tốt trong mùa nắng nóng. Nên tự chế biến các loại nước uống tốt cho sức khỏe gia đình trong những những ngày này. Chẳng hạn, các loại nước ép trái cây tươi như nước cam, nước chanh, nước dưa hấu, nước táo, nước lê... vừa cung cấp nhiều nước, giàu muối khoáng, vitamine C, các loại vitamine A, B…, đường dễ tiêu hóa dưới dạng đường glucose, saccharose, fructose và sorbitol cung cấp nhiều năng lượng cho cơ thể, nước ép trái cây còn giúp tăng khẩu vị, ngon miệng, rất tốt cho những người yếu, kể cả trẻ em. Hoặc các loại nước từ rau như rau má, diếp cá xay... có tác dụng giải nhiệt rất tốt. Nước chè xanh có chứa chất chống oxy hóa giúp loại bỏ tế bào chết và tái tạo da, vừa chứa vitamin C, giúp làm mát cơ thể, đào thải chất độc ra khỏi cơ thể. Cũng có thể nấu các loại chè như chè đậu đen, đậu xanh... giúp giải nhiệt, giải độc ngày nắng nóng, vừa bổ dưỡng. Tăng cường uống sữa, đặc biệt là sữa chua vừa giúp giải nhiệt, vừa bổ sung dưỡng chất, vừa có lợi cho hệ tiêu hóa.

Cũng có thể dùng đồ uống chế biến sẵn từ các loại quả, cũng có tác dụng giải khát nhưng hàm lượng các muối khoáng và vitamine trong các loại đồ uống này ít hơn rất nhiều so với nước quả tươi ép, giá trị dinh dưỡng cũng không bằng nước ép trái cây tươi… Các loại nước uống giải khát như nước ngọt có gas, đồ uống tăng lực…không nên uống nhiều, nhất là ngay trước hay trong bữa ăn vì lượng đường trong đó có thể làm cho chúng ta ăn kém ngon. Với những người cần giảm cân, người tiểu đường, trẻ nhỏ... tốt nhất không nên dùng. Các loại nước thể thao rất thích hợp cho người làm việc dưới trời nắng nóng, người chơi thể thao ra nhiều mồ hôi.