Định hình bản sắc và mở rộng ảnh hưởng toàn cầu

Dự án âm nhạc “Made In Vietnam” của nhóm DTAP. Ảnh: BTC chương trình

Với hơn 800 sự kiện âm nhạc diễn ra trên cả nước trong năm 2025 và những thành tích ấn tượng của các nghệ sĩ Việt như Đức Phúc và Phương Mỹ Chi..., ngành âm nhạc nước nhà đang trên đà phát triển mạnh mẽ, không chỉ ở quy mô mà còn về chất lượng.

Tuy nhiên, để đạt được tầm ảnh hưởng toàn cầu, ngành âm nhạc cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững và xác định rõ ràng bản sắc V-Pop. Những xu hướng như V-folktriotism và glocalisation đang dần khẳng định vị thế của âm nhạc Việt, tạo ra sản phẩm vừa hiện đại, vừa đậm đà bản sắc văn hóa, từ đó đưa âm nhạc nội địa vươn xa hơn trên bản đồ âm nhạc thế giới.

Hơn 800 sự kiện âm nhạc diễn ra trên cả nước trong năm 2025

Báo cáo Tổng quan ngành công nghiệp âm nhạc Việt Nam 2025- 2026, được nhóm nghiên cứu thuộc Khoa Truyền thông và Thiết kế, Đại học RMIT Việt Nam công bố, vẽ lên bức tranh toàn diện về một ngành công nghiệp đang phát triển mạnh mẽ. Đây là ấn bản thứ ba của báo cáo, với tiêu đề năm nay là Bản địa hóa toàn cầu, bản sắc, cộng hưởng, thay thế cho tên gọi trước đây là Tổng quan ngành công nghiệp âm nhạc kỹ thuật số Việt Nam.

Báo cáo được xây dựng dựa trên nghiên cứu thứ cấp, phân tích các báo cáo thị trường và nghiên cứu học thuật toàn cầu, cùng cơ sở dữ liệu các sự kiện âm nhạc được tổng hợp từ phương tiện truyền thông và nền tảng bán vé, khảo sát trực tuyến với 471 người trẻ và phỏng vấn chuyên sâu 23 chuyên gia từ các tổ chức văn hóa, âm nhạc hàng đầu.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long, Trưởng nhóm nghiên cứu, năm 2025 ghi nhận sự chuyển mình rõ rệt của thị trường âm nhạc và công nghiệp văn hóa Việt Nam, không chỉ về quy mô mà còn về chất lượng. Các sự kiện âm nhạc lớn (hạng A50-A80) được tổ chức liên tục, với nhiều buổi biểu diễn quốc tế, nơi khán giả Việt thể hiện sự văn minh, cuồng nhiệt và chuyên nghiệp. Cùng với đó, nghệ sĩ Việt cũng ghi nhận nhiều thành tích nổi bật, từng bước khẳng định vị thế và sức ảnh hưởng.

Năm 2025 cũng đánh dấu hơn 800 sự kiện âm nhạc diễn ra trên cả nước. Những chương trình quy mô quốc gia như V Concert - Rạng rỡ Việt Nam, Tổ quốc trong tim... thu hút từ 25.000 đến 50.000 khán giả mỗi đêm, phản ánh nhu cầu mạnh mẽ về các không gian văn hóa giàu cảm xúc.

Nghệ sĩ Việt ngày càng tự tin trên sân khấu quốc tế, với Đức Phúc giành quán quân Intervision 2025 tại Moscow và Phương Mỹ Chi đoạt giải Ba tại Sing! Asia 2025. Đồng thời, nhiều ngôi sao quốc tế đã lựa chọn Việt Nam làm điểm đến biểu diễn. Tour Übermensch của G-Dragon thu hút gần 100.000 khán giả, khẳng định vị thế ngày càng rõ của Việt Nam trong bản đồ âm nhạc khu vực...

Tuy nhiên, theo PGS Thăng Long, mặc dù ngành âm nhạc Việt Nam đã có những thành tựu, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để vươn lên tầm cao mới. Để cạnh tranh với các nền âm nhạc trong khu vực và thế giới, thị trường cần được chuyên nghiệp hóa toàn diện và có chiến lược phát triển bền vững, đặc biệt là việc định hình rõ bản sắc V-Pop. Ngoài việc tổ chức các sự kiện lớn, ngành công nghiệp văn hóa cần được xây dựng với chiều sâu và bản sắc riêng biệt.

Xây dựng bản sắc mạnh mẽ hơn

Báo cáo đặt âm nhạc trong bối cảnh chiến lược phát triển văn hóa rộng lớn. GS Donna Cleveland, Trưởng khoa Truyền thông và Thiết kế, Đại học RMIT Việt Nam nhận định, Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa của Việt Nam đánh dấu một bước chuyển quan trọng đối với ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam. Khi đặt bản sắc truyền thống và tư duy phát triển đa ngành ở vị trí trung tâm, Việt Nam đang từng bước hình thành một hệ sinh thái nơi các giá trị văn hóa được tiếp nối và lan tỏa một cách sống động hơn.

“Âm nhạc là lĩnh vực thể hiện rõ nhất khả năng kết nối không chỉ giữa các ngành sáng tạo mà còn giữa các quốc gia. Nhờ đó, thông qua âm nhạc, bản sắc Việt có thể mở rộng ảnh hưởng trong khu vực và trên toàn thế giới. Đây là thời điểm thích hợp để văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững và là quyền lực mềm giúp định hình hình ảnh Việt Nam trong tương lai”, GS Donna Cleveland nhấn mạnh.

Một trong những xu hướng nổi bật là V-folktriotism, sự kết hợp giữa V-Pop, folktronica (âm nhạc hiện đại mang âm hưởng dân gian) và patriotism (lòng yêu nước). Đây là làn sóng âm nhạc dân gian mang đậm tinh thần yêu nước, tái hiện qua các thể loại hiện đại như EDM và pop. Năm ngoái, những ca khúc như Bắc Bling của Hòa Minzy và album Made in Vietnam của DTAP... không chỉ thống trị các bảng xếp hạng âm nhạc mà còn khơi dậy niềm tự hào văn hóa và thậm chí cả các chiến dịch du lịch.

Xu hướng bản địa hóa mang đẳng cấp toàn cầu (glocalisation) cũng được nhấn mạnh. Các nghệ sĩ như Hoàng Thùy Linh, Phương Mỹ Chi đang tạo ra những sản phẩm có khả năng tiếp cận khán giả quốc tế nhưng vẫn giữ rõ dấu ấn văn hóa Việt, biến mỗi ca khúc thành một “hộ chiếu văn hóa”.

Một xu hướng khác là sử dụng âm nhạc để nâng tầm thương hiệu điểm đến. Hiệu ứng từ Bắc Bling đã thúc đẩy Bắc Ninh triển khai tour miễn phí đến các địa điểm xuất hiện trong MV, thu hút hàng trăm lượt khách mỗi tuần. Trong bối cảnh sáp nhập địa phương, âm nhạc trở thành công cụ quan trọng để các vùng miền tái định vị bản sắc và gia tăng sức hút.

Theo nhóm nghiên cứu, để ngành âm nhạc Việt Nam chuyển từ một thị trường sôi động thành “thế lực” có sức cạnh tranh toàn cầu, cần có chiến lược dài hạn, từ phát triển nghệ sĩ chuyên nghiệp, thúc đẩy hợp tác công - tư đến tăng cường liên kết giữa các lĩnh vực sáng tạo. Nghệ sĩ tiếp tục giữ vai trò trung tâm của hệ sinh thái âm nhạc, vừa là người sáng tạo, vừa là đại sứ văn hóa. Sự kết hợp giữa nghệ thuật, quản trị chuyên nghiệp và công nghệ số đang định hình thế hệ nghệ sĩ mới, góp phần đưa bản sắc Việt đến gần hơn với khán giả quốc tế.

Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng âm nhạc và các sản phẩm văn hóa nói chung cần được “đóng gói” thông minh: Đậm bản sắc để khác biệt, hiện đại để dễ tiếp cận và giàu cảm xúc để lan tỏa. “Khi được đầu tư bài bản với tầm nhìn toàn cầu, âm nhạc sẽ trở thành cầu nối đưa di sản Việt Nam vươn xa... Chúng tôi kỳ vọng báo cáo này sẽ cung cấp những góc nhìn hữu ích cho nghệ sĩ, doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách cùng tham gia kiến tạo tương lai đó”, PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long cho biết.

THÙY TRANG