Định hình lại ngành cà phê vối

Tăng cường nguồn phân hữu cơ nhằm nâng cao độ phì, giữ ẩm và cải thiện hệ sinh thái đất cà phê vối

Nhiều giải pháp canh tác bền vững

Thống kê tổng diện tích cây cà phê toàn tỉnh khoảng 327.000 ha, sản lượng hơn 1 triệu tấn, chiếm tỷ lệ gần 50,5% sản lượng so với cả nước. Trong đó diện tích cà phê vối 311.000 ha. Có tất cả 6 vùng sản xuất cà phê vối ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao đã được công nhận, tổng diện tích khoảng 2.268 ha, liên kết với 1.404 hộ dân.

Các công nghệ canh tác chủ yếu áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước, bón phân thông minh, quản lý dịch hại tổng hợp, đạt gần 119.000 ha các tiêu chuẩn chứng nhận quốc tế và trong nước về sản xuất cà phê bền vững như: 4C, UTZ, Rainforest Alliance, VietGAP, hữu cơ...

Ông Trịnh Tấn Vinh, xã Bảo Thuận có 18 năm thực hiện đồng bộ các giải pháp canh tác theo hướng hữu cơ cho biết: “Đến nay, khu vườn đã không còn sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, hằng năm giảm phần lớn các loại sâu bệnh, rệp sáp, rầy nâu gây hại cây cà phê”.

Cần nhân rộng mô hình canh tác cà phê vối thông minh trên địa bàn toàn tỉnh

Còn tại xã Bảo Lâm 2 có nông trại quy mô 111 ha cà phê vối ghép cao sản đang vận hành khép kín hệ thống tưới tiêu kết hợp bón phân hòa tan tự động, giúp cây hấp thụ trọn vẹn dinh dưỡng, đất không bị xói mòn. Bên cạnh đó, hơn 10 ha diện tích ao hồ để trữ nước, chủ động tưới tiêu cho cây cà phê trong những thời điểm khô hạn. Hằng năm, trang trại còn tận dụng hàng trăm tấn vỏ cà phê để ủ thành phân hữu cơ bón trở lại vườn cây, năng suất bình quân mỗi năm 5 tấn nhân/ha.

Không áp dụng một công thức chung

Từ kết quả nâng cao chất lượng cà phê vối canh tác an toàn, bền vững của các nông trại, ông Thái Như Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam nhấn mạnh giải pháp trọng tâm phải chọn nguồn giống phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước của từng vùng sinh thái, đạt năng suất và chất lượng hạt nhân ổn định.

Việc quản lý dinh dưỡng và nước tưới cần căn cứ vào lượng mưa thực tế, tình trạng vườn cây, trạng thái mầm hoa và năng suất mục tiêu, vì vậy không nên áp dụng một công thức cho mọi điều kiện canh tác. “Mục tiêu canh tác với lợi nhuận ổn định trên diện tích 1 ha cà phê vối, tỷ lệ hạt nhân đạt yêu cầu cao, chi phí hợp lý và vườn cây duy trì sức sản xuất qua từng mùa vụ. Thu nhập chỉ tăng khi chi phí bổ sung được bù bằng tỷ lệ thu hồi tốt hơn, giảm hao hụt, mức giá mua bán ổn định…”, ông Hiệp nói.

Hạt cà phê vối thu hoạch đạt độ chín đồng đều

Theo TS Phạm S - nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh nói riêng, cả nước nói chung với sản lượng xuất khẩu cà phê vối hàng đầu thế giới, sẽ chịu tác động đáng kể nếu không đẩy mạnh các mô hình canh tác bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và giảm phát thải hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Bởi vậy, để nâng chất lượng cà phê vối từ nền tảng canh tác bền vững cần tăng cường giải pháp tưới nhỏ giọt thông minh, sử dụng hiệu quả hệ thống hồ chứa nước, nguồn phân hữu cơ nhằm nâng cao độ phì, giữ ẩm và cải thiện hệ sinh thái đất.

Đồng thời ứng dụng blockchain kiểm soát chặt chẽ việc tuân thủ quy trình kỹ thuật ở từng công đoạn, bảo đảm tính đồng nhất của sản phẩm, nâng cao tỷ lệ hạt cà phê đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, tạo niềm tin cho nhà rang xay và người tiêu dùng về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm.

Canh tác cà phê vối trong hệ sinh thái đa tầng thực vật tại nông hộ Trịnh Tấn Vinh ở xã Bảo Thuận

“Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất cà phê giúp phân tích dữ liệu thời tiết, độ ẩm đất, dinh dưỡng và sinh trưởng của cây để đưa ra quyết định canh tác tối ưu. Đây còn là giải pháp dự báo sớm hạn hán, sâu bệnh và các hiện tượng thời tiết cực đoan, góp phần giảm chi phí đầu vào, tiết kiệm tài nguyên và tăng lợi nhuận”, TS Phạm S khuyến nghị.