Định hình lại trường chất lượng cao ở Hà Nội: Mở rộng cơ hội học tập

Trường THCS Giảng Võ 2 sẽ tuyển sinh theo mô hình chất lượng cao từ năm học 2026 - 2027.

Bảo đảm chất lượng thực

UBND TP Hà Nội dự kiến mở rộng hệ thống trường mầm non, phổ thông chất lượng cao trong giai đoạn tới, song vẫn bảo đảm nguyên tắc không ảnh hưởng đến phổ cập giáo dục. Đây là một trong những nội dung trọng tâm được bàn thảo tại cuộc họp với các sở, ngành, địa phương do bà Vũ Thị Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội chủ trì.

Hiện Hà Nội có 23 trường chất lượng cao được công nhận, trong đó gồm 17 trường công lập và 6 trường ngoài công lập. Thực tế cho thấy, việc phát triển mô hình này đã góp phần thúc đẩy xã hội hóa giáo dục, giảm dần áp lực ngân sách, đồng thời tạo động lực cạnh tranh giữa các cơ sở giáo dục.

Triển khai Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 05 của Thành ủy, Hà Nội định hướng phát triển trường chất lượng cao có chọn lọc, tập trung tại những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội thuận lợi. Nhà nước bảo đảm các điều kiện cơ bản như trường công lập đại trà; phần dịch vụ chất lượng cao do phụ huynh đóng góp, đi kèm cam kết công khai, minh bạch về chất lượng.

Theo ông Phạm Quốc Toản, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội, mô hình trường chất lượng cao lần này không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật mà là thay đổi cách tiếp cận, hướng tới quản trị chất lượng toàn diện. Điểm nổi bật là chuyển từ quản lý theo tiêu chí đầu vào sang quản trị theo “vòng đời chất lượng”, gồm các khâu: Công nhận, đánh giá định kỳ, kiểm định và thu hồi nếu không đạt yêu cầu.

Cùng với đó, tiêu chí đánh giá cũng được chuyển từ “khung cứng” sang “chuẩn mở”, lấy chuẩn quốc gia mức độ 2 làm nền tảng, cho phép các trường phát triển theo định hướng riêng, tạo bản sắc và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chương trình giáo dục tại các trường chất lượng cao cũng được thiết kế theo hướng mở, tích hợp, chú trọng phát triển năng lực học sinh thay vì tăng tải kiến thức. Các nội dung về ngoại ngữ, STEM, công nghệ số, nghệ thuật, thể chất… được tăng cường nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập.

Một điểm mới đáng chú ý khác là cơ chế tài chính. Thay vì học phí như trước, mô hình sẽ áp dụng giá dịch vụ giáo dục trên cơ sở định mức kinh tế - kỹ thuật. Trong đó, Nhà nước bảo đảm phần cơ bản, phần chất lượng cao được tính đúng, tính đủ, bảo đảm minh bạch.

Ngoài ra, thành phố cũng bổ sung mô hình trường nhiều cấp học nhằm tạo sự liên thông, ổn định đầu vào, đầu ra, đồng thời nâng chuẩn đội ngũ giáo viên theo hướng đáp ứng yêu cầu hội nhập, đặc biệt là năng lực ngoại ngữ và năng lực số.

Theo kế hoạch, ngoài 23 trường hiện có, Hà Nội dự kiến phát triển thêm 37 trường chất lượng cao (gồm 4 mầm non, 12 tiểu học, 13 THCS và 8 THPT), nâng tổng số lên 60 trường trong thời gian tới, hình thành hệ thống giáo dục chất lượng cao thực chất, có sức dẫn dắt toàn hệ thống. Các cơ sở này được lựa chọn trên cơ sở có nền tảng chất lượng, điều kiện triển khai và nhu cầu xã hội, bảo đảm không phát triển dàn trải.

Gỡ vướng từ thực tiễn

Đồng thuận cao với chủ trương, nhiều địa phương và cơ sở giáo dục cũng nêu ra những băn khoăn khi góp ý dự thảo. Một trong những nội dung được quan tâm là tiêu chí về cơ sở vật chất.

Vấn đề đội ngũ giáo viên cũng được đặt ra. Theo dự thảo, tỷ lệ giáo viên trên chuẩn ở cấp tiểu học là 20%, THCS là 25%, đồng thời yêu cầu 100% giáo viên đạt trình độ tiếng Anh B1. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy không nhiều trường có thể đáp ứng ngay các tiêu chí này, đặc biệt tại những khu vực còn khó khăn.

Bên cạnh đó, các đơn vị cũng đề nghị làm rõ chuẩn đầu ra của học sinh, phạm vi triển khai (theo từng khối lớp hay toàn trường), cũng như quy trình thẩm định, phê duyệt để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong thực hiện.

Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Phạm Quốc Toản cho biết, sở sẽ tiếp tục tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp để hoàn thiện dự thảo, đồng thời cam kết đồng hành, hỗ trợ các địa phương trong quá trình triển khai.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, Vũ Thu Hà: Mô hình trường chất lượng cao là đặc thù của Thủ đô, đã được quy định trong Luật Thủ đô và cần tiếp tục hoàn thiện trong bối cảnh mới. Sau hơn 10 năm thí điểm, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải chuyển sang cách tiếp cận thực chất hơn, rõ ràng hơn, đặc biệt là mở rộng cơ hội tiếp cận cho học sinh.

Theo đó, mô hình sẽ được phát triển theo hướng phục vụ theo khu vực, không giới hạn địa giới hành chính, không phân tuyến tuyển sinh. Điều này giúp học sinh có thêm cơ hội học tập trong môi trường tốt hơn, ngay tại địa phương.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có khoảng 150 trường chất lượng cao, tương đương 5% tổng số trường. Các địa phương phải chủ động xây dựng lộ trình, nếu không đăng ký triển khai sẽ phải giải trình rõ trách nhiệm.

Đáng chú ý, lãnh đạo Hà Nội cũng nhấn mạnh yêu cầu không làm tăng áp lực học tập đối với học sinh. Việc xây dựng mô hình phải bắt đầu từ thiết kế chương trình, bảo đảm tích hợp với Chương trình GDPT 2018, hướng tới phát triển toàn diện năng lực người học.

Cùng với đó, các tiêu chí về cơ sở vật chất, đội ngũ, thiết bị cần được cụ thể hóa; xây dựng công cụ đánh giá khách quan, tránh tình trạng “tự đánh giá, tự công nhận”. Các địa phương được yêu cầu khẩn trương rà soát, lựa chọn những cơ sở có tính khả thi để triển khai ngay từ năm học 2026 - 2027, đồng thời chuẩn bị nguồn lực đầu tư, đội ngũ và cơ chế tài chính phù hợp.

Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới trở thành trung tâm GD&ĐT chất lượng cao của cả nước và khu vực, việc hoàn thiện mô hình trường chất lượng cao được xem là một trong những giải pháp quan trọng.

Với những định hướng này, mô hình trường chất lượng cao không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, mà còn tạo ra hệ thống “đầu tàu” dẫn dắt đổi mới, thu hẹp khoảng cách giữa các khu vực, từng bước đưa giáo dục Thủ đô phát triển theo hướng hiện đại, hội nhập.