Định hình rõ bản sắc khi xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa

* PHÓNG VIÊN: Thưa ông, vì sao ở giai đoạn hiện nay, yêu cầu xây dựng xã, phường XHCN lại được đặt ra một cách mạnh mẽ, cấp thiết và mang tính hành động cao?

* PGS-TS LÊ VĂN CƯỜNG: Việc thí điểm này vừa hoàn thiện lý luận, vừa kiểm chứng bằng thực tiễn, từ đó kịp thời rút kinh nghiệm, khắc phục ngay những vướng mắc nảy sinh, thực hiện phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu” rồi mới nhân rộng ra toàn quốc.

Cán bộ giải quyết thủ tục cho người dân tại Trung tâm Phục vụ hành chính công TPHCM. ẢNH: LÊ THOA

* Một xã, phường XHCN tại đô thị đặc biệt nên được hình dung thế nào, thưa ông?

* Chủ nghĩa xã hội suy cho cùng là giải phóng con người, mang lại cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc và tạo điều kiện để con người được phát triển toàn diện. Do đó, việc xây dựng xã, phường XHCN phải đảm bảo các yếu tố cốt lõi. Trước hết là giữ vững sự ổn định của hệ thống chính trị, vận hành nhịp nhàng theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ thông qua các tổ chức chính trị - xã hội. Đồng thời, phải thực hiện thực chất phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân thụ hưởng.

Với TPHCM, nên nhận diện và lựa chọn thí điểm ở một số phường, vì triển khai đồng loạt ngay trên toàn thành phố sẽ rất khó. Trong mô hình thí điểm này, sự lãnh đạo của Đảng đóng vai trò hạt nhân, định hướng. Trên cơ sở đó, Nhà nước quản lý, điều hành hiệu quả sao cho không để ai bị bỏ lại phía sau, mọi người dân đều được hưởng cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc.

Muốn xây dựng thành công xã, phường XHCN trong bối cảnh hiện nay, TPHCM phải tận dụng mạnh mẽ những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số. Qua đó, xây dựng chính quyền phục vụ, công khai, minh bạch.

* Hà Nội cũng đã dự kiến các tiêu chí thí điểm mô hình xã, phường XHCN. Liệu giữa Hà Nội và TPHCM có những điểm tương đồng nào để hoàn thiện bộ tiêu chí, thưa ông?

* Hà Nội dự kiến mô hình xã, phường XHCN sẽ thực hiện theo hướng kết hợp hai xã liền kề với quy mô dân số dao động từ 500.000 đến 700.000 dân. Địa phương này đã cụ thể hóa mô hình bằng bộ tiêu chí gồm 54 chỉ số cụ thể, đo được, đếm được, giúp người dân dễ dàng kiểm tra, giám sát và đánh giá. Các tiêu chí của Hà Nội được phân định rõ ràng theo các nhóm cốt lõi.

Chẳng hạn, nhóm tiêu chí về chính trị đảm bảo ổn định chính trị, an ninh an toàn, sự vững mạnh của hệ thống Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và cơ chế để nhân dân phát huy quyền làm chủ tại địa phương. Nhóm tiêu chí về kinh tế định hình rõ loại hình kinh tế phát triển chủ đạo và xác định thước đo tăng trưởng cụ thể. Nhóm tiêu chí về an sinh xã hội quy định rõ ràng các chỉ số thụ hưởng của người dân, ví dụ như tần suất được khám chữa bệnh trong năm…

Do là hai đô thị lớn của cả nước, tôi cho rằng cũng có thể xây dựng một số tiêu chí trong bộ tiêu chí tương đồng. Tuy nhiên, với những đặc điểm vốn có, TPHCM phải xây dựng các tiêu chí mang bản sắc riêng. Khi nhắc đến TPHCM là nhắc đến thương hiệu “thành phố năng động, nghĩa tình, đáng sống”.

Vì vậy, những giá trị này cần được lượng hóa cụ thể trong bộ tiêu chí. Mặt khác, với tư duy đổi mới sáng tạo, đi trước đón đầu trong chuyển đổi số và phát triển kinh tế, TPHCM cần những chỉ số đột phá. Ngoài ra, cần nhóm tiêu chí đặc thù địa phương, liên quan trực tiếp đến thực trạng, đặc điểm riêng của từng đơn vị cấp xã, phường được lựa chọn để triển khai thí điểm mô hình.