Định Hòa sau sắp xếp: Bản lĩnh của một đảng bộ trong phép thử từ thực tiễn

Trụ sở Đảng ủy xã Định Hòa.

Xã Định Hòa, tỉnh Thanh Hóa chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025 trên cơ sở sáp nhập 4 xã Định Bình, Định Hòa, Định Công, Định Thành, huyện Yên Định (cũ) và thôn Tiên Nông của huyện Thiệu Hoá (cũ). Một đơn vị hành chính mới được hình thành đồng nghĩa với việc nhiều đầu mối cũ phải nhanh chóng quy tụ thành một bộ máy, nhiều cách làm phải được thống nhất, nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển tiếp phải được xử lý ngay từ cơ sở.

Định Hòa không có nhiều thời gian để “chạy thử”. Ngay trong năm đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa phương liên tiếp chịu ảnh hưởng của nhiều cơn bão và dịch tả lợn châu Phi, tác động trực tiếp đến sản xuất, đời sống Nhân dân. Áp lực vì thế không chỉ nằm ở việc sắp xếp tổ chức, mà còn là khả năng giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, bảo đảm bộ máy không đứt quãng và xử lý kịp thời những vấn đề thực tiễn phát sinh.

Trong hoàn cảnh ấy, câu hỏi đặt ra với một đảng bộ mới không đơn thuần là bộ máy đã sắp xếp xong hay chưa, mà quan trọng hơn: bộ máy ấy có thực sự vận hành được không; trách nhiệm có được xác lập đến từng cán bộ không; công việc của người dân có được giải quyết thông suốt không; và khi khó khăn ập đến, tổ chức đảng có thực sự trở thành hạt nhân lãnh đạo ở cơ sở hay không?

Không để khoảng trống lãnh đạo sau sáp nhập

Sáp nhập đơn vị hành chính trước hết là sự thay đổi về tổ chức. Nhưng nếu chỉ dừng ở việc ghép đầu mối, chuyển trụ sở, bố trí cán bộ thì chưa thể coi là hoàn thành. Thách thức khó hơn nằm ở phía sau: làm thế nào để những địa bàn từng có tổ chức, phương thức điều hành và đặc điểm riêng nhanh chóng vận hành theo một mục tiêu chung, một quy chế chung và một kỷ luật hành động thống nhất.

Lãnh đạo xã Định Hoà thăm hỏi, động viên các gia đình chính sách trên địa bàn.

Nhận diện vấn đề đó, ngay từ đầu Đảng ủy xã Định Hòa xác định không thể chỉ sắp xếp lại bộ máy như vậy mà giữ nguyên cách làm việc không còn phù hợp. Việc tiếp cận cơ sở phải được thay đổi với phương châm “gần dân, sát dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân để kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh và tránh khoảng trống lãnh đạo trong giai đoạn hậu sáp nhập.

Ông Lê Đức Thọ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Định Hòa cho biết: “Ngay từ khi bắt tay vào vận hành mô hình mới, chúng tôi xác định không chờ việc đến mới làm, không chờ dân phản ánh mới giải quyết, mà phải chủ động xuống cơ sở, nhìn thẳng vào khó khăn, tìm đúng nguyên nhân và xử lý đến cùng”.

Cách làm ấy cho thấy một yêu cầu rất rõ: sau sắp xếp, trách nhiệm lãnh đạo không thể dừng ở những phân công mang tính hình thức mà phải rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Sau sắp xếp địa bàn rộng hơn, cho nên một vấn đề ở cơ sở nếu không có người nắm đến cùng rất dễ trở thành “khoảng trống” trong quản lý; một công việc nếu đi qua quá nhiều tầng nấc mà không ai chịu trách nhiệm cuối cùng sẽ làm chậm nhịp vận hành của cả bộ máy.

Đảng ủy xã Định Hòa họp bàn triển khai nhiệm vụ chính trị.

Xây dựng Đảng phải đi trước một bước

Trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, Đảng bộ xã Định Hòa xác định công tác xây dựng Đảng phải được triển khai đồng bộ, liên tục, không để gián đoạn. Trên cơ sở hợp nhất 4 đảng bộ xã cũ, tổ chức đảng mới nhanh chóng ổn định, duy trì nền nếp sinh hoạt, quản lý đảng viên, thực hiện công tác kiểm tra, giám sát. Qua đó, bảo đảm dù tổ chức bộ máy có thay đổi, các nhiệm vụ xây dựng Đảng vẫn được thực hiện nghiêm túc, nền nếp ngay từ đầu.

Đảng ủy xã đã tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 ngay trong năm đầu vận hành mô hình mới. Cùng với đó, trong 9 tháng năm 2026 Ban Thường vụ Đảng ủy xã xem xét, chuẩn y kết nạp 36 quần chúng ưu tú vào Đảng, công nhận đảng viên chính thức cho 14 đồng chí; tổ chức cấp đổi thẻ đảng viên mới cho 1.201/1.203 đảng viên, đạt 99,83%.

Các đồng chí lãnh đạo xã dự sinh hoạt thường kỳ tại chi bộ thôn Thung Thôn, xã Định Hòa.

Những con số trên không chỉ phản ánh khối lượng công việc đảng vụ đã được thực hiện. Quan trọng hơn, đó là yêu cầu giữ cho tổ chức đảng hoạt động liên tục trong lúc toàn bộ hệ thống đang chuyển trạng thái.

Một bộ máy mới muốn vận hành ổn định thì trước hết tổ chức đảng phải ổn định; sinh hoạt đảng không được lỏng, kỷ luật và kỷ cương càng không thể bị xem nhẹ trong giai đoạn chuyển tiếp. Theo đó, công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng được thực hiện nghiêm túc, kịp thời chấn chỉnh những biểu hiện thiếu trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy trong thực thi công vụ.

Khi thiên tai trở thành phép thử của phương thức lãnh đạo

Các đồng chí lãnh đạo xã lội nước nắm tình hình người dân trong vùng nước lũ.

Nếu sắp xếp tổ chức là phép thử đối với năng lực điều hành thì thiên tai lại là phép thử trực diện đối với khả năng hành động. Năm 2025 bão số 3, số 5, số 10 gây ngập úng, thiệt hại hoa màu, vật nuôi ngay trong thời điểm bộ máy mới của xã còn đang định hình.

Với phương châm “bốn tại chỗ” không trông chờ, ỷ lại cấp trên, Đảng ủy xã đã phân công các đồng chí trong Ban Thường vụ, Ban Chấp hành phụ trách từng khu vực trọng yếu.

Khi nước lũ dâng cao, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lê Đức Thọ cùng Ban Thường vụ đã trực tiếp vào những khu vực bị chia cắt để chỉ đạo ứng cứu, tiếp tế lương thực cho dân.

Giá trị của việc cán bộ xuống cơ sở không nằm ở một hình ảnh mang tính biểu tượng. Điều quan trọng hơn là quyết định lãnh đạo được hình thành từ thông tin trực tiếp của thực tiễn thay vì chỉ qua nhiều tầng báo cáo. Trong những tình huống khẩn cấp, khoảng cách từ người ra quyết định đến hiện trường càng ngắn thì việc điều phối lực lượng, phương tiện càng có cơ sở sát thực tế.

Các đồng chí lãnh đạo tiếp cận địa bàn bị cô lập, động viên, cung cấp nhu yếu phẩm cho hộ dân vùng lũ.

Một người dân từng bị cô lập do lũ kể lại: “Nhà tôi bị nước bao vây mấy ngày liền, không ra ngoài được. Đúng lúc lo lắng nhất thì cán bộ xã cùng lực lượng xung kích chèo thuyền vào tận nơi, mang gạo, mì tôm, nước uống đến cho từng nhà. Có người đến hỏi han, tiếp tế thì mình mới yên tâm, vững lòng mà vượt qua”.

Trong năm đầu sau sắp xếp, ổn định tổ chức bộ máy mới chỉ là bước khởi đầu. Hiệu quả thực chất của mô hình mới phải được đo bằng kết quả phát triển, chất lượng phục vụ Nhân dân và năng lực xử lý những vấn đề đang đặt ra từ thực tiễn địa phương. Chỉ khi những thay đổi trong tổ chức được chuyển hóa thành chuyển biến cụ thể trong đời sống, bộ máy mới thực sự chứng minh được giá trị của việc sắp xếp.

Ước năm 2026, xã Định Hòa có 22/25 chỉ tiêu chủ yếu hoàn thành và vượt kế hoạch. Với một đơn vị hành chính vừa hình thành, đây là kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, ý nghĩa của những con số không chỉ nằm ở tỷ lệ hoàn thành kế hoạch. Điều đáng quan tâm hơn là nghị quyết của Đảng đã được cụ thể hóa, đi vào đời sống và kết quả cụ thể ra sao.

Đưa nghị quyết đến cánh đồng, dự án, doanh nghiệp

Xác định “Xây dựng Đảng là then chốt; phát triển kinh tế - xã hội là trung tâm” ngay sau khi bộ máy được kiện toàn, Đảng ủy xã ban hành nghị quyết chuyên đề về phát triển kinh tế - xã hội, cụ thể hóa thành các chỉ tiêu và phân công trách nhiệm.

9 tháng năm 2026, tổng diện tích gieo trồng của xã đạt 4.498,09 ha; tổng sản lượng lương thực có hạt ước đạt 24.192 tấn, đạt 100,8% kế hoạch, tăng 21,1% so với cùng kỳ; toàn xã tích tụ được 79,17 ha đất sản xuất quy mô lớn; hiện có 3 sản phẩm OCOP còn thời hạn công nhận; thêm 2 thôn đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Ngoài ra, trên địa bàn xã có 17 doanh nghiệp được thành lập mới, đạt 170% kế hoạch giao.

Những chuyển động ấy có thể nhìn thấy từ những mô hình sản xuất cụ thể ở cơ sở. Như mô hình dưa nhà lưới của gia đình bà Trần Thị Lan ở thôn Tường Vân là một địa chỉ cho thấy chủ trương phát triển sản xuất đang được cụ thể hóa trên đồng ruộng. Từ mô hình này, câu chuyện không chỉ nằm ở một vụ sản xuất, mà còn ở việc người dân từng bước tiếp cận phương thức canh tác phù hợp, tổ chức lại sản xuất và hướng tới nâng cao giá trị trên cùng diện tích đất.

Bà Trần Thị Lan cho biết: “Trước đây sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào thời tiết, hiệu quả cũng chưa ổn định. Khi thực hiện mô hình trồng dưa trong nhà lưới, gia đình có điều kiện chủ động hơn trong quá trình chăm sóc, theo dõi cây trồng và tổ chức sản xuất. Điều tôi thấy rõ nhất là muốn nâng cao hiệu quả trên diện tích đất hiện có thì người nông dân phải mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm, tiếp cận những phương thức sản xuất phù hợp hơn”.

Từ những mô hình đó, cho thấy nghị quyết không còn dừng lại ở các chỉ tiêu trên báo cáo mà đã được áp dụng vào thực tiễn đời sống của người dân, tạo chuyển biến trong cách nghĩ, cách làm và sinh kế của người dân, hiệu quả lãnh đạo mới được kiểm chứng bằng thực tiễn.

Với một bài toán phát triển ở cấp cơ sở, điều quan trọng không phải ban hành được bao nhiêu nghị quyết, mà nghị quyết có đi được đến cánh đồng, công trình, dự án và sinh kế của người dân hay không. Nghị quyết chỉ thực sự có sức sống khi mục tiêu được gắn với địa chỉ cụ thể, nguồn lực cụ thể, người chịu trách nhiệm cụ thể và kết quả có thể kiểm đếm.

Không để người dân gánh chi phí của quá trình sắp xếp

Từ ngày 1/1 đến 10/9/2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã tiếp nhận 4.447 hồ sơ, giải quyết trước hạn và đúng hạn 4.406 hồ sơ, có 10 hồ sơ quá hạn, 31 hồ sơ đang giải quyết trong hạn. Toàn bộ 461/461 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền được niêm yết công khai; tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến, thanh toán trực tuyến đạt 100%.

Những con số trên cho thấy hoạt động hành chính cơ bản được duy trì trong những tháng đầu sau sáp nhập. Tuy nhiên, qua thực tiễn, Đảng ủy xã đã nhìn nhận một hạn chế: người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến còn thấp. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chuyển đổi số ở cơ sở, có dịch vụ trực tuyến chưa đồng nghĩa với người dân đã sử dụng thuận lợi; cung cấp đủ thủ tục trên môi trường số chưa đồng nghĩa chuyển đổi số đã thực sự đi vào đời sống.

Bởi vậy, thước đo của cải cách hành chính không nên chỉ là bao nhiêu thủ tục được đưa lên mạng, mà còn phải được nhìn từ phía người dân: mất bao lâu để hoàn thành một thủ tục, phải đi lại bao nhiêu lần, mức độ thuận tiện ra sao và những nhóm còn hạn chế kỹ năng số được hỗ trợ thế nào.

Từ yêu cầu thực tiễn, xã Định Hòa triển khai phương châm “cầm tay chỉ việc” để tháo gỡ những điểm nghẽn trong chuyển đổi số. Mô hình “Dịch vụ công lưu động” được đưa đến các thôn, trực tiếp hỗ trợ người dân giải quyết thủ tục hành chính, góp phần nâng cao hiệu quả cải cách hành chính và chất lượng phục vụ Nhân dân ngay từ cơ sở.

Nếu Trung tâm Phục vụ hành chính công là đầu mối tập trung giải quyết thủ tục, thì việc thí điểm đưa hoạt động hỗ trợ về thôn cho thấy một cách tiếp cận gần dân hơn: không chỉ chờ người dân tìm đến bộ máy, mà từng bước rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân, nhất là những trường hợp còn hạn chế trong tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.

Điều thuận lợi nhất là người dân được hướng dẫn ngay tại thôn, nhất là những người chưa quen sử dụng điện thoại thông minh hoặc thực hiện thủ tục trên môi trường mạng. Có vấn đề gì chưa rõ thì được cán bộ hướng dẫn cụ thể, nhờ vậy việc thực hiện thủ tục thuận tiện hơn, người dân cũng từng bước làm quen với dịch vụ công trực tuyến. Cải cách hành chính, vì thế, không chỉ được đo bằng số thủ tục được số hóa, mà cuối cùng phải trở về một câu hỏi cụ thể: người dân có được phục vụ thuận tiện hơn hay không?

Giữ nhịp dân sinh trong một bộ máy mới

Sau sáp nhập, các lĩnh vực thiết yếu gắn trực tiếp với đời sống người dân tiếp tục được duy trì. Xã đã hoàn thành sắp xếp 12 trường mầm non, tiểu học và THCS thành 3 trường theo từng cấp học. Tỷ lệ trẻ em trong độ tuổi được tiêm chủng đầy đủ đạt 98%; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 94,5%.

Chuyển đổi số được đẩy mạnh thông qua Trang thông tin điện tử và các nền tảng mạng xã hội của xã. Trong 9 tháng, các kênh thông tin này thu hút hơn 68.000 lượt truy cập; Fanpage có hơn 3.000 người theo dõi, các video, phóng sự đạt trên 4 triệu lượt xem. Công tác an sinh xã hội được thực hiện kịp thời, với 571 người có công được chi trả trợ cấp hằng tháng, tổng kinh phí hơn 1,79 tỷ đồng. Nhân dịp Tết Nguyên đán và Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, xã đã trao quà cho 738 đối tượng người có công.

Tuy nhiên, hiệu quả công tác dân sinh không chỉ thể hiện qua những con số hay tỷ lệ đạt được, mà còn ở sự hỗ trợ thiết thực dành cho từng hoàn cảnh cụ thể.

Tại thôn Cẩm Trướng 2, gia đình ông Lê Quang Đáng, một hộ có hoàn cảnh khó khăn, đã được hỗ trợ xây dựng Nhà Đại đoàn kết. Công trình có sự chung tay của Trường Sĩ quan Lục quân 2, Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Chí Thanh cùng cấp ủy, chính quyền xã Định Hòa. Ngôi nhà mới không chỉ giúp gia đình ông ổn định chỗ ở mà còn thể hiện tinh thần tương thân tương ái, sự quan tâm của cộng đồng đối với những hoàn cảnh còn khó khăn.

Ông Lê Quang Đáng chia sẻ: “Trước đây, điều kiện gia đình tôi còn khó khăn nên việc tự xây dựng một căn nhà ổn định là điều không dễ dàng. Được địa phương quan tâm, các đơn vị hỗ trợ xây dựng căn nhà mới, tôi rất vui và phấn khởi. Có nơi ở ổn định, tôi yên tâm hơn trong cuộc sống. Tôi rất cảm ơn địa phương, Trường Sĩ quan Lục quân 2 và Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Chí Thanh đã hỗ trợ để gia đình tôi có được căn nhà này”.

Từ mái nhà ở Cẩm Trướng 2 đến những chính sách an sinh được duy trì thường xuyên, yêu cầu đặt ra là các nguồn lực hỗ trợ phải đến đúng đối tượng, đáp ứng nhu cầu thực tế, giúp người dân từng bước ổn định cuộc sống.

Quốc phòng - an ninh tiếp tục được giữ vững. Xã hoàn thành 100% chỉ tiêu giao quân, đón 30 quân nhân xuất ngũ trở về địa phương. Trong công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ năm 2026, có 335/335 thanh niên có mặt khám tuyển. Xã cũng hoàn thành tốt nhiệm vụ diễn tập tác chiến trong khu vực phòng thủ.

Công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư được duy trì nền nếp. Xã đã tiếp 106 lượt công dân, tiếp nhận 106 đơn thư và giải quyết 94 đơn. HĐND xã ban hành 26 nghị quyết, tạo cơ sở pháp lý để UBND xã triển khai các nhiệm vụ trên địa bàn.

Những kết quả này cho thấy yêu cầu đặt ra sau sáp nhập không dừng ở việc kiện toàn tổ chức, tinh gọn đầu mối, mà còn là bảo đảm bộ máy mới vận hành thông suốt, phục vụ người dân hiệu quả. Từ duy trì các dịch vụ công thiết yếu, thực hiện chính sách an sinh đến giữ vững quốc phòng - an ninh, từng công việc cụ thể đều là thước đo năng lực điều hành của chính quyền cơ sở. Hiệu quả của quá trình sắp xếp, suy cho cùng, phải được thể hiện bằng những chuyển biến trong đời sống và mức độ hài lòng của người dân.

Từ ổn định bộ máy đến nâng chất lượng lãnh đạo

Từ thực tiễn vận hành mô hình mới, Đảng ủy xã Định Hòa rút ra ba bài học đó là: giữ vững vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng trong mọi nhiệm vụ chính trị; phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo của cấp xã, không trông chờ, ỷ lại; lấy sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền.

Sau một năm đầu tiên hoạt động, yêu cầu đối với Định Hòa không còn dừng ở việc giữ cho bộ máy hoạt động ổn định, mà phải nâng sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng; nâng trách nhiệm của từng cán bộ, đảng viên; nâng chất lượng giải quyết công việc; xử lý những điểm nghẽn về đất đai, môi trường, dịch vụ công trực tuyến và sản xuất; đồng thời chuyển những lợi thế sau sắp xếp thành nguồn lực phát triển. Bởi xét đến cùng, giá trị của việc sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ nằm ở số đầu mối được tinh gọn. Điều quan trọng hơn là hình thành một bộ máy hoạt động hiệu lực hơn, một phương thức lãnh đạo sát thực tiễn hơn và một nền hành chính phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Ở cấp cơ sở, nơi chủ trương được cụ thể hóa và đi vào cuộc sống, uy tín của tổ chức đảng không chỉ thể hiện qua nghị quyết, mà còn được khẳng định bằng hiệu quả công việc và niềm tin của Nhân dân, từ từng thôn, từng hộ dân. Định Hòa đã làm tốt điều đó, và đang hướng tới những kết quả tốt hơn nữa.