Liên kết để sản xuất hiệu quả vụ đông

Người dân xã Hoa Lộc chăm sóc cây màu vụ đông theo liên kết sản xuất.

Từ hợp đồng bao tiêu đến vùng sản xuất hàng hóa

Thực tế sản xuất vụ đông những năm gần đây cho thấy, liên kết giữa doanh nghiệp, HTX và nông dân đã hình thành ở nhiều nhóm cây trồng, từ khoai tây, ớt, ngô ngọt đến dưa chuột, cải bó xôi, hành, tỏi và cây thức ăn chăn nuôi. Tại xã Tây Đô đã hình thành vùng sản xuất ngô ngọt; xã Hoa Lộc phát triển vùng trồng cải bó xôi và các loại rau màu tập trung. Một số vùng sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP ở các xã, phường cũng từng bước nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu của đơn vị thu mua. Khi diện tích được sản xuất liền vùng, cùng chủng loại và lịch thời vụ, việc hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, thu hoạch và vận chuyển cũng thuận lợi hơn.

Tại một số địa phương trong tỉnh, các doanh nghiệp, như: Công ty PepsiCo Việt Nam, Orion Vina, Công ty CP VIETPO, Công ty CP Nông nghiệp Quốc tế An Việt cùng một số đơn vị đã tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu với diện tích hơn 700ha khoai tây nguyên liệu. Các Công ty CP Thương mại và Xuất nhập khẩu Sao Mai, Công ty CP Chế biến thực phẩm xuất khẩu G.O.C Bắc Giang, Công ty TNHH Huy Hân phối hợp với các HTX tổ chức sản xuất, tiêu thụ trên diện tích khoảng 700ha ớt xuất khẩu. Ngô ngọt, ngô bao tử có diện tích liên kết khoảng 500ha; dưa chuột, đậu tương rau, cải bó xôi, hành, tỏi, bí và các loại rau khác đạt khoảng 1.400ha. Bên cạnh đó, gần 1.000ha ngô dày, cỏ được các địa phương sản xuất phục vụ cơ sở chăn nuôi bò sữa.

Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp không chỉ tham gia ở khâu thu mua mà còn cung ứng giống, phân bón trước vụ sản xuất và hướng dẫn kỹ thuật cho người dân. Nhờ vậy, nông dân có cơ sở lựa chọn cây trồng phù hợp, giảm tình trạng sản xuất theo phong trào, đến khi thu hoạch mới tìm người mua. Qua đó, hiệu quả kinh tế từ một số mô hình liên kết bao tiêu sản phẩm cao hơn so với sản xuất thông thường. Trong vụ đông năm 2025-2026, cây ớt liên kết có giá bán bình quân khoảng 18.000 - 20.000 đồng/kg, thu nhập ước đạt 200 - 230 triệu đồng/ha; khoai tây đạt khoảng 100 - 120 triệu đồng/ha; bí xanh, bí đỏ, dưa chuột đạt trên 150 triệu đồng/ha/vụ. Với cây ngô làm thức ăn xanh, mô hình liên kết với doanh nghiệp chăn nuôi bò đạt giá trị khoảng 50 triệu đồng/ha, lợi nhuận 20 - 25 triệu đồng/ha.

HTX làm cầu nối, doanh nghiệp bảo đảm đầu ra

Theo Phương án sản xuất vụ đông năm 2026-2027 của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh phấn đấu gieo trồng từ 42.000ha trở lên, tổng giá trị sản xuất đạt ít nhất 3.380 tỷ đồng, bình quân 80,5 triệu đồng/ha. Diện tích liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm phấn đấu đạt 4.000ha với sự tham gia của 25 - 30 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.

Trong sản xuất vụ đông, HTX có vai trò gần gũi với người sản xuất nhất. HTX nắm diện tích, điều kiện đất đai, lao động của từng hộ; đồng thời là đầu mối liên kết với doanh nghiệp về giống, lịch xuống đồng, quy trình chăm sóc, tiêu chuẩn thu hoạch và sản lượng dự kiến. Nếu thiếu đầu mối này, doanh nghiệp khó tổ chức sản xuất đồng đều, còn nông dân khó đáp ứng những yêu cầu cụ thể của bên thu mua.

Ông Hoàng Văn Toàn, Giám đốc HTX kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Phú Lộc, xã Hoa Lộc, cho biết: “Vụ đông năm nay, HTX làm cầu nối liên kết với Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (Ninh Bình) trồng 130ha ngô ngọt, 20ha cải bó xôi xuất khẩu, 15ha ớt, 10ha khoai tây và một số diện tích rau màu khác với 900 hộ tham gia. Trong quá trình sản xuất, HTX phối hợp với doanh nghiệp hướng dẫn người dân tuân thủ quy trình kỹ thuật, bố trí thời vụ và thu hoạch theo kế hoạch, bảo đảm yêu cầu về chất lượng sản phẩm. Có doanh nghiệp liên kết, người dân chủ động hơn trong lựa chọn cây trồng và tổ chức sản xuất, giảm áp lực tìm đầu ra sau thu hoạch”.

Đến ngày 22/10, toàn tỉnh đã gieo trồng gần 32.795ha cây trồng vụ đông, đạt 78,1% kế hoạch. Trong đó, diện tích ngô 11.848ha, rau đậu và các cây trồng khác gần 20.947ha. Tại các vùng sản xuất như Hoa Lộc, Hồ Vương, Xuân Hòa, Vĩnh Lộc, Cẩm Tú... tranh thủ thời tiết thuận lợi, nông dân tập trung xuống giống, chăm sóc cây trồng, bảo đảm khung thời vụ. Theo ông Phạm Bá Thắm, Giám đốc Công ty TNHH Nông nghiệp Phạm Gia, xã Hồ Vương: “Vụ đông năm 2026-2027, công ty đang phối hợp với người dân tổ chức sản xuất 60ha bí đỏ, ngô ngọt và bí xanh theo hướng tập trung, quy mô lớn. Trong quá trình triển khai, công ty tổ chức hướng dẫn người dân quy trình sản xuất, bảo đảm sản phẩm đáp ứng yêu cầu khi thu mua. Việc tổ chức sản xuất tập trung giúp doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn nguyên liệu, đồng thời tạo điều kiện để người dân gắn sản xuất với nhu cầu thị trường”.

Khi doanh nghiệp tham gia từ đầu vụ, HTX đủ năng lực tổ chức vùng trồng và nông dân tuân thủ cam kết, liên kết sẽ không chỉ giúp giảm rủi ro đầu ra mà còn tạo nền tảng phát triển sản xuất vụ đông theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị nông sản và thu nhập cho người dân.