Định hướng nghề cho học sinh THCS 'sâu rễ, bền gốc'

Ngày hội hướng nghiệp, trải nghiệm tại Trường THCS Ngô Quyền.

Bắt kịp xu thế

Em Bùi Trúc Anh, học sinh lớp 9A5, Trường THCS Ngô Quyền chia sẻ, năm nay là năm bản lề để em bước sang môi trường học mới và cũng là ngưỡng cửa đưa ra sự lựa chọn tổ hợp bộ môn, ngành học, chọn nghề trong tương lai không xa. Tuy nhiên, khi AI ra đời có nhiều ngành nghề sẽ bị thay thế hoặc hạn chế. Qua tìm hiểu các kênh thông tin, dựa vào năng lực bản thân, em cũng tham khảo ý kiến cha mẹ cùng thầy cô để có quyết định chọn trường THPT và tổ hợp phù hợp.

Em Đào Khánh Hân, học sinh lớp 9A11, Trường THCS Ngô Quyền cho rằng, việc thay đổi nhận thức về nghề nghiệp theo sự phát triển của thời đại là phù hợp xu thế. Tuy nhiên, em đề cao năng lực, nhu cầu bản thân. Bởi theo em AI có thể thay thế một phần công việc, hoặc khiến cơ hội lựa chọn nghề nghiệp của con người bị hạn chế hơn nhưng chính con người làm chủ công nghệ và điều khiển máy móc. Vì thế, cũng có nhiều ngành nghề "hót" và rất hay nếu giới trẻ nắm bắt được.

Trước cơ hội chọn nghề nghiệp, học sinh cần sự đồng hành của cha mẹ và thầy cô.

Trước sự bùng nổ của công nghệ thông tin, khi AI ra đời thế giới nghề nghiệp thay đổi mạnh mẽ. Theo ông Trần Văn Tính, Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, AI thay thế nhiều công việc truyền thống, tạo ra nhiều nghề nghiệp mới, thay đổi yêu cầu kỹ năng của người lao động... Vậy với học sinh làm thế nào để chọn nghề đúng, và với cha mẹ, làm thế nào để định hướng nghề nghiệp cho con là điều đáng quan tâm.

Với học sinh THCS, trước mắt các em cần hiểu thấu đáo bản thân, tìm hiểu thông tin nghề nghiệp qua phương tiện thông tin, trao đổi với cha mẹ, thầy cô; xây dựng kế hoạch học tập và lựa chọn đúng tổ hợp khi vào lớp 10. Bởi chọn tổ hợp môn học và môn thi tốt nghiệp THPT gắn chặt với định hướng nghề nghiệp và phát triển bản thân mỗi học sinh trong tương lai.

Đồng hành cùng con

Anh Nguyễn Quốc Tuấn, phụ huynh học sinh phường Lê Chân chia sẻ, gia đình anh có con trai năm nay học lớp 9. Trong khi bố mẹ rất lo lắng cho con trước ngưỡng cửa chọn trường, chọn tổ hợp môn học phù hợp. Nhưng ở lứa tuổi 14-15 con chưa có chính kiến rõ ràng với nghề nghiệp của mình. Hơn nữa, trước sự cạnh tranh khốc liệt trong thời đại công nghệ, nhiều ngành nghề bị thay thế bởi AI, gia đình lo khi con ra trường không tìm được việc làm. Nhưng khi nói chuyện với con, con vẫn "đủng đỉnh" cho rằng chưa đến lúc phải bàn chuyện nghề nghiệp tương lai.

Theo ông Phạm Tiến Du, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Khoa học tâm lý giáo dục Hải Phòng, cha mẹ hãy là người đưa ra thông tin và phân tích mặt ưu điểm, hạn chế, và rủi ro nếu có, nhưng tôn trọng quyền lựa chọn của con. Bên cạnh đó giúp con trang bị khả năng tự học là điều rất quan trọng để con thích ứng với sự thay đổi của ngành nghề.

Tư vấn hướng nghiệp cho học trò cần làm thường xuyên, đều đặn và có lộ trình cụ thể.

Còn bà Phạm Thị Hà Thu, Tổng Giám đốc một doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hải Phòng cho hay, bằng cấp là điều kiện cần, là cơ hội để mỗi người được ứng tuyển, phỏng vấn vào doanh nghiệp theo đúng nghề nghiệp yêu cầu. Tuy nhiên, thái độ, kỹ năng thực chiến và sự chủ động trong công việc mới quyết định ứng viên đó có được tuyển dụng và phát triển lâu dài tại doanh nghiệp hay không.

Nhiều cha mẹ vẫn hướng nghiệp cho con theo hướng trải nghiệm quá khứ hoặc định kiến "ngành sang, ngành oai". Áp lực này dễ làm con mất động lực học tập hoặc chọn sai ngành khi bước vào thị trường lao động. Vì thế, cha mẹ đừng chọn nghề thay con mà hãy cùng con khám phá bản thân. Đồng thời tập trung vào kỹ năng cốt lõi như: giao tiếp, giải quyết vấn đề, công nghệ, thái độ...thay vì chạy theo bằng cấp. Cha mẹ hãy làm bạn và chỗ dựa để con đưa ra quyết định phù hợp với con, bà Hà phân tích.

Theo ông Đặng Huy Du, với học sinh THCS để chuẩn bị tốt cho chặng đường nghề nghiệp trong tương lai các em cần trang bị cho mình khả năng tự học, ngoại ngữ và tư duy phản biện. Khi học đại học, các em cần tập trung kỹ năng thực hành và trải nghiệm thực tế. Để tránh chạy theo ngành "hót", các em nên tìm hiểu và trả lời 3 câu hỏi: Công việc thực tế làm gì, cần năng lực gì, nhu cầu xã hội ra sao.