Định hướng phát triển công nghiệp vật liệu gắn với tự chủ công nghệ

Ngày 22/6, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tổ chức Hội thảo về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu khai mạc hội thảo.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đã chủ trì xây dựng Đề án phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, làm cơ sở để Bộ Chính trị ban hành kết luận về định hướng phát triển ngành trong giai đoạn tới.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tuấn, những năm qua công nghiệp vật liệu Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực, trong đó Việt Nam dẫn đầu ASEAN về sản xuất thép thô, sản lượng xi măng và vật liệu xây dựng tiếp tục tăng trưởng khá. Một số lĩnh vực vật liệu mới, vật liệu xanh, vật liệu tái chế, bán dẫn và pin năng lượng đã bước đầu được quan tâm phát triển, đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, phát triển hạ tầng, xuất khẩu và tạo việc làm.

Tuy nhiên, ngành công nghiệp vật liệu vẫn còn nhiều hạn chế, điểm nghẽn cần được tháo gỡ. Vì vậy, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đề nghị các bộ, ngành, chuyên gia tập trung đánh giá sâu hơn thực trạng ngành; làm rõ các nhóm vật liệu cơ bản, vật liệu chiến lược và vật liệu tương lai; đồng thời bổ sung các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp lớn cho giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại hội thảo.

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh cần xác định công nghiệp vật liệu là ngành công nghiệp nền tảng quốc gia, gắn với năng lực làm chủ công nghệ và bảo đảm tự chủ chiến lược.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, mặc dù các chương trình nghiên cứu về vật liệu đã tạo ra nhiều sản phẩm khoa học nhưng tỷ lệ thương mại hóa còn thấp, khoảng cách giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp vẫn khá lớn. Do đó, hoạt động nghiên cứu cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, hướng tới các sản phẩm có khả năng ứng dụng và tham gia thị trường.

Để tạo nền tảng phát triển cho ngành công nghiệp vật liệu, Thứ trưởng Lê Xuân Định đề xuất 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, cần xây dựng chiến lược phát triển ngành vật liệu gắn với mục tiêu tự chủ công nghệ và vật liệu chiến lược; tiếp tục triển khai chương trình khoa học và công nghệ quốc gia về vật liệu, tập trung nguồn lực cho các sản phẩm công nghệ chiến lược, tránh đầu tư dàn trải.

Bên cạnh đó, cần phát triển đồng bộ hạ tầng nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận; hình thành các trung tâm nghiên cứu vật liệu quốc gia đủ năng lực đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với vật liệu mới và vật liệu công nghệ chiến lược, tạo điều kiện đưa sản phẩm tham gia thị trường trong nước và quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cũng cho rằng cần hình thành và phát triển các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị vật liệu có năng lực làm chủ công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Quang cảnh hội thảo.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp tập trung trao đổi về tiêu chí phân loại vật liệu cơ bản, vật liệu chiến lược và vật liệu tương lai; lựa chọn những phân khúc có lợi thế để ưu tiên phát triển. Các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cấp hạ tầng nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về vật liệu và tăng cường liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Kết luận hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Tuấn cho biết Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đã tiếp nhận 15 ý kiến với 36 nội dung góp ý quan trọng. Ban soạn thảo sẽ tiếp thu, hoàn thiện các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và giải pháp trong Đề án, bảo đảm tính khoa học, khả thi và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tuấn, phát triển công nghiệp vật liệu không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế trong những thập niên tới.