DN xăng dầu có thể tự quyết định giá bán lẻ: Hé lộ cách tính giá

Tại dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Nghị định kinh doanh xăng dầu lần 3, Bộ Công Thương đề xuất thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, thương nhân phân phối xăng dầu thực hiện công bố, điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut là giá bán buôn) trong hệ thống phân phối.

Song, các thương nhân phải thực hiện kê khai giá bán lẻ xăng dầu, gửi về Bộ Công Thương (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước), UBND cấp tỉnh/cơ quan được UBND tỉnh phân cấp, phân quyền nơi thương nhân có hệ thống phân phối, qua ứng dụng, phần mềm của Bộ Công Thương.

Tương tự, thương nhân bán lẻ xăng dầu không thuộc hệ thống phân phối của thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu hoặc thương nhân phân phối xăng dầu thực hiện công bố, điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut là giá bán buôn) tại cửa hàng bán lẻ xăng dầu của thương nhân.

Các thương nhân bán lẻ cũng phải thực hiện kê khai giá bán lẻ xăng dầu, gửi về UBND cấp tỉnh/cơ quan được UBND cấp tỉnh phân cấp, phân quyền nơi thương nhân có cửa hàng bán lẻ xăng dầu qua ứng dụng, phần mềm của Bộ Công Thương.

Bộ Công Thương đề xuất cho doanh nghiệp được tự công bố và điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu. Ảnh: Nguyễn Huế

Bộ Công Thương nhấn mạnh văn bản thông báo quy định phương pháp, nguyên tắc tính giá, công bố giá bán xăng dầu của thương nhân phải tuân thủ quy định tại Nghị định về kinh doanh xăng dầu.

Vậy khi trao quyền cho doanh nghiệp tự công bố và điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu, giá mặt hàng này sẽ được tính như thế nào?

Tại dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu lần 7, Bộ Công Thương đã nêu rõ công thức giá bán xăng dầu.

Theo đó, giá bán xăng dầu bao gồm: giá mua xăng dầu, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các loại thuế.

- Cụ thể, giá mua xăng dầu do thương nhân tự xác định theo thực tế kinh doanh.

- Chi phí tạo nguồn (từ nguồn nhập khẩu, từ nguồn mua trong nước) do thương nhân tự xác định theo thực tế kinh doanh.

- Chi phí kinh doanh định mức là chi phí lưu thông xăng dầu trong nước (chi phí bán buôn, chi phí bán lẻ) của thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu (đã bao gồm chi phí dành cho thương nhân phân phối xăng dầu, thương nhân bán lẻ xăng dầu).

Chi phí kinh doanh định mức hiện hành được sử dụng làm mức chi phí khởi điểm. Khi Nghị định này có hiệu lực thi hành, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính công bố chi phí kinh doanh định mức được sử dụng làm mức khởi điểm.

Chi phí này hàng năm được điều chỉnh tăng, giảm theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) thực tế bình quân của năm trước do cơ quan thống kê công bố.

Định kỳ 3 năm/lần, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp các bộ, ngành có liên quan rà soát, công bố chi phí kinh doanh định mức cho thời kỳ tiếp theo để thương nhân thực hiện.

Trường hợp chi phí kinh doanh định mức biến động bất thường, tác động đến nguồn cung xăng dầu và có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh năng lượng, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp các bộ, ngành có liên quan báo cáo, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép rà soát chi phí kinh doanh định mức được sử dụng làm gốc trước thời hạn định kỳ và công bố để thương nhân thực hiện.

- Lợi nhuận do thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu tự xác định theo thực tế kinh doanh.

- Thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, các khoản thuế khác (nếu có) được thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.

Liên quan đến đề xuất trao quyền cho doanh nghiệp xăng dầu công bố và điều chỉnh giá bán lẻ, tại hội nghị tổng kết công tác điều hành và cung ứng xăng dầu diễn ra hồi tháng 1, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết cơ quan quản lý đang dự kiến trao quyền tự quyết định giá xăng dầu cho doanh nghiệp. Các bộ, ngành sẽ chuyển sang thực hiện kiểm tra và hậu kiểm.

Theo ông Linh, Bộ Công Thương sẽ ban hành danh sách thương nhân kinh doanh xăng dầu, quy định việc kê khai giá và phối hợp với các bộ, ngành liên quan trong quản lý Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.

Ông cũng cho rằng khi nghị định mới về kinh doanh xăng dầu được ban hành, trong giai đoạn đầu thị trường có thể xuất hiện tình trạng các cửa hàng bán mức giá khác nhau, nơi cao hơn, nơi thấp hơn. Tuy nhiên, đây là diễn biến bình thường khi vận hành theo cơ chế thị trường.

Do đó, khi giá xăng dầu do doanh nghiệp quyết định, yêu cầu niêm yết giá công khai tại cửa hàng là bắt buộc, nhằm giúp người tiêu dùng dễ dàng lựa chọn phù hợp với nhu cầu.

Ở góc độ doanh nghiệp bán lẻ, một số đơn vị bày tỏ băn khoăn về "quyền tự quyết này". Nếu nghị định và thông tư mới cho phép doanh nghiệp bán lẻ độc lập tự quyết định giá bán nhưng các doanh nghiệp đầu mối vẫn kiểm soát hoặc “bảo hộ” giá bán lẻ trong hệ thống của mình, thị trường có nguy cơ mất đi tính cạnh tranh. Khi đó, các doanh nghiệp bán lẻ độc lập có thể bị buộc phải bán theo mức giá do đầu mối đưa ra hoặc buộc phải tuân theo giá chung của hệ thống.

Một vấn đề đặt ra là trong trường hợp giá nhập của doanh nghiệp bán lẻ độc lập bằng hoặc thậm chí cao hơn giá bán lẻ do đầu mối quy định, doanh nghiệp bán lẻ sẽ rất khó cạnh tranh, thậm chí có thể bị thua lỗ. Điều này cho thấy cần có cơ chế minh bạch về chi phí và giá trong toàn chuỗi cung ứng để đảm bảo môi trường cạnh tranh công bằng trên thị trường xăng dầu.

Tâm An