Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An kiến nghị tháo gỡ vướng mắc trong quản lý hàng hải và đường thủy

Quốc hội biểu quyết thông qua một số luật, nghị quyết quan trọng; đồng thời thảo luận tại hội trường về dự án Luật. Ảnh: Viết Chung

Chiều 13/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội tiến hành biểu quyết thông qua một số luật, nghị quyết quan trọng và thảo luận nhiều dự án luật.

Tham dự phiên họp, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An có đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh; cùng các đại biểu trong đoàn.

Trong phiên làm việc buổi chiều, Quốc hội biểu quyết thông qua việc bổ sung chương trình Kỳ họp thứ 2; xem xét, quyết định công tác nhân sự và thông qua một số luật, nghị quyết.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035; điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa Thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp thảo luận ở tổ về Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi); Dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Cần có lộ trình phù hợp trong chuyển đổi đội tàu VR-SB

Đại biểu Lương Đình Hưng - Đoàn Nghệ An nhất trí với sự cần thiết ban hành Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam; đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý một số quy định để bảo đảm phù hợp với thực tiễn.

Đối với việc hợp nhất các quy định về hàng hải và giao thông đường thủy nội địa, đại biểu cho rằng, hai lĩnh vực có nhiều điểm tương đồng nhưng vẫn có sự khác biệt về đối tượng, phạm vi và yêu cầu quản lý. Vì vậy, cần phân định rõ những nội dung mang tính nguyên tắc chung và các quy định riêng của từng lĩnh vực, tránh áp dụng máy móc, gây khó khăn cho tổ chức, cá nhân trong quá trình thực hiện.

Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An điều hành thảo luận tổ. Ảnh: Việt Anh

Đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị nghiên cứu điều chỉnh cấu trúc dự thảo theo hướng quy định các nguyên tắc chung áp dụng cho cả hai lĩnh vực, đồng thời tách riêng những nội dung liên quan đến hàng hải và đường thủy nội địa. Bên cạnh đó, cần xem xét tên gọi Bộ luật để bảo đảm thống nhất thuật ngữ với hệ thống pháp luật hiện hành, tránh gây nhầm lẫn về phạm vi điều chỉnh.

Theo đại biểu, tàu quân sự phục vụ trực tiếp nhiệm vụ quốc phòng, có cấu trúc kỹ thuật, trang thiết bị thông tin liên lạc và hệ thống vận hành liên quan đến bí mật Nhà nước. Do đó, việc để cơ quan quản lý dân sự tham gia kiểm tra, sát hạch và quản lý chứng chỉ có thể tiềm ẩn nguy cơ lộ, lọt thông tin liên quan đến phương tiện, trang thiết bị quân sự.

Bên cạnh đó, thuyền viên tàu quân sự ngoài kỹ năng điều khiển phương tiện còn phải đáp ứng yêu cầu xử lý các tình huống khẩn cấp, làm chủ trang thiết bị, khí tài phục vụ nhiệm vụ quốc phòng. Vì vậy, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị giao Bộ Quốc phòng quản lý công tác đào tạo, sát hạch và cấp chứng chỉ chuyên môn đối với lực lượng này, vừa bảo đảm yêu cầu bảo mật, vừa tránh chồng chéo chức năng giữa các bộ, ngành.

Đại biểu Nguyễn Khắc Thận - Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Đáng chú ý, đối với quy định chuyển tiếp tại khoản 4 Điều 318 liên quan đến đội tàu pha sông biển VR-SB, đại biểu đề nghị điều chỉnh lộ trình chuyển đổi để hạn chế tác động đến doanh nghiệp vận tải và hoạt động lưu thông hàng hóa.

Theo đại biểu, hiện nay, đội tàu VR-SB giữ vai trò quan trọng trong vận chuyển hàng hóa rời như than, quặng, vật liệu xây dựng, nông sản từ các khu vực ven biển kết nối với vùng đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long và các cảng biển lớn.

Nguy cơ tăng chi phí logistics ven biển nếu đội tàu VR-SB bị loại bỏ trong khi đội tàu biển chưa phát triển đủ để thay thế. Chi phí vận hành tàu biển cao hơn có thể tác động đến giá cước vận chuyển, đồng thời ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng hàng hóa nội địa.

Đại biểu Lương Đình Hưng - Phó Tư lệnh pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam phát biểu thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Từ thực tế đó, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị kéo dài thời hạn chuyển đổi bắt buộc thêm 2 năm, đến hết ngày 31/12/2035, đối với những phương tiện còn niên hạn sử dụng và đáp ứng các điều kiện an toàn kỹ thuật, kiểm định.

Đồng thời, cần bổ sung chính sách hỗ trợ lãi suất vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước để các chủ tàu có điều kiện hoán cải, nâng cấp hoặc đóng mới phương tiện thay thế.

Hoàn thiện cơ chế quản lý cảng lưỡng dụng và hoạt động logistics

Qua nghiên cứu dự thảo và đối chiếu với kết quả khảo sát tại Cảng vụ Hàng hải Nha Trang và Cảng vụ Hàng hải Thành phố Hồ Chí Minh, đại biểu Trần Nhật Minh - Đoàn Nghệ An nhận thấy còn một số vấn đề thực tiễn chưa được quy định đầy đủ.

Vì vậy, đại biểu cho rằng, cần tiếp tục bổ sung để tạo cơ sở pháp lý thống nhất, tránh tình trạng luật ban hành nhưng các cơ quan thực thi vẫn gặp khó khăn, lúng túng.

Đại biểu Quốc hội chuyên trách Trần Nhật Minh phát biểu thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Trước hết, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác cảng lưỡng dụng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quốc phòng, an ninh và hoạt động kinh tế dân sự. Các quy định liên quan vẫn chưa làm rõ đầy đủ thẩm quyền và trách nhiệm quản lý.

Qua khảo sát, Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 7 cảng lưỡng dụng; khu vực Cảng vụ Hàng hải Nha Trang quản lý có 2 bến cảng mang tính chất lưỡng dụng là Bến cảng Quốc tế Cam Ranh và Bến cảng Học viện Hải quân.

Trong khi đó, pháp luật hàng hải chưa có quy định thống nhất về mô hình cảng kết hợp nhiệm vụ quốc phòng với khai thác kinh tế dân sự. Do đó, nghiên cứu bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc ngay trong Bộ luật, đồng thời rà soát để bảo đảm thống nhất giữa khoản 2 Điều 1 và khoản 3 Điều 17, phân định rõ thẩm quyền của Quốc hội và Chính phủ trong quản lý, khai thác loại hình cảng này.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Việt Anh

Bên cạnh đó, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị hoàn thiện quy định về depot, cảng cạn và trung tâm logistics. Đại biểu đánh giá việc dự thảo bổ sung khái niệm depot, quy định về quy hoạch hệ thống cảng cạn, nguyên tắc đầu tư, kết nối và xác định các dự án cảng cạn, trung tâm logistics là nhóm dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược là những nội dung cần thiết.

Tuy nhiên, thực tế khảo sát tại Cảng vụ Hàng hải Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy khu vực này hiện có 57 depot container, trong đó một số depot được đầu tư sơ sài, thiếu tiêu chuẩn kỹ thuật, hình thành và hoạt động tự phát, chưa được cơ quan quản lý Nhà nước kiểm tra, giám sát đầy đủ.

Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến quy hoạch mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, phát sinh cạnh tranh không lành mạnh và rủi ro trong quản lý, điều hành depot, giám sát chất lượng, điều phối vỏ container.

Đại biểu Quốc hội đoàn tỉnh Nghệ An tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Việt Anh

Đại biểu cũng chỉ ra bất cập đối với một số ICD (điểm thông quan hàng hóa xuất, nhập khẩu) được hình thành trước khi Nghị định số 38/2017/NĐ-CP của Chính phủ về đầu tư, xây dựng và quản lý khai thác cảng cạn được ban hành. Những cơ sở này chưa được điều chỉnh đầy đủ bởi các quy định pháp luật về quy hoạch, đầu tư xây dựng và quản lý.

Nếu không có quy định chuyển tiếp phù hợp, khi Bộ luật có hiệu lực có thể phát sinh tình trạng một số depot, ICD không đủ điều kiện hoạt động hoặc không phù hợp quy hoạch. Vì vậy, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị bổ sung quy định rõ thời hạn, lộ trình để các cơ sở hoàn thiện hồ sơ, thủ tục, đáp ứng điều kiện hoạt động hoặc thực hiện di dời nếu không bảo đảm tiêu chí theo quy định.