Bộ trưởng Bộ Công thương: Sửa luật để tháo gỡ điểm nghẽn, bảo vệ người dân và doanh nghiệp

Chiều 13/11, với 458/460 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua một luật sửa 4 Luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 5 của luật này.

Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng. Ảnh: Media Quốc hội.

Trước khi biểu quyết thông qua, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật.

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, dự án luật đã nhận được 204 ý kiến thảo luận tại tổ và 11 ý kiến phát biểu tại hội trường. Trên cơ sở các ý kiến đó, cơ quan chủ trì soạn thảo và Chính phủ đã có hai báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội.

Dự thảo luật đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội kết luận đủ điều kiện trình Quốc hội thông qua và được các Ủy ban của Quốc hội cơ bản đồng thuận. Ngày 12/11, Chính phủ đã có Báo cáo gửi các vị đại biểu Quốc hội, tiếp tục tiếp thu các ý kiến kết luận, chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tại phiên thảo luận ở hội trường, việc sửa đổi 4 luật lần này tập trung vào ba mục tiêu: Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ; tháo gỡ thực chất điểm nghẽn cho sản xuất kinh doanh, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Công thương cho biết, dự thảo luật hiện tại, sau khi tiếp thu, chỉnh lý theo ý kiến của Quốc hội đã hoàn thành đúng mục tiêu đề ra.

Thứ nhất, phân cấp, phân quyền để thực hiện triệt để cho chính quyền địa phương như: cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, cấp phép xuất nhập khẩu hàng hóa; loại bỏ hoàn toàn cơ chế xin ý kiến chấp thuận của cơ quan trung ương, Chính phủ, các bộ, ngành quản lý ngành. Thực hiện vai trò thống nhất của trung ương thông qua việc ban hành tiêu chuẩn, quy trình nghiệp vụ, xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu; đã thể chế hóa một cách thực chất, kịp thời Nghị quyết số 29 của Hội nghị Trung ương 4 về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới.

Thứ hai, tinh thần cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh được thể hiện bằng kết quả thực chất; không gian hoạt động thương mại của người dân, doanh nghiệp được mở rộng. Các lĩnh vực độc quyền Nhà nước được công khai, minh bạch; các công cụ đảm bảo môi trường cạnh tranh, nhất là trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ về kinh tế số và quyền lợi của người tiêu dùng tiếp tục được quan tâm. Nhiều khó khăn, vướng mắc được tháo gỡ nhằm kiến tạo không gian phát triển mở rộng cho người dân và doanh nghiệp.

Thứ ba, chuyển đổi mạnh mẽ tư duy từ quản lý nhà nước sang quản trị xã hội bằng dữ liệu thông qua việc xây dựng, vận hành các hệ thống thông tin dữ liệu thông suốt từ trung ương đến địa phương trong các lĩnh vực thương mại, xuất nhập khẩu và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Thứ tư, các nội dung về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, quản lý ngoại thương được thể hiện chặt chẽ, minh bạch, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, phù hợp với định hướng xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội.

Về sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (Điều 4 dự thảo Luật), trong báo cáo, cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và cơ quan thẩm tra, Chính phủ chỉnh lý khoản 2 Điều 17 theo hướng tổ chức, cá nhân kinh doanh phải có phương thức rõ ràng để người tiêu dùng lựa chọn riêng từng mục đích, phạm vi thu thập, sử dụng thông tin và chủ động thể hiện đồng ý hoặc không đồng ý. Việc chia sẻ, chuyển giao thông tin, rút lại sự đồng ý và trách nhiệm xử lý thông tin được thực hiện thống nhất với các quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân và các Điều 18, 20 của Luật; không được buộc người tiêu dùng cung cấp thông tin không cần thiết cho giao dịch.

Dự thảo Luật cũng quy định thẩm quyền ban hành danh mục sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung là Bộ trưởng Bộ Công thương. Việc sửa đổi chỉ thay đổi cấp có thẩm quyền, không thay đổi các tiêu chí luật định về tính thiết yếu, số lượng người tiêu dùng, tần suất giao dịch và khả năng ảnh hưởng quyền lợi người tiêu dùng. Quy trình xây dựng Danh mục thực hiện theo pháp luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, có lấy ý kiến công khai, minh bạch.

Chính phủ tiếp thu ý kiến, chỉnh lý phân định trách nhiệm theo địa bàn: Cấp xã hỗ trợ thương lượng các vụ việc tại địa phương, cấp tỉnh thực hiện đối với vụ việc liên xã và theo thẩm quyền. Bộ Công thương được giao xây dựng, quản lý, vận hành cơ sở dữ liệu thông tin và hệ thống quản lý hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Bộ trưởng quy định chi tiết quy trình giải quyết yêu cầu hỗ trợ thương lượng. Người tiêu dùng được gửi yêu cầu trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến. Hệ thống số dự kiến hỗ trợ chuyển yêu cầu, kết nối cơ quan, địa phương, theo dõi tiến độ và thông báo kết quả, hạn chế tình trạng gửi lại hồ sơ nhiều lần.