Doanh nghiệp đã 'sạch' nghĩa vụ tài chính được giải thể trong 12 giờ

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, chiều 29/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Lối ra hợp pháp khi thất bại

Tham gia ý kiến, đại biểu Nguyễn Hải Long (đoàn Đà Nẵng) nêu các ví dụ về sự thành lập Microsoft, Apple, Dell, nhấn mạnh rằng, những tập đoàn này khi ra đời đều là doanh nghiệp siêu nhỏ. Còn tại Việt Nam, năm 2013, Nguyễn Hà Đông sáng tạo trò chơi trên điện thoại có ngày thu nhập 50.000 USD nhưng dừng lại, không thành lập doanh nghiệp, không phát triển.

Ông Nguyễn Hải Long phân tích, bức tranh vòng đời doanh nghiệp siêu nhỏ cho thấy “tỷ lệ chết” cao nhất. “Ở nước ta, doanh nghiệp siêu nhỏ là nhóm đông nhất nhưng cũng dễ đóng cửa nhất. Năm 2025 tỷ lệ đóng cửa của nhóm này là 22,7%, gần gấp đôi tỷ lệ chung của doanh nghiệp nhỏ và vừa”, đại biểu đoàn Đà Nẵng dẫn thông tin.

Đại biểu Nguyễn Hải Long (đoàn Đà Nẵng) nêu ý kiến tại hội trường.

Theo đại biểu Nguyễn Hải Long, 3 năm đầu là giai đoạn quyết định với rất ít doanh nghiệp lớn lên được. Trong khi đó, việc rút lui lại bị ách tắc, số doanh nghiệp treo lớn hơn nhiều so với số được giải thể. Do vậy, đại biểu đề xuất nguyên tắc chủ đạo: dễ bắt đầu, thuận lợi khi phát triển và có lối ra hợp pháp khi thất bại.

Đại biểu Nguyễn Hải Long cho biết, đến tháng 7 năm nay có gần 292.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa làm xong thủ tục giải thể. Người trẻ thất bại một lần thì nghĩa vụ kê khai, tiền phạt đeo theo nhiều năm; còn doanh nghiệp treo lại bị lợi dụng để mua bán hóa đơn. Trong khi đó dự thảo luật chưa có quy định về rút khỏi thị trường.

Đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) cho rằng, vốn và sự ổn định của chính sách là hai yếu tố quan trọng nhất đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo ông An, cần hoàn thiện hành lang pháp lý để các ngân hàng yên tâm cho nhóm doanh nghiệp này vay vốn, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực phát triển.

Bên cạnh đó, đại biểu đề xuất tạo “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục hành chính, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiết kiệm thời gian, chi phí. Ông An nhấn mạnh, để phát triển và mở rộng quy mô, các doanh nghiệp này cần có sự đồng hành, hỗ trợ và định hướng từ cơ quan quản lý Nhà nước và cả những doanh nghiệp lớn.

Về khả năng tiếp cận tín dụng, Đại biểu Đào Chí Nghĩa (đoàn Cần Thơ) nhận định, những rào cản lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay là thiếu tài sản bảo đảm, chưa thực hiện tốt việc lập báo cáo tài chính theo quy định và thiếu phương án kinh doanh khả thi trong dài hạn.

Để tháo gỡ những khó khăn này, ông Nghĩa đề nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu tài chính, hoàn thiện phương án kinh doanh và hồ sơ tín dụng. Đồng thời, cần thúc đẩy việc đánh giá tín nhiệm doanh nghiệp dựa trên các yếu tố phản ánh năng lực hoạt động thực tế, như dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, dữ liệu hóa đơn và lịch sử giao dịch hợp pháp.

Cơ chế đặc thù gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp

Giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, tại phiên thảo luận ở hội trường chiều nay, có 30 đại biểu phát biểu và một đại biểu tranh luận, cho thấy sự quan tâm của các đại biểu đối với dự án luật.

Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu phản ánh, doanh nghiệp gia nhập thị trường đã khó, rút khỏi thị trường còn khó hơn. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, một trong những rào cản lớn hiện nay là tình trạng doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo, tiếp thu ý kiến đại biểu.

Thống kê cả nước còn 2,8 triệu mã số thuế chưa đóng, thuộc trạng thái 03 (đã dừng hoạt động kinh doanh) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đăng ký), tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong số này, khoảng 1,2 triệu mã số thuế thuộc về doanh nghiệp và chi nhánh.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trong 8 tháng đầu năm 2026, cơ quan chức năng đã đóng gần 600.000 mã số thuế. Để xử lý số còn tồn đọng, Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu, báo cáo Quốc hội xem xét cơ chế đặc thù.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn dẫn ví dụ, một doanh nghiệp đã ngừng hoạt động 10 năm, không phát sinh nghĩa vụ liên quan nhưng nay muốn đóng mã số thuế, có thể phải nộp gần 60 triệu đồng tiền thuế môn bài và tiền phạt chậm nộp.

Cụ thể, tiền thuế môn bài bình quân khoảng 2 triệu đồng/năm, cộng với tiền phạt chậm nộp trong 10 năm. “Vì vậy, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu đề xuất cơ chế xóa nợ thuế môn bài, miễn tiền phạt chậm nộp nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp và làm sạch dữ liệu thuế”, ông Ngô Văn Tuấn nói.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng cho biết, sau Ngày Doanh nhân Việt Nam vừa qua, theo đề xuất của ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ Tài chính đã chỉ đạo, với doanh nghiệp đã "sạch" nghĩa vụ tài chính khi làm thủ tục giải thể hoặc đóng cửa doanh nghiệp chỉ trong vòng 12 giờ.