Doanh nghiệp không có tài sản thế chấp liệu có 'bế tắc' khi vay vốn?

Giải đáp thắc mắc về tính khả thi khi vay vốn mà không có tài sản thế chấp của doanh nghiệp tại chương trình đào tạo “Ứng dụng công nghệ, hoàn thiện hồ sơ tài chính, hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn tín dụng”, ông Vũ Anh Đông - chuyên gia Ban Tư vấn tài chính hỗ trợ doanh nghiệp đã dẫn một ví dụ thực tế và cho rằng điều này hoàn toàn có thể xảy ra.

Ông Vũ Anh Đông - chuyên gia Ban Tư vấn tài chính hỗ trợ doanh nghiệp trình bày tại chương trình đào tạo.

Theo đó, một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch tại Phú Quốc có nhu cầu vay vốn lưu động khoảng 1 triệu USD (khoảng 25 tỷ đồng) trong vòng 9 tháng. Hồ sơ của doanh nghiệp này sau đó được phê duyệt nhờ chứng minh được dòng tiền, khẳng định được năng lực quản trị.

Từ ví dụ trên, một bài toán cốt lõi được đặt ra: Làm thế nào để một doanh nghiệp hoàn toàn không có tài sản thế chấp vẫn có thể huy động thành công vốn?

Câu trả lời nằm ở việc chủ doanh nghiệp phải hiểu đúng cấu trúc nguồn vốn và lựa chọn phương thức tiếp cận tài chính linh hoạt.

Theo các chuyên gia, một trong những hạn chế của nhiều chủ SME là gom chung mọi nhu cầu tài chính vào một khoản vay ngân hàng dẫn tới lựa chọn sai kênh vốn chưa phù hợp. Để tìm đúng kênh cấp vốn, theo chuyên gia Vũ Anh Đông, doanh nghiệp nên phân định rõ hai cấu phần vốn.

Thứ nhất là vốn lưu động, dùng để chi trả cho hàng tồn kho, công nợ... Thứ hai là vốn cố định, phục vụ mua sắm máy móc, trang thiết bị, xây dựng xưởng sản xuất hay mở rộng cơ sở vật chất... Khi tách biệt được hai nguồn vốn này, doanh nghiệp sẽ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào sổ đỏ hay tài sản đất đai làm tài sản thế chấp khi vay vốn.

Từ việc phân chia các nguồn vốn, doanh nghiệp sẽ có các phương thức tiếp cận tài chính linh hoạt, phù hợp với nhu cầu.

Đối với vốn lưu động, nếu kiểm soát tốt vùng nguyên liệu, công nghệ sản xuất, có đầu ra ổn định với hệ thống đại lý và dòng tiền minh bạch, doanh nghiệp hoàn toàn có thể tìm đến các kênh cho vay tín chấp dựa trên dòng tiền.

"Hiện nay tại Việt Nam đã có khoảng 27 tổ chức/công ty tài chính (tiêu biểu như Funding Societies) áp dụng mô hình đánh giá tín dụng dựa trên chất lượng dòng tiền thay vì tài sản đảm bảo", ông Đông cung cấp thêm thông tin.

Bên cạnh dòng tiền vận hành, doanh nghiệp có thể sử dụng chính hợp đồng/đơn hàng đầu ra ký kết với các đối tác uy tín để làm cơ sở nhận tài trợ vốn lưu động.

Đối với nhu cầu vốn dài hạn để đầu tư máy móc, dây chuyền sản xuất, doanh nghiệp không nhất thiết phải thế chấp nhà đất.

Tùy hình thức cấp vốn và thỏa thuận với tổ chức tín dụng, máy móc, thiết bị có thể được sử dụng làm tài sản bảo đảm cho khoản vay. Doanh nghiệp cũng có thể lựa chọn hình thức thuê tài chính để đầu tư máy móc, thiết bị mà không phải huy động toàn bộ vốn ngay từ đầu.

Việc tiếp cận nguồn vốn dòng tiền hay tín chấp ban đầu có thể giúp doanh nghiệp giải quyết nhanh cơn "khát vốn". Tuy nhiên, để phát triển bền vững, chuyên gia Vũ Anh Đông gợi ý cách từng bước nâng cấp cấu trúc vốn.

Theo ông Đông, doanh nghiệp có thể tận dụng 2-3 vòng vay tín chấp dòng tiền từ các đơn vị cho vay để bổ sung vốn lưu động, duy trì sản xuất và chớp thời cơ kinh doanh. Khi kinh doanh thành công, doanh nghiệp sẽ dùng tiền thặng dư mua tài sản thế chấp và dịch chuyển dần sang các gói vay ngân hàng truyền thống hoặc vay thế chấp bằng tài sản đã tích lũy được nhằm hưởng mức lãi suất ưu đãi hơn, giúp tối ưu hóa chi phí vốn và gia tăng sức mạnh tài chính.

Khi doanh nghiệp biết phân định đúng cấu trúc nguồn vốn, minh bạch báo cáo tài chính và chủ động tìm kiếm các kênh tín dụng từ dòng tiền, cho thuê tài chính đến tài trợ đơn hàng, bài toán vốn sẽ tìm được lời giải đáp tối ưu.