Doanh nghiệp tăng tốc đầu tư: Cải cách thể chế được kỳ vọng tạo cú hích

Doanh nghiệp tăng tốc đầu tư

Theo số liệu của Cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có gần 111,7 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng số vốn đăng ký đạt hơn 1.352,6 nghìn tỷ đồng, tăng vọt 64,8% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm trước.

Sự tăng trưởng vượt bậc này đẩy số vốn đăng ký bình quân của một doanh nghiệp mới đạt 12,1 tỷ đồng, tăng 34,5%. Nếu tính cả dòng vốn bổ sung, tổng số vốn đăng ký trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt gần 3,1 triệu tỷ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng của nền kinh tế trong bối cảnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong năm 2026.

Với hơn 58,1 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, sự dịch chuyển dòng vốn cũng thể hiện rõ nét qua cơ cấu khu vực kinh tế khi khu vực nông, lâm nghiệp, thủy sản tăng 41,6% và khu vực công nghiệp, xây dựng tăng 37,2%.

Tuy nhiên, cùng với xu hướng gia nhập và tái gia nhập thị trường tăng cao, những khó khăn từ thị trường cũng đã khiến bình quân mỗi tháng có 25,2 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể lên tới gần 24,0 nghìn doanh nghiệp, tăng đột biến 94,7%, tập trung mạnh ở các lĩnh vực như kinh doanh bất động sản, xây dựng và bán buôn, bán lẻ.

Mặc dù áp lực rút lui lớn, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, lĩnh vực được ví như “động cơ vĩnh cửu” của nền kinh tế Việt Nam, lại phản ánh những tín hiệu phục hồi rõ rệt.

Kết quả điều tra xu hướng kinh doanh quý II/2026 của Cục Thống kê cho thấy trạng thái ổn định và tăng trưởng chiếm thế chủ đạo với 36,3% số doanh nghiệp đánh giá tình hình tốt hơn và 43,4% giữ mức ổn định so với quý I/2026. Bước sang quý III/2026, tâm lý lạc quan tiếp tục lan tỏa khi có tới 39,4% doanh nghiệp dự báo xu hướng sẽ tốt lên và 44,0% dự báo ổn định.

Bà Phạm Như Anh, Giám đốc Khối Ngân hàng bán buôn, Ngân hàng UOB Việt Nam cho biết, các chỉ số về khối lượng sản xuất và đơn đặt hàng mới dự kiến đều có sự cải thiện mạnh mẽ. Trạng thái phục hồi niềm tin này cũng được củng cố rõ nét qua Nghiên cứu Triển vọng doanh nghiệp năm 2026 của UOB, khi ghi nhận đến 85% doanh nghiệp Việt Nam có tâm lý kinh doanh tích cực, tăng vọt so với mức 48% của năm 2025, thời điểm niềm tin chịu ảnh hưởng nặng nề bởi biến động thuế quan từ Mỹ.

“Các doanh nghiệp Việt Nam đang cho thấy khả năng thích ứng và sức bền rất ấn tượng trong một môi trường toàn cầu ngày càng nhiều biến động. Đặc biệt, các doanh nghiệp đang hướng tới sự chuyển đổi mạnh mẽ khi đẩy mạnh đầu tư vào năng lực số, củng cố chuỗi cung ứng và mở rộng ra khu vực ASEAN để nắm bắt cơ hội tăng trưởng dài hạn”, bà Phạm Như Anh thông tin.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có gần 111,7 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới.

Kỳ vọng cải cách thể chế

Tại hội thảo khoa học “Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026”, ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Trưởng Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, cộng đồng doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn mới khi hàng loạt chủ trương lớn về phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo và hoàn thiện thể chế được ban hành, tạo kỳ vọng về một môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi hơn.

Đáng chú ý, khó khăn lớn nhất hiện nay không còn là tiếp cận vốn mà là tìm kiếm khách hàng, khi hơn 60% doanh nghiệp được khảo sát lựa chọn đây là trở ngại lớn nhất.

Trong khi đó, 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể tiếp cận tín dụng nếu thiếu tài sản bảo đảm và chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp có thể dự báo thường xuyên những thay đổi của chính sách, cho thấy tính ổn định và khả năng dự báo của môi trường pháp lý vẫn là mối quan tâm lớn của khu vực tư nhân.

Từ thực tiễn hoạt động, nhiều hiệp hội doanh nghiệp cho rằng, giai đoạn hiện nay cần ưu tiên nâng cao chất lượng thực thi chính sách để tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết, ngành Gỗ từng duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong nhiều năm và kỳ vọng sớm vượt mốc 20 tỷ USD xuất khẩu. Tuy nhiên, việc phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ đang khiến doanh nghiệp đối mặt với nhiều rủi ro khi các biện pháp thuế quan và phòng vệ thương mại liên tục thay đổi.

"Riêng năm 2025, xuất khẩu gỗ và lâm sản sang Mỹ đạt gần 10 tỷ USD, chiếm khoảng 40% tổng lượng đồ gỗ Mỹ nhập khẩu từ thế giới", ông Hoài thông tin thêm.

Từ thực tế đó, hiệp hội cho rằng, mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào gia công và tập trung vào một thị trường xuất khẩu đã dần bộc lộ giới hạn. Trong thời gian tới, chính sách cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực thiết kế, phát triển thương hiệu, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm tăng khả năng chống chịu trước những biến động của thương mại quốc tế.

Ở góc độ doanh nghiệp xây dựng, Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) đánh giá cao nỗ lực cải cách của Chính phủ trong thời gian qua khi nhiều đạo luật được sửa đổi với tốc độ nhanh chưa từng có.

Tuy nhiên, theo ông, chính tốc độ này cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao chất lượng soạn thảo chính sách. Có những dự thảo luật doanh nghiệp chỉ có hai ngày để góp ý trước khi trình cấp có thẩm quyền, khiến việc phản biện chưa thực sự đầy đủ. Không ít nghị định vừa ban hành đã tiếp tục sửa đổi sau thời gian ngắn thực hiện.

“Nhận định nhiều điểm nghẽn của doanh nghiệp xây dựng vẫn tập trung ở định giá đất, quy hoạch, giải phóng mặt bằng, hệ thống định mức và đơn giá xây dựng, nếu những vướng mắc này không được xử lý đồng bộ, việc triển khai các dự án đầu tư, đặc biệt là đầu tư công, sẽ tiếp tục gặp khó khăn”, ông Nguyễn Quốc Hiệp thông tin.