Doanh nghiệp tiếp cận thị trường Halal từ năng lực kiểm soát chất lượng

Quang cảnh Hội nghị.

Kiểm soát chất lượng phải theo suốt chuỗi sản xuất

Ngày 21/10, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng TP Hồ Chí Minh tổ chức hội nghị triển khai Nghị định số 127/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý chất lượng và chính sách phát triển sản phẩm, dịch vụ Halal. Các đại biểu tập trung trao đổi yêu cầu kiểm soát chất lượng trong chuỗi cung ứng và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường.

Một thay đổi về nguyên liệu, công thức hay nhà cung cấp đều cần được rà soát về khả năng đáp ứng yêu cầu Halal. Vì vậy, việc kiểm soát phải được duy trì trong hoạt động sản xuất, kinh doanh hằng ngày, kể cả sau khi doanh nghiệp đã được cấp chứng nhận.

Ông Nguyễn Kỳ, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, đánh giá Thành phố có nền tảng sản xuất và dịch vụ thuận lợi để tiếp cận thị trường Halal. Hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế hỗ trợ doanh nghiệp kết nối với các thị trường ASEAN và Trung Đông. Một số doanh nghiệp trên địa bàn đã bước đầu tiếp cận chứng nhận Halal để mở rộng xuất khẩu.

“Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, doanh nghiệp không chỉ cần quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn phải hiểu và đáp ứng đầy đủ hệ thống yêu cầu của tiêu chuẩn Halal: Từ nguyên liệu, quy trình sản xuất, chế biến, bao gói, bảo quản, vận chuyển, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc đến kiểm soát nguy cơ nhiễm chéo và chứng nhận Halal”, ông Nguyễn Kỳ nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Kỳ, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, phát biểu tại Hội nghị.

Để đáp ứng những yêu cầu này, doanh nghiệp cần xác định rõ tiêu chuẩn và chương trình chứng nhận phù hợp ngay từ khi lựa chọn thị trường. Ông Lư Văn Trong, đại diện Trung tâm Chứng nhận Halal Quốc gia (HALCERT), lưu ý thế giới chưa có một bộ tiêu chuẩn Halal duy nhất áp dụng chung cho tất cả các nước. Doanh nghiệp không nên mặc nhiên cho rằng một chứng nhận có thể đáp ứng mọi thị trường.

Khâu chuẩn bị hồ sơ cần được thực hiện đến từng nguyên liệu và nhà cung cấp. Thông tin mua hàng, chứng nhận liên quan phải được lưu giữ để xác định nguồn gốc đầu vào; mã lô nguyên liệu cần liên kết với hồ sơ sản xuất, giúp truy xuất thành phần đã sử dụng trong từng lô thành phẩm.

Ở khâu lưu kho, đóng gói, doanh nghiệp cần quản lý phân khu để ngăn trộn lẫn hoặc nhiễm chéo giữa sản phẩm Halal và sản phẩm không Halal. Hồ sơ phân phối phải thể hiện được sản phẩm đã đến đâu, tạo căn cứ truy tìm, thu hồi khi phát hiện vấn đề.

Theo ông Trong, những sai lầm sau chứng nhận thường gặp là không cập nhật với tổ chức chứng nhận khi thay đổi nguyên liệu, công thức hoặc chưa đào tạo nhân viên định kỳ. Doanh nghiệp vì vậy cần có cơ chế giám sát nội bộ để kịp thời nhận diện những thay đổi có thể ảnh hưởng đến việc duy trì yêu cầu Halal.

“Có bốn lý do chính phải kiểm soát Halal sau chứng nhận: Thứ nhất là sản xuất luôn thay đổi, thứ hai là nguy cơ nhiễm chéo, thứ ba là yêu cầu audit từ tổ chức chứng nhận, và cuối cùng là để bảo vệ thị trường và uy tín doanh nghiệp kịp thời”, ông Trong chia sẻ.

Ông Nguyễn Quang Hạnh, đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, cũng nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát trong từng khâu của chuỗi thực phẩm. Với hoạt động giết mổ động vật, doanh nghiệp cần kiểm soát từ nguồn gốc đầu vào, quy trình giết mổ đến bảo quản, vận chuyển sản phẩm nhằm ngăn ngừa nhiễm chéo.

Nghị định số 127/2026/NĐ-CP ngày 6/4/2026 xác định chứng nhận Halal là hoạt động đánh giá sự phù hợp mang tính tự nguyện; việc chứng nhận trở thành bắt buộc khi văn bản quy phạm pháp luật do bộ quản lý ngành, lĩnh vực ban hành có yêu cầu đối với một số sản phẩm, dịch vụ cụ thể. Khi chuẩn bị xuất khẩu, doanh nghiệp đồng thời cần tìm hiểu yêu cầu của thị trường nhập khẩu để lựa chọn tiêu chuẩn và chứng nhận phù hợp.

Ông Nguyễn Quang Hạnh, đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc, phổ biến và hướng dẫn triển khai Nghị định số 127/2026/NĐ-CP cùng các tiêu chuẩn quốc gia về Halal.

Liên kết dịch vụ và hỗ trợ đúng nhu cầu doanh nghiệp

Trong du lịch, khả năng đáp ứng nhu cầu Halal phụ thuộc vào sự phối hợp giữa doanh nghiệp lữ hành, nhà hàng, cơ sở lưu trú, đơn vị vận chuyển và điểm tham quan. Việc xác minh nhà cung cấp cần được thực hiện trước khi xây dựng, giới thiệu chương trình đến khách.

Theo ông Mã Thành Thanh Hoàng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Du lịch Nusantara, doanh nghiệp cần bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác trong suốt hành trình bởi thiếu sót ở một khâu có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm của khách. Du khách Hồi giáo ở từng thị trường có sự khác biệt về ngôn ngữ, thói quen du lịch và khả năng chi trả, đòi hỏi doanh nghiệp khảo sát nhu cầu để thiết kế sản phẩm phù hợp.

Ông Hoàng lưu ý cần phân biệt dịch vụ đã được chứng nhận Halal với dịch vụ thân thiện với người Hồi giáo. Việc bố trí không gian cầu nguyện hoặc cung cấp một số lựa chọn món ăn phù hợp chưa đồng nghĩa với cơ sở đã có chứng nhận Halal. Khi lựa chọn đối tác, doanh nghiệp phải xác minh cả hiệu lực và phạm vi chứng nhận.

Ông Mã Thành Thanh Hoàng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Du lịch Nusantara, đại diện doanh nghiệp chia sẻ tại Hội nghị.

“Nguyên tắc truyền thông: nói đúng phạm vi dịch vụ, không quảng bá vượt quá căn cứ đã xác minh”, ông Mã Thành Thanh Hoàng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Du lịch Nusantara.

Để hỗ trợ doanh nghiệp triển khai, ông đề xuất xây dựng đầu mối cung cấp thông tin về tiêu chuẩn và tổ chức chứng nhận, đồng thời đào tạo theo từng loại hình dịch vụ. Các đơn vị lữ hành cần liên kết với nhà cung cấp thực phẩm và cơ sở lưu trú trên cơ sở thông tin đã được xác minh, thường xuyên cập nhật. Đây là căn cứ để doanh nghiệp lựa chọn đối tác đáp ứng nhu cầu phục vụ khách.

Đối với TP Hồ Chí Minh, ông Mã Thành Thanh Hoàng đề xuất khảo sát nhu cầu du khách và khả năng đáp ứng của các cơ sở dịch vụ trước khi tổ chức hành trình mẫu. Doanh nghiệp cần xác minh nhà cung cấp và đào tạo nhân sự để bảo đảm chất lượng phục vụ. Qua quá trình thử nghiệm, các đơn vị thu nhận phản hồi của khách và đánh giá chi phí thực hiện để điều chỉnh sản phẩm trước khi mở rộng.

Việc tiếp cận thị trường cũng cần sự hỗ trợ về công nhận kết quả chứng nhận Halal. Nghị định số 127/2026/NĐ-CP giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao ký kết các thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp đối với sản phẩm, dịch vụ Halal. Bộ Khoa học và Công nghệ đồng thời hỗ trợ các tổ chức chứng nhận trong nước đăng ký thừa nhận năng lực với cơ quan có thẩm quyền nước ngoài.

Tiềm năng thị trường Halal toàn cầu. Nguồn: Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia

Nghị định cũng quy định hỗ trợ chi phí cho doanh nghiệp có sản phẩm Halal tham gia hội chợ, triển lãm chuyên ngành Halal quốc tế và các đoàn giao dịch thương mại ở nước ngoài theo Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại.

Ông Nguyễn Kỳ cho biết, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng TP Hồ Chí Minh là đầu mối hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường Halal. Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành và địa phương để triển khai hoạt động hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế của doanh nghiệp.