Doanh nghiệp Trung Quốc lên tiếng về danh sách 'liên hệ quân sự' mở rộng của Mỹ

Biểu tượng Alibaba tại văn phòng của tập đoàn ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: AFP/ TTXVN

Phát biểu ngày 9/6, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian cho biết Bắc Kinh kiên quyết phản đối việc Mỹ mở rộng khái niệm an ninh quốc gia và lập các danh sách mang tính phân biệt đối xử nhằm gây sức ép lên doanh nghiệp Trung Quốc.

Ông nhấn mạnh Trung Quốc yêu cầu Mỹ chấm dứt các biện pháp mà nước này cho là đàn áp vô lý đối với doanh nghiệp Trung Quốc, đồng thời khẳng định sẽ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các công ty bị ảnh hưởng.

Loạt doanh nghiệp lên tiếng bác bỏ

Theo tờ Global Times, Alibaba cho biết không có cơ sở nào để đưa tập đoàn vào danh sách theo Điều 1260H của Mỹ. Công ty khẳng định không phải doanh nghiệp quân sự và không tham gia bất kỳ chiến lược hợp nhất quân sự - dân sự nào của Trung Quốc.

Baidu cũng phản đối quyết định này, cho rằng việc gắn công ty với quân đội Trung Quốc là hoàn toàn vô căn cứ. Doanh nghiệp cho biết sẽ sử dụng mọi biện pháp cần thiết để yêu cầu gỡ tên khỏi danh sách.

Tương tự, WuXi AppTec tuyên bố công ty không thuộc sở hữu, không chịu sự kiểm soát và không liên kết với bất kỳ cơ quan quân sự hay chính phủ nào của Trung Quốc. Doanh nghiệp nhận định việc bị đưa vào danh sách là một sai sót và sẽ tiến hành các bước pháp lý để phản đối.

Hãng xe điện NIO cho biết việc bị liệt kê là không chính đáng, nhấn mạnh công ty không phải doanh nghiệp quân sự cũng như không tham gia các chương trình hợp nhất quân sự - dân sự. Trong khi đó, BYD khẳng định không có lý do hợp lý nào để đưa hãng vào danh sách và cho rằng các hạn chế mua sắm của chính phủ Mỹ liên quan đến danh sách này sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh doanh của công ty.

Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, danh sách cập nhật mới nhất hiện gồm 188 thực thể Trung Quốc bị cho là có liên hệ với quân đội nước này.

Dù danh sách không đồng nghĩa với các biện pháp trừng phạt trực tiếp, luật hiện hành của Mỹ sẽ cấm Bộ Quốc phòng ký hợp đồng với các công ty trong danh sách từ cuối tháng này. Từ năm 2027, cơ quan này cũng không được mua sản phẩm hoặc dịch vụ của các doanh nghiệp đó thông qua bên thứ ba.

Phạm vi mở rộng sang nhiều ngành công nghệ

Mẫu xe điện của BYD tại triển lãm ô tô ở tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc ngày 16/6/2023. Ảnh: THX/TTXVN

So với các phiên bản trước chủ yếu tập trung vào lĩnh vực bán dẫn và quốc phòng, danh sách mới đã mở rộng sang nhiều ngành công nghệ dân sự như nền tảng internet, trí tuệ nhân tạo, robot, công nghệ sinh học và xe năng lượng mới.

Ông Chen Jing, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Công nghệ và Chiến lược của Trung Quốc, cho rằng sự mở rộng này cho thấy mối quan tâm của Washington không còn giới hạn ở một số công nghệ nhạy cảm mà đang hướng tới toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Trung Quốc.

Ông nhận định nhiều doanh nghiệp mới được bổ sung là các công ty tư nhân hoạt động trong thị trường dân sự. Điều đó cho thấy khái niệm "liên hệ quân sự" đang được áp dụng ngày càng rộng, khiến nhiều doanh nghiệp trong các ngành chiến lược đối mặt nguy cơ bị đưa vào danh sách.

Danh sách lần này cũng bổ sung một số tên tuổi đáng chú ý như hai nhà sản xuất chip nhớ CXMT và YMTC, cùng các công ty robot công nghệ cao như RoboSense và Unitree.

Lo ngại cạnh tranh công nghệ gia tăng

Ông Zhou Mi, nhà nghiên cứu cấp cao tại Học viện Hợp tác Kinh tế và Thương mại Quốc tế Trung Quốc, cho rằng động thái của Mỹ nhằm hạn chế khả năng mở rộng thị trường quốc tế của các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc.

Theo ông, các biện pháp đơn phương như vậy không phù hợp với các nguyên tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), vốn yêu cầu tính minh bạch và bằng chứng rõ ràng khi viện dẫn lý do an ninh quốc gia.

Ông Zhou nhận định việc mở rộng danh sách phản ánh lo ngại của Washington trước sức cạnh tranh ngày càng lớn của các công ty công nghệ Trung Quốc. Theo ông, các biện pháp này có thể làm gián đoạn hoạt động thị trường và cản trở hợp tác quốc tế.

Trong khi đó, ông Trần Kinh cho rằng các lĩnh vực bị Mỹ nhắm tới thường là những ngành mà Trung Quốc được đánh giá có tiềm năng thách thức vị thế công nghệ hiện nay của phương Tây. Theo ông, việc bị đưa vào danh sách phần nào phản ánh năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp này, song thách thức lớn hơn là khả năng duy trì đà đổi mới và phát triển công nghệ trong bối cảnh các sức ép từ bên ngoài ngày càng gia tăng.