Doanh nghiệp Việt chuyển mình trên 'sân ngoại'

Khách tham quan triển lãm kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn, tháng 9-2025 (ẢNH: HOÀNG HÙNG)

Tự tin vào năng lực cạnh tranh

Nêu ý kiến về năng lực cạnh tranh quốc tế, ông Phan Minh Thông, Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sinh, cho rằng, DN Việt Nam phải không ngừng cải tiến chính mình. Từ một DN xuất khẩu hồ tiêu thô, Tập đoàn Phúc Sinh đã chuyển mạnh sang chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và tham gia trực tiếp vào các chuỗi phân phối quốc tế. Đến nay, hồ tiêu và cà phê của Tập đoàn Phúc Sinh đã có mặt tại hơn 120 thị trường, với tổng kim ngạch ước đạt hơn 400 triệu USD/năm. Theo ông Phan Minh Thông, cạnh tranh quốc tế hiện nay không còn là “bán được hàng” mà là “giữ được thị trường”. Đối tác không hỏi giá trước, mà hỏi vùng nguyên liệu ở đâu, sản xuất có bền vững hay không, DN có đủ năng lực cung ứng dài hạn hay không. “Nếu không thay đổi tư duy, làm nông nghiệp theo kiểu cũ thì không thể đi đường dài. Nhưng nếu làm đúng chuẩn, nông nghiệp lại là “mỏ vàng” bền vững”, ông Phan Minh Thông chia sẻ.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch HĐQT Vina T&T Group, nhận xét, DN Việt Nam chỉ có thể đứng ngang hàng với DN nước ngoài khi làm chủ được toàn bộ chuỗi giá trị. Đối tác quốc tế hiện nay quan tâm đến tính ổn định của nguồn hàng, độ tin cậy trong thực hiện hợp đồng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xuyên suốt nhiều năm. Từ kinh nghiệm xuất khẩu trái cây tươi sang thị trường Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, ông Nguyễn Đình Tùng cho biết, chỉ khi DN kiểm soát được vùng nguyên liệu, chủ động tiêu chuẩn chất lượng và logistics thì mới có thể giữ được thị trường, cũng như cạnh tranh sòng phẳng với các tập đoàn nông nghiệp đa quốc gia.

Không chỉ trong nông nghiệp, năng lực cạnh tranh của DN Việt Nam cũng đang được thể hiện rõ trong lĩnh vực công nghệ cao. Theo TS Lương Việt Quốc, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Real-time Robotics (RtR), các thiết bị bay không người lái do DN Việt Nam nghiên cứu, thiết kế và sản xuất hiện nay đã đủ khả năng cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm đến từ Trung Quốc, Israel, Mỹ. Hiện DN kiểm soát được thiết kế, thuật toán điều khiển, tích hợp trí tuệ nhân tạo và có thể tùy biến sản phẩm theo nhu cầu thị trường.

Thiết kế chính sách phù hợp

Kim ngạch xuất khẩu Việt Nam đã tăng từ hơn 336 tỷ USD vào năm 2021 lên 475 tỷ USD vào năm 2025. Hàng chục ngàn DN đang tham gia xuất khẩu, nhiều ngành hàng đã xây dựng được vị thế ổn định tại các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản... Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng số DN đủ sức cạnh tranh sòng phẳng hiện vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của nền kinh tế.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA), thách thức lớn nhất hiện nay với DN Việt nằm ở sức chống chịu và khả năng thích ứng trước những “luật chơi mới” của thương mại toàn cầu. Các yêu cầu về thuế carbon, tiêu chuẩn ESG, phòng vệ thương mại, chi phí logistics, chi phí tuân thủ gia tăng đang tạo áp lực rất lớn, trong khi phần lớn DN chưa đủ nguồn lực để theo kịp.

Ở góc độ khác, GS-TS Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Đại học Quốc gia Singapore), cho rằng, năng lực cạnh tranh của DN cần được nhìn nhận như một chỉnh thể. Trong đó, DN là trung tâm, nhưng không thể tách rời vai trò của thể chế, môi trường kinh doanh và các liên kết trong hệ sinh thái.

Từ thực tiễn đó, nhiều giải pháp được nêu ra. Trước hết là tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho DN. Song song đó, cần thiết kế chính sách tín dụng phù hợp hơn cho DN đổi mới sáng tạo, DN chuyển đổi xanh. Đồng thời, phát triển hạ tầng logistics, tăng kết nối chuỗi giữa DN trong nước với DN FDI và các hệ thống phân phối quốc tế cũng là điều kiện then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh. Từ những DN đã bước ra biển lớn, bài toán hiện nay là làm thế nào để ngày càng nhiều DN Việt Nam “cất cánh” và đứng vững trong cuộc cạnh tranh toàn cầu.

MINH XUÂN