Doanh nghiệp Việt trước cơ hội vào chuỗi công nghiệp Canada

Cơ hội lớn nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị

Việt Nam và Canada thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện từ năm 2017. Hợp tác kinh tế giữa hai nước được thúc đẩy qua nhiều khuôn khổ, nổi bật là Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Ủy ban Hỗn hợp về Kinh tế Việt Nam - Canada (JEC), thành lập năm 2022.

Năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam - Canada đạt 8,6 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam lần đầu vượt 7,5 tỷ USD. Thương mại Việt Nam - Canada tăng gấp 3 lần kể từ khi CPTPP có hiệu lực.Đến tháng 8/2026, Canada có 321 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký khoảng 4,92 tỷ USD, đứng thứ 14 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam.

Theo TS. Trần Thu Quỳnh - Tham tán Thương mại, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Canada, hợp tác công nghiệp giữa hai nước thuận lợi nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và quy mô của hai nền kinh tế. Tuy nhiên, cơ hội hợp tác đang rộng mở khi Canada tái định hình chính sách công nghiệp theo hướng củng cố năng lực tự chủ, tập trung vào khoáng sản thiết yếu, năng lượng, hàng không vũ trụ, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Thương mại Việt Nam - Canada tăng gấp 3 lần kể từ khi CPTPP có hiệu lực.

Canada đang đẩy mạnh đa dạng hóa thương mại ra ngoài thị trường Mỹ, tìm kiếm các đối tác sản xuất tin cậy tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trong khi đó, Việt Nam đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất, gia công cơ khí chính xác và lắp ráp vi điện tử năng động trong khu vực. Doanh nghiệp trong nước cũng từng bước làm chủ các khâu thiết kế, phần mềm và công nghệ.

“Sự tương thích giữa thế mạnh công nghệ, vật liệu của Canada và năng lực chế tạo của Việt Nam mở ra không gian rộng lớn để hai bên không chỉ mua bán, gia công cho nhau mà còn cùng đầu tư, đồng phát triển sản phẩm và chuyển giao công nghệ, qua đó cùng nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu”, TS. Trần Thu Quỳnh nhận định.

Tiềm năng hợp tác lớn trong lĩnh vực công nghiệp, công nghệ

Phân tích những lĩnh vực có thể tạo đột phá, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Canada cho biết, nước này có thế mạnh nổi bật về luyện kim, với các tổ hợp luyện thép lớn tại Ontario, sản xuất thép tấm, thép hợp kim và thép chất lượng cao phục vụ ngành ô tô, năng lượng và xây dựng.

Canada còn có hệ thống nghiên cứu vật liệu kim loại chuyên sâu. Các tổ hợp luyện kim đang đầu tư chuyển đổi sang công nghệ lò điện hồ quang và hoàn nguyên trực tiếp nhằm giảm phát thải. Nhờ nguồn thủy điện dồi dào, đặc biệt là tại Québec, nhôm của Canada thuộc nhóm có dấu chân carbon thấp. Nước này cũng đang phát triển công nghệ luyện nhôm không phát thải khí nhà kính trực tiếp.

Trong khi đó, ngành luyện kim Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào công nghệ, thiết bị nhập khẩu; chưa làm chủ được công nghệ luyện một số loại thép hợp kim, thép chất lượng cao phục vụ chế tạo máy, năng lượng và công nghiệp hỗ trợ.

Việt Nam và Canada có nhiều cơ hội hợp tác, chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực công nghiệp nền tảng.

“Hợp tác với Canada có thể mở ra hướng chuyển giao công nghệ luyện kim, luyện thép xanh, nghiên cứu vật liệu tiên tiến và đào tạo kỹ sư. Nguồn vật liệu phát thải thấp từ Canada cũng có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe tại thị trường quốc tế”, TS. Trần Thu Quỳnh chia sẻ.

Ngoài ra,theo TS. Trần Thu Quỳnh, Canada có thế mạnh về cơ khí chính xác, hàng không vũ trụ, ô tô, rô bốt và tự động hóa. Công nghệ CANDU (sử dụng uranium tự nhiên làm nhiên liệu) và dự án lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR) tại Darlington mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt nâng chuẩn kỹ thuật, tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

“Hai nước cũng có thể hợp tác về hóa chất, vật liệu pin và chế biến sâu khoáng sản khi Canada giàu kim loại phục vụ chuyển dịch năng lượng, còn Việt Nam có tiềm năng đất hiếm, vonfram. Trong lĩnh vực bán dẫn và AI, năng lực nghiên cứu, thiết kế của Canada có thể kết nối với thế mạnh đóng gói, kiểm thử và sản xuất điện tử của Việt Nam”, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Canada cho hay.

Bộ Công Thương đánh giá quan hệ kinh tế Việt Nam và Canada có tính bổ trợ cao, nhưng khoảng cách giữa khuôn khổ ưu đãi của CPTPP và khả năng tận dụng thực tế vẫn còn lớn, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhiều doanh nghiệp thiếu thông tin thị trường, đối tác và kênh kiểm chứng năng lực của đối tác tiềm năng.

Bộ Công Thương xác định sáu lĩnh vực ưu tiên hợp tác gồm chế biến nông sản, thực phẩm; năng lượng; công nghệ hàng không; công nghệ tiên tiến; hạ tầng kinh tế - xã hội và công nghiệp quốc phòng lưỡng dụng. Trong đó, năng lượng và chế biến nông sản được đánh giá có khả năng sớm chuyển thành những dự án cụ thể.