GDP được dự báo tăng 7,8%, vì sao ADB vẫn cảnh báo rủi ro tín dụng?

Lễ công bố ấn phẩm "Triển vọng phát triển Châu Á tháng 9.2026"

Tăng trưởng cao nhưng lạm phát cũng tăng

Ngày 23.9, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) công bố ấn phẩm Triển vọng Phát triển châu Á (ADO) tháng 9.2026, nâng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2026 lên 7,8%, từ mức 7,2% đưa ra hồi tháng 7. Dự báo tăng trưởng năm 2027 cũng được điều chỉnh từ 7% lên 7,6%.

Việc nâng dự báo được đưa ra sau khi kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,2% trong 6 tháng đầu năm 2026, cao hơn mức 7,5% cùng kỳ năm 2025. Theo ADB, động lực tăng trưởng đến từ nhiều khu vực, gồm công nghiệp chế biến, chế tạo, tiêu dùng trong nước, đầu tư và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc quốc gia ADB tại Việt Nam đánh giá kết quả này cho thấy khả năng chống chịu và tiềm năng duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế. Tuy nhiên, ADB đồng thời lưu ý Việt Nam cần điều hành kinh tế vĩ mô thận trọng, kiểm soát lạm phát, bảo đảm ổn định tài chính và thúc đẩy tăng trưởng dựa nhiều hơn vào những khoản đầu tư giúp cải thiện năng suất.

Một trong những sức ép đáng chú ý là lạm phát. ADB nâng dự báo lạm phát bình quân năm 2026 lên 4,3%, từ mức dự báo trước đó, và lên 4% trong năm 2027.

Trong 6 tháng đầu năm, lạm phát bình quân ở mức 4,4%, tăng từ 3,3% cùng kỳ năm 2025. Lạm phát cơ bản cũng tăng từ 3,2% lên 4,1%.

Theo ADB, áp lực giá đến từ sức cầu trong nước, chi phí năng lượng và chi phí nhập khẩu. Nếu giá năng lượng tiếp tục ở mức cao, nền kinh tế có thể đồng thời chịu sức ép từ cả lạm phát và tăng trưởng.

Điều này lý giải vì sao ADB dù nâng dự báo GDP vẫn cho rằng rủi ro đối với triển vọng tăng trưởng đang nghiêng về phía bất lợi. Nhu cầu toàn cầu suy yếu và bất định bên ngoài có thể tác động đến xuất khẩu và đầu tư, trong khi giá năng lượng cao và điều kiện tài chính toàn cầu có thể gây thêm sức ép lên lạm phát và tỷ giá.

Vì sao ADB lo rủi ro tín dụng?

Điểm đáng chú ý trong báo cáo lần này là cảnh báo về sự phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng.

Theo ADB, cuối năm 2025, dư nợ tín dụng ngân hàng tương đương 145% GDP, trong khi quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp chỉ khoảng 10% GDP. Cấu trúc này cho thấy hệ thống ngân hàng đang đóng vai trò rất lớn trong việc cung cấp vốn cho nền kinh tế.

Vấn đề không nằm ở việc tín dụng tăng hay giảm đơn thuần, mà ở cách nền kinh tế huy động vốn để tài trợ cho tăng trưởng.

Khi doanh nghiệp và các dự án đầu tư, đặc biệt là những dự án quy mô lớn, phụ thuộc nhiều vào ngân hàng, áp lực đối với hệ thống tài chính có thể gia tăng. ADB lưu ý bộ đệm vốn tương đối mỏng và chênh lệch kỳ hạn kéo dài có thể hạn chế dư địa duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng cao, nhất là khi nhu cầu vốn dài hạn cho các dự án hạ tầng lớn tăng lên.

Ông Bùi Minh Giáp, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, cho rằng tăng trưởng cần dựa nhiều hơn vào năng suất, trong khi sự phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng đặt ra những rủi ro đối với hệ thống tài chính.

Nói cách khác, tăng trưởng tín dụng có thể hỗ trợ GDP trong ngắn hạn, nhưng nếu tín dụng trở thành nguồn vốn quá lớn so với các kênh tài chính khác, rủi ro đối với thanh khoản, kỳ hạn và chất lượng tài sản cũng tăng lên.

Không chỉ thiếu vốn, doanh nghiệp còn khó tiếp cận vốn

ADB cho biết trong tháng 8.2026, 12 ngân hàng thương mại đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi với tổng quy mô khoảng 408.000 tỉ đồng, tương đương 15,5 tỉ USD, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các lĩnh vực ưu tiên.

Tuy nhiên, theo ADB, giảm chi phí vay chưa chắc giải quyết được vấn đề tiếp cận vốn đối với những doanh nghiệp thiếu tài sản thế chấp hoặc không đáp ứng yêu cầu về tín nhiệm. Vì vậy, Việt Nam cần tăng cường các cơ chế bảo lãnh tín dụng và chia sẻ rủi ro.

Bức tranh doanh nghiệp cũng cho thấy sức ép vẫn hiện hữu. Trong 7 tháng đầu năm 2026, khoảng 187.200 doanh nghiệp được thành lập mới và quay trở lại hoạt động, nhưng khoảng 155.300 doanh nghiệp rút khỏi thị trường.

Trong bối cảnh đó, ADB khuyến nghị Việt Nam tiếp tục đa dạng hóa các kênh huy động vốn, phát triển sâu hơn thị trường trái phiếu và các sản phẩm tài chính khác, thay vì phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.

Bài toán phía trước

ADB dự báo năm 2026, công nghiệp Việt Nam tăng khoảng 9%, dịch vụ tăng 8% và nông nghiệp tăng 3,9%. FDI tiếp tục là một điểm sáng, với vốn đăng ký mới đến tháng 8 đạt khoảng 40,6 tỉ USD và vốn giải ngân đạt 17,3 tỉ USD.

PMI sản xuất tháng 7 đạt 52,9 điểm, đánh dấu tháng thứ 13 liên tiếp trên ngưỡng 50.

Những dữ liệu này cho thấy nền kinh tế đang có nhiều động lực để duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Nhưng chính sự tăng trưởng nhanh cũng khiến bài toán điều hành trở nên phức tạp hơn: Vừa phải cung cấp đủ vốn cho nền kinh tế, vừa kiểm soát chất lượng tín dụng; vừa thúc đẩy đầu tư, vừa tránh tạo thêm áp lực lên lạm phát và tỷ giá.

Theo ADB, đầu tư công cần được đẩy nhanh nhưng phải chú trọng hiệu quả, mức độ sẵn sàng và chất lượng triển khai. Đồng thời, tăng trưởng cần hướng tới nâng cao năng lực sản xuất, thúc đẩy khu vực tư nhân và tạo ra hiệu quả tài chính lành mạnh.