Doanh nghiệp xuất khẩu trước yêu cầu bao bì xanh của EU

Yêu cầu về bao bì xanh của EU đặt ra áp lực chuyển đổi đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, từ vật liệu, quy trình sản xuất đến kiểm soát chất lượng.

Bao bì xanh trở thành yêu cầu quan trọng khi xuất khẩu 

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa sang thị trường châu Âu (EU), đáp ứng tiêu chuẩn không còn giới hạn ở chất lượng sản phẩm hay nguồn nguyên liệu mà ngày càng mở rộng sang bao bì. Từ vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, nắp chai đến lớp bao bì bên ngoài, mỗi thành phần đều cần được kiểm soát để phù hợp với yêu cầu của thị trường.

Sự thay đổi này khiến bao bì trở thành một nội dung doanh nghiệp cần tính đến trong quá trình lựa chọn nguyên liệu, tổ chức sản xuất và kiểm soát chất lượng. Nếu không cập nhật kịp thời các yêu cầu, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn ngay từ khâu chuẩn bị hàng hóa.

 Dây chuyền đóng hộp rau quả của Công ty cổ phần thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao dùng bao bì Tetra Recart công nghệ Thụy Điển.

 Dây chuyền đóng hộp rau quả của Công ty cổ phần thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao dùng bao bì Tetra Recart công nghệ Thụy Điển.

Chia sẻ về vấn đề này với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Văn Hiếu, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phát triển Nông nghiệp và Tư vấn môi trường (DACE) cho biết, doanh nghiệp chuyên sản xuất, xuất khẩu các sản phẩm gia vị và đồ uống hữu cơ sang châu Âu. Trong quá trình hoạt động, những thay đổi về quy định bao bì của EU tác động trực tiếp đến công tác sản xuất và chuẩn bị nguyên liệu, vật tư của doanh nghiệp.

Theo ông Hiếu, yêu cầu đối với bao bì ngày càng được nâng cao và thay đổi thường xuyên. Bên cạnh những quy định chung của EU, doanh nghiệp còn phải đáp ứng yêu cầu riêng của từng thị trường thành viên và tiêu chuẩn khác nhau từ mỗi khách hàng. Điều này tạo ra áp lực đáng kể đối với nhà sản xuất, xuất khẩu Việt Nam, nhất là khi việc chuyển đổi bao bì còn liên quan đến nhiều khâu kỹ thuật và nguồn cung đầu vào.

Đáng chú ý, yêu cầu về bao bì hiện nay còn liên quan đến mức độ an toàn trong quá trình tiếp xúc với thực phẩm. Đại diện DACE cho biết, doanh nghiệp phải nghiên cứu những nguy cơ liên quan đến MOSH/MOAH trong mực in có thể thẩm thấu vào sản phẩm, đồng thời quan tâm đến các yếu tố như kim loại nặng, PFAS và BPA.

Để kiểm soát những vấn đề này, DACE phải đầu tư nghiên cứu chuyên sâu, xây dựng bộ phận nghiên cứu nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm đối với sản phẩm xuất khẩu sang châu Âu. Thực tế cho thấy, thay đổi bao bì không còn là điều chỉnh hình thức hay thiết kế bên ngoài, mà đòi hỏi doanh nghiệp phải xem xét lại vật liệu, quy trình kiểm soát và các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến sản phẩm.

Bên cạnh yêu cầu về bao bì, tiêu chuẩn xanh còn được đặt ra xuyên suốt chuỗi sản xuất. Theo ông Hiếu, từ vùng nguyên liệu, doanh nghiệp phải quan tâm đến truy xuất nguồn gốc, cân bằng sinh thái, bảo vệ vùng trồng, không chặt phá rừng và bảo đảm đa dạng sinh học. Tại nhà máy, các yếu tố xanh và tính công bằng trong sản xuất cũng cần được chú trọng.

Như vậy, phạm vi thích ứng của doanh nghiệp không dừng ở việc tìm một loại bao bì thay thế. Các yêu cầu liên quan đến vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng cho thấy doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị đồng bộ, thay vì xử lý riêng lẻ từng yêu cầu khi khách hàng hoặc thị trường đặt ra.

Khó khăn về nguồn cung bao bì đạt chuẩn

Quá trình chuyển đổi sang bao bì đáp ứng tiêu chuẩn EU đang đặt ra bài toán về thời gian, chi phí và nguồn cung cho doanh nghiệp. Theo ông Trần Văn Hiếu, việc thay đổi bao bì là công đoạn mất nhiều thời gian, tốn kém kinh phí. Tuy nhiên, đây là yêu cầu doanh nghiệp buộc phải thực hiện nếu muốn duy trì hoạt động xuất khẩu sang thị trường châu Âu.

Doanh nghiệp xuất khẩu phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về bao bì xanh, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc khi tiếp cận thị trường EU.

Doanh nghiệp xuất khẩu phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về bao bì xanh, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc khi tiếp cận thị trường EU.

Một trong những khó khăn được DACE đề cập là việc tìm kiếm nhà cung cấp bao bì trong nước đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của thị trường EU. Do chưa tìm được đầy đủ nguồn cung phù hợp, doanh nghiệp phải tìm kiếm và nhập khẩu bao bì từ các quốc gia khác.

Từ câu chuyện của DACE, vấn đề nguồn cung bao bì đạt chuẩn cần được nhìn nhận bên cạnh nỗ lực chuyển đổi của chính doanh nghiệp xuất khẩu. Khi nhà cung cấp trong nước chưa đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật, doanh nghiệp phải tìm kiếm nguồn hàng từ bên ngoài, đồng thời phát sinh thêm công việc kiểm tra, đánh giá chất lượng và tính toán chi phí đầu vào. Đây cũng là yếu tố ảnh hưởng đến khả năng chủ động trong kế hoạch sản xuất.

Ông Hiếu cho rằng, doanh nghiệp cần có sự hỗ trợ của cơ quan nhà nước và các hiệp hội trong việc cảnh báo sớm những thay đổi về hàng rào kỹ thuật tại EU. Đồng thời, cần xây dựng mạng lưới kết nối, hệ sinh thái hỗ trợ để các đơn vị trong chuỗi cung ứng có thể cùng đáp ứng những yêu cầu của thị trường.

Cần sự đồng hành từ cơ quan quản lý và các tổ chức hỗ trợ

Ở góc độ cơ quan quản lý và xúc tiến thương mại, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, thời gian qua, Cục đã phối hợp với các tổ chức quốc tế và cơ quan trong nước triển khai hoạt động nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp về quy định bao bì tại các thị trường, trong đó có châu Âu và Hoa Kỳ.

Đối với thị trường EU, thông qua hợp tác với tổ chức SIPPO, Cục Xúc tiến thương mại kết nối các chuyên gia nước ngoài để cập nhật thông tin về những quy định mới cho doanh nghiệp. Các hội nghị, triển lãm cũng là dịp để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ và quy trình sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường này.

Những hoạt động trên góp phần giải quyết một trong những yêu cầu quan trọng trong quá trình chuyển đổi: doanh nghiệp cần có thông tin kịp thời và khả năng tiếp cận giải pháp kỹ thuật phù hợp. Khi quy định thị trường thường xuyên thay đổi, việc cập nhật thông tin không thể chỉ thực hiện khi phát sinh đơn hàng hoặc khi khách hàng đưa ra yêu cầu cụ thể.

Theo ông Tài, quá trình chuyển đổi cần có sự tham gia của nhiều chủ thể. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật thông tin, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện; hiệp hội ngành hàng đóng vai trò cầu nối, cập nhật yêu cầu thị trường, kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý. Các cơ quan nhà nước cần theo dõi quy định mới, kịp thời truyền tải thông tin đến doanh nghiệp và địa phương. Bên cạnh đó, các tổ chức tư vấn, hỗ trợ có thể đồng hành với doanh nghiệp trong thiết kế bao bì, tiếp cận công nghệ và hoàn thiện quy trình sản xuất.

Ông Tài cũng nhấn mạnh, việc chuyển đổi sớm sẽ giúp doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh và đưa sản phẩm đáp ứng yêu cầu ra thị trường sớm hơn. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp cần xem việc cập nhật tiêu chuẩn và chuẩn bị phương án thích ứng là công việc thường xuyên, thay vì chỉ triển khai khi quy định mới đã có hiệu lực hoặc đối tác yêu cầu.

Cùng với việc tiếp cận thông tin về bao bì, ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) lưu ý doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, thực phẩm cần quan tâm đầy đủ đến các yêu cầu về an toàn thực phẩm đối với vật liệu bao gói, khả năng tái chế và tỷ lệ thành phần tái chế. 

Theo ông Nam, phần lớn doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, thực phẩm sang EU đã thực hiện khá tốt các yêu cầu liên quan đến bao bì, tuy nhiên một số doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể chưa tiếp cận đầy đủ thông tin. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chú ý đến quy định ghi nhãn, đặc biệt là việc khai báo minh bạch các thành phần có khả năng gây dị ứng. Những sai sót trong kiểm soát thành phần hoặc ghi nhãn có thể dẫn đến rủi ro và thiệt hại trong hoạt động xuất khẩu.

Một điểm doanh nghiệp cần lưu ý là không nên đánh đồng tất cả tiêu chí liên quan đến môi trường thành yêu cầu bắt buộc. Ông Nam cho biết cần phân biệt giữa các quy định bắt buộc về an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật với những tiêu chuẩn mang tính khuyến nghị, tự nguyện như sản xuất hữu cơ. Việc nhận diện đúng tính chất của từng yêu cầu sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng phương án đáp ứng phù hợp, tránh bỏ sót quy định bắt buộc hoặc nhầm lẫn giữa yêu cầu pháp lý và tiêu chí nâng cao giá trị sản phẩm.

Về các giải pháp hỗ trợ, ông Nam đề cập đến việc tăng cường thông tin, tuyên truyền; rà soát, hoàn thiện văn bản pháp luật; đào tạo nhân lực; nâng cao năng lực kiểm nghiệm; ứng dụng khoa học, công nghệ và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng, quản lý vùng nguyên liệu.

Từ thực tế của DACE và những khuyến nghị từ cơ quan quản lý, cơ quan chuyên môn, có thể thấy bài toán bao bì xanh tại thị trường EU đặt ra yêu cầu ở cả cấp độ doanh nghiệp và chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp xuất khẩu cần chủ động nghiên cứu, kiểm soát chất lượng và chuẩn bị phương án chuyển đổi; trong khi các đơn vị sản xuất bao bì, hiệp hội và cơ quan hỗ trợ cần tăng cường kết nối, cung cấp thông tin và giải pháp kỹ thuật. Sự phối hợp giữa các chủ thể sẽ góp phần giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động hơn trước những yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Thừa Ngọc

Nguồn Công Thương: https://congthuong.vn/doanh-nghiep-xuat-khau-truoc-yeu-cau-bao-bi-xanh-cua-eu-481432.html