Doanh nhân Phạm Thùy Linh đề xuất xây dựng chuỗi giá trị nông sản Thái Nguyên bền vững

TạiDiễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 – Phiên đối thoại địa phương tỉnh TháiNguyên ngày 12/10/2026. Trong bài tham luận về liên kết chuỗi sản xuất bà Phạm Thùy Linh, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân xứ Trà, cho rằng chế biến tràvà nông sản giá trị cao, bà cho rằng địa phương không thiếu sản phẩm tốt, nhưngvẫn cần những chuỗi liên kết đủ mạnh để đưa sản phẩm đến thị trường với giá trịcao hơn.

Theo bàLinh, Thái Nguyên có vùng nguyên liệu chè, người nông dân giàu kinh nghiệm vànhững sản phẩm đã tạo dựng được chỗ đứng trên thị trường. Tuy nhiên, từ một sảnphẩm có chất lượng đến một mặt hàng có thương hiệu, đầu ra ổn định và khả năngcạnh tranh trên thị trường quốc tế vẫn là khoảng cách không dễ thu hẹp.

Một hộ nôngdân khó có thể đồng thời đảm nhiệm tất cả công đoạn, từ sản xuất nguyên liệu,chuẩn hóa chất lượng, chế biến, thiết kế bao bì đến tiếp thị, logistics, xuấtkhẩu và chăm sóc khách hàng. Tương tự, doanh nghiệp nhỏ cũng khó tự đầu tư đầyđủ nguồn lực để kiểm soát toàn bộ chuỗi hoạt động.

Vì vậy, theobà Linh, liên kết không nên chỉ dừng ở những hợp đồng mua bán riêng lẻ, mà cầnchuyển thành quá trình cùng đầu tư, cùng chuẩn hóa chất lượng, xây dựng thươnghiệu và chia sẻ trách nhiệm với thị trường.

Bà Phạm Thùy Linh, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân xứ Trà tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 – Phiên đối thoại địa phương tỉnh Thái Nguyên ngày 12/10/2026. (Ảnh: Phan Chính)

Từ mua bán riêng lẻ đến chuỗi giá trị có khả năng cạnhtranh

Một trongnhững điểm nghẽn được bà Linh nhấn mạnh là các mối liên kết hiện có chưa thựcsự tạo thành chuỗi giá trị bền vững. Nông dân có thể cung cấp nguyên liệu chodoanh nghiệp, hợp tác xã kết nối với cơ sở chế biến, nhưng quan hệ giữa các bênnhiều khi vẫn chủ yếu dựa trên giao dịch mua bán trước mắt.

Khi giánguyên liệu tăng, người sản xuất muốn bán với giá cao hơn. Khi thị trường khókhăn, doanh nghiệp lại tìm cách giảm chi phí. Nếu mỗi bên chỉ ưu tiên lợi íchriêng, chuỗi liên kết khó duy trì ổn định, nhất là khi thị trường biến độnghoặc yêu cầu chất lượng ngày càng khắt khe.

Bà Linh chorằng cần thay đổi cách tiếp cận, từ câu hỏi mỗi bên bán gì cho đối tác sangviệc cùng tạo ra giá trị nào cho khách hàng. Đây là nền tảng để các doanhnghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất hình thành quan hệ hợp tác dài hạn, thay vìchỉ kết nối khi có nhu cầu giao dịch.

Theo bà, mộtchuỗi trà hoặc nông sản giá trị cao cần được tổ chức trên ít nhất năm mắt xích.Đầu tiên là vùng nguyên liệu ổn định, có khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứngtiêu chuẩn và được bảo đảm bằng cam kết lâu dài giữa người sản xuất với doanhnghiệp.

Tiếp đó làchế biến. Thay vì chủ yếu tiêu thụ nguyên liệu thô, doanh nghiệp cần gia tănghàm lượng chế biến, phát triển các dòng sản phẩm phù hợp với từng phân khúckhách hàng. Cùng với đó, thương hiệu phải được đầu tư bài bản, gắn sản phẩm vớivùng đất, con người, văn hóa và chất lượng đặc trưng của Thái Nguyên.

Khâulogistics và phân phối cũng quyết định khả năng tiếp cận thị trường. Một sảnphẩm dù tốt nhưng vận chuyển chậm, chi phí cao hoặc không bảo đảm điều kiện bảoquản vẫn khó cạnh tranh. Trong khi đó, quản trị rủi ro là yếu tố thường bị xemnhẹ nhưng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi.

Khi doanhnghiệp đầu tư vào vùng nguyên liệu, nhà xưởng, máy móc, kho hàng, vận chuyển vàthương hiệu, các sự cố như thiên tai, hỏa hoạn, hư hỏng tài sản hay trách nhiệmvới khách hàng đều có thể gây thiệt hại lớn. Bà Linh đề xuất nhìn nhận bảo hiểmnhư một cấu phần của chuỗi giá trị, góp phần tăng khả năng chống chịu, thay vìchỉ coi đây là khoản chi phí phát sinh.

Cần doanh nghiệp dẫn dắt và hệ sinh thái cùng pháttriển

Để đưa cácmối liên kết vào thực tế, bà Linh đề xuất ba hướng giải pháp, trong đó trọngtâm là xây dựng chuỗi theo từng sản phẩm chủ lực. Với chè Thái Nguyên, mô hìnhcó thể kết nối vùng nguyên liệu, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, đơn vịthương mại, logistics, tài chính, bảo hiểm và thị trường tiêu thụ.

Bà Phạm Thùy Linh cho rằng doanh nghiệp Thái Nguyên cần phát huy lợi thế của mình. (Ảnh: Phan Chính)

Theo cách tổchức này, mỗi doanh nghiệp không cần tự làm tất cả công đoạn, mà tập trung pháthuy thế mạnh của mình và phối hợp với các đơn vị khác. Việc phân công rõ vaitrò giúp giảm chi phí đầu tư trùng lặp, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệpnhỏ tham gia vào mạng lưới kinh doanh lớn hơn.

Giải phápthứ hai là hình thành doanh nghiệp dẫn dắt chuỗi. Nhà nước không nhất thiếttrực tiếp làm thay doanh nghiệp, nhưng có thể đóng vai trò kiến tạo, lựa chọnnhững doanh nghiệp đủ năng lực làm đầu mối kết nối vùng nguyên liệu, cơ sở sảnxuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa, ngân hàng, đơn vị logistics, bảo hiểm và cáckênh phân phối.

Khi có mộtđầu mối chịu trách nhiệm về tiêu chuẩn, thị trường và thương hiệu, việc phốihợp giữa các mắt xích sẽ thuận lợi hơn. Doanh nghiệp dẫn dắt cũng có thể hỗ trợcác hộ sản xuất, hợp tác xã cải thiện chất lượng, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật vàxây dựng kế hoạch cung ứng ổn định.

Một hướng đikhác được bà Linh đề cập là thúc đẩy doanh nghiệp địa phương mua hàng hóa, sửdụng dịch vụ của nhau. Chẳng hạn, doanh nghiệp trà có thể đặt bao bì từ đơn vịsản xuất trong tỉnh, sử dụng dịch vụ vận chuyển, công nghệ, truyền thông, tàichính và bảo hiểm của các doanh nghiệp khác tại địa phương.

Theo bà, nếumỗi doanh nghiệp chỉ tìm kiếm khách hàng bên ngoài mà bỏ qua nhu cầu của nhữngđơn vị cùng địa bàn, Thái Nguyên sẽ chưa khai thác hết tiềm năng của thị trườngnội tỉnh. Ngược lại, mạng lưới giao thương được hình thành tốt có thể giúpdoanh nghiệp tăng đầu ra, tạo thêm cơ hội hợp tác và giữ lại nhiều giá trị kinhtế trong địa phương.

Từ những đềxuất trên, bà Linh kiến nghị tỉnh Thái Nguyên cùng các tổ chức hội, hiệp hộinghiên cứu xây dựng chương trình “Kết nối chuỗi giá trị nông sản Thái Nguyên”.Chương trình cần đi xa hơn hoạt động hội chợ hay xúc tiến thương mại đơn thuần,bằng cách xác định sản phẩm chủ lực, doanh nghiệp dẫn dắt, vùng nguyên liệu,các mắt xích còn thiếu và nguồn lực cần kết nối để đưa sản phẩm ra thị trường.

Theo bà, mụctiêu tăng trưởng cao của Thái Nguyên không chỉ phụ thuộc vào những dự án quy môlớn, mà còn đến từ khả năng nâng năng suất và sức cạnh tranh của hàng nghìndoanh nghiệp nhỏ và vừa. Một cây chè có thể tạo ra một sản phẩm, nhưng mộtchuỗi liên kết hiệu quả có thể mở ra nhiều dòng sản phẩm, tạo việc làm và giúpnhiều doanh nghiệp cùng phát triển.

Khi liên kếtsản xuất, chế biến, thương mại, dịch vụ và quản trị rủi ro được tổ chức đồngbộ, chè và nông sản Thái Nguyên sẽ có thêm cơ hội vượt khỏi phạm vi sản phẩmđặc trưng địa phương, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nướcvà quốc tế.