Doanh thu, lợi nhuận là 'thước đo năng lực số' của hộ kinh doanh

Chuyển đổi số đang mở thêm cơ hội để hộ kinh doanh tiếp cận khách hàng, quản lý hoạt động và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, việc sử dụng các công cụ số chưa đồng nghĩa với khả năng khai thác hiệu quả những công cụ này để cải thiện kết quả kinh doanh.

TIẾP CẬN CÔNG NGHỆ VÀ HIỆU QUẢ KINH DOANH

Tại phiên tọa đàm chuyên đề “Kinh tế số, xã hội số và năng lực quốc gia số” gần đây, ông Nguyễn Phú Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số, Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết cơ quan quản lý đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh. Bên cạnh việc hỗ trợ thực hiện các nghĩa vụ trong hoạt động kinh doanh, những chương trình này hướng đến đưa hoạt động bán hàng lên môi trường số.

Theo ông Tiến, các hoạt động hỗ trợ tập trung vào việc nâng cao nhận thức, kết nối hộ kinh doanh với doanh nghiệp cung cấp nền tảng và giải pháp số. Các công cụ được giới thiệu bao gồm giải pháp quản lý bán hàng, thực hiện nghĩa vụ thuế, tiếp cận khách hàng qua mạng xã hội và mở rộng hoạt động trên các sàn thương mại điện tử.

Ông cho biết, trong năm 2026, các chương trình thí điểm đã được triển khai tại Đà Nẵng, Đồng Nai và Bắc Ninh, giúp hàng trăm nghìn hộ kinh doanh tiếp cận những giải pháp số.

Tuy nhiên, theo ông Tiến, đánh giá hiệu quả chuyển đổi số không thể chỉ dựa vào số lượng hộ đã tiếp cận nền tảng. Các tiêu chí cần được xem xét còn bao gồm mức tiết kiệm chi phí vận hành, thời gian xử lý công việc và khả năng tiếp cận khách hàng.

Ông dẫn ví dụ về những mức hiệu quả được ghi nhận khi áp dụng nền tảng: chi phí vận hành có thể giảm khoảng 25%, thời gian xử lý đơn hàng giảm 80% và sai số trong xử lý đơn hàng giảm 90%. Ông cũng cho biết việc đánh giá cần được thực hiện cụ thể đối với từng hộ kinh doanh để xác định hiệu quả thực tế.

Một tài khoản bán hàng trực tuyến có thể giúp người kinh doanh tiếp cận thêm khách hàng, nhưng để duy trì doanh thu và cải thiện lợi nhuận, họ còn cần biết quản lý đơn hàng, lựa chọn đối tượng khách hàng và theo dõi hiệu quả hoạt động.

NĂNG LỰC SỐ KHÔNG CHỈ LÀ BIẾT SỬ DỤNG NỀN TẢNG

Từ góc độ phát triển kinh tế và xã hội số, bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số, cho rằng năng lực của con người là một trong những vấn đề cần được quan tâm trong quá trình chuyển đổi số.

Theo bà Lan, khó khăn không nằm ở việc thiếu công nghệ, mà còn ở năng lực của các tổ chức và người trực tiếp triển khai. Người lãnh đạo có thể thiếu chiến lược rõ ràng, trong khi người thực hiện chưa có đủ kỹ năng cần thiết để khai thác công nghệ.

“Con người mới là yếu tố quan trọng nhất”, bà Lan nhấn mạnh, đồng thời cho rằng kỹ năng số và năng lực số là những vấn đề cần giải quyết nếu muốn phát triển kinh tế số và xã hội số.

Đối với hộ kinh doanh, yêu cầu này thể hiện rõ khi hoạt động mua bán dịch chuyển từ chợ truyền thống sang môi trường trực tuyến. Người bán có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng thông qua các nền tảng, nhưng để khai thác cơ hội đó, họ cần nhiều hơn khả năng đăng sản phẩm hay duy trì một tài khoản.

Các chuyên gia chia sẻ tại Tọa đàm chuyên đề “Kinh tế số, xã hội số và năng lực quốc gia số”

Ông Đặng Kim Long, đại diện TikTok Việt Nam, cho biết năng lực số của người bán hàng trên nền tảng có thể được xem xét qua khả năng duy trì tài khoản thường xuyên, tạo doanh thu và lợi nhuận, mở rộng thị trường, phát triển các kênh bán hàng và thích ứng với những thay đổi trong chính sách của nền tảng cũng như quy định của thị trường.

Theo ông Long, việc xác định đúng nhóm khách hàng mục tiêu và ứng dụng công nghệ để tạo doanh thu là những yếu tố quan trọng đối với người bán. Khả năng mở rộng tệp khách hàng, tiếp cận thị trường mới cũng là một phần của năng lực kinh doanh trên môi trường số.

Những tiêu chí này cho thấy khoảng cách giữa biết sử dụng và biết khai thác công nghệ nằm ở khả năng chuyển các công cụ thành kết quả kinh doanh cụ thể. Người bán có thể sử dụng nền tảng nhưng chưa chắc đã biết tiếp cận đúng khách hàng; có thể tạo nội dung quảng cáo nhưng chưa chắc đã chuyển được sự chú ý thành đơn hàng.

AI cũng đang góp phần làm thay đổi cách hộ kinh doanh tiếp cận công nghệ. Ông Long cho biết một số công cụ do nền tảng cung cấp có thể hỗ trợ tạo video quảng cáo, rút ngắn đáng kể thời gian sản xuất nội dung so với quy trình quay dựng truyền thống.

KỸ NĂNG MUA VÀ BÁN KHI “ĐI CHỢ SỐ” ĐỂ ĐẢM BẢO AN TOÀN

Đáng chú ý, đối với xu hướng “chợ số”, bà Nguyễn Thị Bích Lan đã đề cập đến niềm tin của người tiêu dùng khi môi trường trực tuyến, người mua không phải lúc nào cũng có thể nhận diện rõ người bán, cơ sở kinh doanh hay nguồn gốc sản phẩm như khi giao dịch tại cửa hàng truyền thống.

Theo bà, khi các cá nhân có thể đưa thông tin lên nền tảng và sử dụng những phương thức truyền thông để quảng bá sản phẩm, người tiêu dùng cũng cần có kỹ năng để đánh giá thông tin và nhận diện rủi ro. Tình trạng hàng giả, hàng nhái khiến yêu cầu này trở nên đáng chú ý hơn.

Ông Đặng Kim Long cho biết nền tảng có các chính sách tiếp nhận phản ánh của người mua khi sản phẩm không đúng mô tả hoặc không bảo đảm chất lượng. Với những vi phạm liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ và các vấn đề thuộc phạm vi quản lý nhà nước, nền tảng phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý.

Phát triển năng lực số không chỉ là giúp người bán tăng doanh thu hay mở rộng thị trường. Hoạt động kinh doanh trực tuyến còn đòi hỏi khả năng tuân thủ quy định, cung cấp thông tin chính xác và duy trì uy tín với khách hàng. Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng cũng cần được trang bị kỹ năng sử dụng nền tảng an toàn, kiểm chứng thông tin và thực hiện các biện pháp bảo vệ quyền lợi khi phát sinh vấn đề.