Phát triển hoạt động hàng hải, đường thủy nội địa theo hướng hiện đại, bền vững

Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi). (Ảnh: DUY LINH)

Sáng 11/11, Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi).

Bổ sung các cơ chế đặc thù về quy hoạch, khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy

Thừa ủy quyền của Thủ tướng, trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo Bộ luật gồm 21 Chương, 318 điều sửa đổi toàn diện về phạm vi điều chỉnh và mô hình quản lý. Theo đó, sửa đổi mở rộng và hợp nhất phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng; sửa đổi các nguyên tắc quản lý và phát triển hoạt động hàng hải, đường thủy nội địa theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Tờ trình Dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi). (Ảnh: DUY LINH)

Trong đó, các quy định về kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy và cảng cạn được tái cấu trúc; hệ thống cảng, bến được tích hợp thành khung pháp lý thống nhất về phân loại, đầu tư, khai thác và quản lý cảng biển, cảng thủy nội địa, bến thủy nội địa và cảng cạn, gắn với kết nối logistics và vận tải đa phương thức.

Đối với tàu thuyền, dự thảo Bộ luật thay thế khái niệm phương tiện thủy nội địa bằng khái niệm tàu sông, thống nhất phạm vi điều chỉnh giữa hàng hải và đường thủy nội địa; hoàn thiện quy định về đăng ký, đăng kiểm theo hướng tăng cường xã hội hóa thông qua các tổ chức đăng kiểm được công nhận. Tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề, trách nhiệm pháp lý và quy định quản lý thuyền viên cũng được chuẩn hóa, áp dụng chung cho tàu biển và tàu sông.

Các quy định về quyền vận tải nội địa được hoàn thiện theo hướng quy định đầy đủ quyền vận tải biển nội địa, quyền vận tải thủy nội địa và hoạt động cung ứng dịch vụ trong vùng biển Việt Nam, phù hợp với công ước quốc tế.

Dự thảo Bộ luật quy định tách bạch các khoản thu của hãng tàu, theo đó hãng tàu chỉ được áp dụng và thu các khoản phụ thu khi đã có thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng với khách hàng. Các quy định về an toàn, an ninh cũng được thiết kế theo hướng tích hợp, mở rộng phạm vi áp dụng trên toàn bộ tuyến vận tải thủy, nhất là khu vực giao thoa biển-sông; bổ sung cơ chế phối hợp liên ngành, chia sẻ thông tin và quản lý rủi ro theo chuẩn mực quốc tế.

Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo Bộ luật bổ sung các cơ chế đặc thù về quy hoạch, đầu tư và khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy. Theo đó, tầm nhìn quy hoạch dài hạn 100 năm được đề xuất áp dụng đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa và cảng cạn.

Đối với các dự án bến cảng biển quy mô lớn được phân kỳ thành nhiều dự án thành phần, dự thảo Bộ luật quy định cơ chế xác định thời hạn hoạt động phù hợp với tổng thể dự án và pháp luật về đầu tư.

Dự thảo Bộ luật cũng bổ sung khung tiêu chí chuyên ngành lựa chọn nhà đầu tư xây dựng bến cảng biển, cảng thủy nội địa; xác định danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược và điều kiện đối với nhà đầu tư.

Về chính sách phát triển, dự thảo Bộ luật quy định ưu đãi, hỗ trợ nhà đầu tư chiến lược và doanh nghiệp phát triển cảng, đội tàu, công nghiệp hàng hải, vận tải, logistics; khuyến khích khoa học, công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Đối với công nghiệp hàng hải, dự thảo Bộ luật bổ sung quy định phát triển theo chuỗi giá trị và vòng đời sản phẩm; yêu cầu doanh nghiệp khai thác tuyến vận tải biển container cố định từ Việt Nam ra nước ngoài và ngược lại phải đăng ký tuyến trước khi khai thác....

Đánh giá tác động chính sách, bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước và nhà đầu tư

Báo cáo thẩm tra dự án Bộ luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Bộ luật trên cơ sở hợp nhất quy định của Bộ luật Hàng hải Việt Nam và Luật Giao thông đường thủy nội địa hiện hành.

Về chính sách phát triển, Ủy ban cơ bản tán thành việc bổ sung các chính sách đặc thù nhằm tạo đột phá, thúc đẩy phát triển hàng hải và đường thủy nội địa theo tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW và Thông báo số 125-TB/TW. Tuy nhiên, đây là những cơ chế, chính sách mới, quan trọng, cần báo cáo cấp có thẩm quyền theo Quy định số 178-QĐ/TW; đồng thời đánh giá đầy đủ tác động đến ngân sách nhà nước và khả năng huy động nguồn lực thực hiện.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi). (Ảnh: DUY LINH)

Đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy và cảng cạn, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ lý do chỉ cho phép cảng thủy nội địa tiếp nhận tàu biển, tàu sông Việt Nam mà không áp dụng đối với tàu biển nước ngoài; thuyết minh cơ sở đề xuất tầm nhìn quy hoạch 100 năm tính từ đầu thời kỳ quy hoạch.

Ủy ban cũng đề nghị cân nhắc quy định tại khoản 4 Điều 22 để bảo đảm hài hòa quyền, lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư, đồng thời khuyến khích nhà đầu tư bỏ vốn cải tạo, nâng cấp bến cảng biển trong quá trình hoạt động.

Về công nghiệp hàng hải, Ủy ban đề nghị nghiên cứu thể chế hóa yêu cầu phát triển các trung tâm cơ khí chuyên ngành, đẩy mạnh liên kết chuỗi sản xuất, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, tạo nền tảng cho các ngành hàng hải, đóng tàu, năng lượng ngoài khơi và các lĩnh vực biển mới theo Nghị quyết số 20-NQ/TW.

Đối với dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải, đường thủy, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành việc giới hạn phạm vi doanh nghiệp được cung cấp một số dịch vụ do hoạt động này có tính đặc thù, liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh và an toàn hàng hải. Tuy nhiên, cần tiếp tục bổ sung đánh giá tác động của quy định.

Riêng đề xuất cho phép nhà chức trách hàng hải Việt Nam được để lại một phần số tiền phí thu theo quy định của Chính phủ, đa số ý kiến trong Ủy ban tán thành. Theo cơ quan thẩm tra, lĩnh vực hàng hải có mức độ quốc tế hóa cao, gắn trực tiếp với nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh, đòi hỏi đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn, năng lực ngoại ngữ và thường xuyên được đào tạo, cập nhật kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp. Tuy vậy, để phù hợp với Kết luận số 18-KL/TW, Ủy ban đề nghị báo cáo cấp có thẩm quyền cho phép áp dụng quy định này.