Độc đáo mô hình bảo tồn đàn cá tự nhiên vùng đầu nguồn biên giới Đồng Tháp

“Ngôi nhà” ấm áp dưới lòng sông

Mô hình không chỉ góp phần tái tạo nguồn lợi thủy sản vùng đầu nguồn mà còn lan tỏa ý thức bảo vệ thiên nhiên trong cộng đồng. Hơn hai năm trước, khu vực bờ kè An Thạnh chỉ có vài con cá tự nhiên tìm về trú ngụ.

Kinh phí duy trì khu bảo tồn đều đến từ nguồn xã hội hóa, do chính quyền, các nhà hảo tâm và đông đảo người dân gần xa tự nguyện đóng góp.

Nhận thấy dấu hiệu tích cực, đồng chí Lê Hà Luân (khi đó là Bí thư Thành ủy Hồng Ngự, nay là Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp) đã khởi xướng ý tưởng thành lập điểm bảo tồn cá. Được sự thống nhất của lãnh đạo địa phương, bến nước Đình thần An Bình chính thức được chọn làm nơi triển khai mô hình tái tạo nguồn lợi thủy sản.

Đúng dịp Lễ Kỳ yên Hạ điền Đình thần An Bình (ngày 26/3 âm lịch năm 2024), gần một tấn cá tra giống đầu tiên được thả xuống dòng sông Tiền. Để cá có nơi sinh sống lâu dài, ông Trương Minh Hải, Tổ trưởng Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự, đã tìm mua nhánh chà me nước, thuê vận chuyển về rồi bó thành từng cụm thả xuống lòng sông. Trên mặt nước, ông tiếp tục giăng dây, neo giàn lục bình tạo nơi trú ẩn tự nhiên, dựng lên những “ngôi nhà” cho đàn cá.

Đồng chí Ngô Chí Cường, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Đồng Tháp, khảo sát mô hình bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại khu vực bờ kè An Thạnh, phường Hồng Ngự.

Chỉ từ những con cá giống dài khoảng 1,5 - 2 cm ban đầu, sau nửa tháng, nhờ nguồn thức ăn dồi dào và môi trường sống thuận lợi, đàn cá lớn nhanh rõ rệt. Đến nay, nhiều con đã đạt trọng lượng từ 5 - 6 kg, thậm chí có những con nặng gần chục kg. Tổng lượng cá tụ hội về khu vực này hiện ước tính lên đến hàng trăm tấn, phân bố trải dài trên đoạn sông hơn 1 km.

Đều đặn mỗi buổi chiều, từ khoảng 17h đến 18h, khu vực bờ kè An Thạnh trở nên nhộn nhịp khác thường. Sau giờ làm việc, người dân địa phương mang theo cơm nguội, thức ăn đi xuống cầu gỗ nổi để cho cá ăn. Khi thức ăn vừa chạm mặt nước, hàng nghìn con cá từ dưới lòng sông đồng loạt nổi lên đớp mồi, tạo nên khung cảnh vô cùng sôi động. Không khí vui tươi ấy đã trở thành nét sinh hoạt quen thuộc, gắn liền với đời sống tinh thần của cư dân vùng đầu nguồn.

Không chỉ có cá tra phóng sinh, nguồn nước yên bình cùng lượng thức ăn dồi dào đã thu hút nhiều loài cá tự nhiên tìm về trú ngụ như cá he, cá mè vinh, cá dồ đém, cá chài… cùng các loài thủy sinh khác như lươn, rùa, rắn, tạo nên một hệ sinh thái phong phú.

Lan tỏa ý thức cộng đồng, nhân rộng mô hình xanh

Để công tác quản lý đi vào nền nếp, Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự chính thức được thành lập, với các thành viên là đại diện các đoàn thể và người dân địa phương. Hiện nay, khu bảo tồn có 2 người trực tiếp trông coi hằng ngày, được hỗ trợ kinh phí sinh hoạt; cùng với đó, đông đảo người dân tự nguyện thay phiên nhau canh gác mà không nhận tiền công.

Người dân địa phương và du khách mang theo cơm nguội, thức ăn xuống cầu gỗ nổi để cho cá ăn.

Hằng ngày, lực lượng trực tổ chức cho cá ăn, hướng dẫn du khách tham quan, đồng thời phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng tuần tra trên sông Tiền nhằm kịp thời ngăn chặn các hành vi đánh bắt trái phép. Quan trọng hơn, mỗi thành viên đều trở thành một tuyên truyền viên tích cực, vận động người dân xung quanh cùng bảo vệ đàn cá và tham gia thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản.

Mô hình từng bước lan tỏa ý thức, trách nhiệm bảo tồn nguồn lợi thủy sản trong cộng đồng.

Điều giá trị nhất mà mô hình mang lại không chỉ là sản lượng hàng trăm tấn cá dưới lòng sông mà còn là sự chuyển biến sâu sắc trong nhận thức của người dân. Mô hình từng bước lan tỏa ý thức, trách nhiệm và ý nghĩa của công tác bảo tồn nguồn lợi thủy sản, bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

Đàn cá tự nhiên trên sông Tiền tại khu vực bờ kè An Thạnh hiện là một trong những điểm đến của Chương trình du lịch Sắc màu vùng biên ở tỉnh Đồng Tháp. Theo ông Trương Minh Hải, từ hiệu quả bước đầu, mô hình đang được nhân rộng tại các phường An Bình, An Lạc. Nhiều đoàn công tác từ các địa phương cũng đến tham quan, học tập kinh nghiệm.

Đàn cá tự nhiên trên sông Tiền tại khu vực bờ kè An Thạnh là một trong những điểm đến của Chương trình du lịch Sắc màu vùng biên ở tỉnh Đồng Tháp.

Trong chuyến khảo sát và làm việc tại các xã, phường khu vực biên giới tỉnh Đồng Tháp vừa qua, đồng chí Ngô Chí Cường, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Đồng Tháp, đánh giá cao quy mô khu bảo tồn và nuôi dưỡng cá tự nhiên tại phường Hồng Ngự. Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp yêu cầu cấp ủy, chính quyền địa phương phát huy tốt công tác bảo tồn các loài cá tự nhiên; xây dựng hình ảnh đẹp tại khu vực bờ kè với đàn cá tự nhiên nhằm thu hút du khách gần xa và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hạn chế tình trạng đánh bắt tận diệt nguồn lợi thủy sản.

Lũy kế 10 tháng, tổng lượt khách du lịch đến tỉnh Đồng Tháp đạt 6,5 triệu lượt, tăng 19,5% so với cùng kỳ, bằng 81,3% kế hoạch năm. Trong đó, khách quốc tế đạt 590 nghìn lượt, tăng 6,1%, bằng 67,8% kế hoạch. Tổng thu du lịch đạt 3.700 tỷ đồng, tăng 12,1% so với cùng kỳ, bằng 77,1% kế hoạch năm.