Độc giả của hệ sinh thái số mong muốn gì ở báo chí?

Giao diện của Tạp chí Công dân và Khuyến học trong ngày 21/6/2026 - Ngày kỷ niệm 101 năm Báo chí cách mạng Việt Nam.

Thế giới đang chứng kiến cuộc cách mạng công nghệ với sự bùng nổ mạnh mẽ của các nền tảng mạng xã hội. Điều đó đã tạo ra một rừng thông tin không qua kiểm chứng.

Đặc biệt, những nền tảng mạng xã hội có nguồn gốc từ nước ngoài nên mọi người trên thế giới đều có quyền sử dụng và tương tác như nhau. Cũng từ đó, nhiều người sử dụng mạng xã hội rơi vào trạng thái mất phương hướng bởi nhiễu loạn, không phân biệt được đúng sai, phải trái,

Và thực tế cho thấy, không ít độc giả đã chia sẻ lan truyền những thông tin thiếu căn cứ, thậm chí là những luận điệu bịa đặt, xuyên tạc của các đối tượng xấu. Đôi khi tin tức vừa xuất hiện trên mạng đã bị truyền đi mà chính công dân không biết đó là tin giả hay tin thật, tin đáng tin cậy hay tin sản xuất bằng công nghệ, để nhằm mục đích cấu. Hệ quả là nhiều cá nhân đã bị cơ quan chức năng xử phạt hành chính.

Vấn đề đặt ra là công dân của hệ sinh thái số có thể dựa vào đâu để tránh việc tiếp tay cho tin giả, tin xấu độc?

Trong bối cảnh này, báo điện tử đã khẳng định vai trò quan trọng trong việc định hình thông tin, định vị niềm tin và định hướng dư luận xã hội.

Ngày nay, độc giả số đã hình thành thói quen mỗi sáng thức dậy, việc đầu tiên là cầm điện thoại lên để lướt tin tức trong nước, đặc biệt là của ngành mình đang công tác, rồi đến tình hình thế giới.

Thế nhưng, trong môi trường số, không phải ai cũng trang bị đầy đủ kỹ năng tìm kiếm và sàng lọc thông tin. Ngay cả những người đồng nghiệp của tôi, đôi khi họ vẫn vô tình truyền tai nhau những thông tin không rõ nguồn gốc từ các nền tảng xã hội.

Như một phản xạ tự nhiên, tôi thường đặt câu hỏi: "Thông tin này được lấy từ trang báo chính thống nào?". Dần dần, chúng tôi, những nhà giáo, những độc giả lại tìm về với báo điện tử như một điểm tựa thông tin vững chắc mà không một nền tảng mạng xã hội nào có thể thay thế được.

So với báo giấy truyền thống, báo điện tử có ưu thế vượt trội về mặt tốc độ lẫn khả năng tương tác. Đối với báo giấy, tin tức dù có tính thời sự đến đâu cũng phải chờ đến bản in của ngày hôm sau.

Trong thế giới đầy biến động, một sự kiện diễn ra có thể tác động ngay lập tức đến đời sống kinh tế xã hội. Vì thế, báo điện tử đòi hỏi phải cập nhật thông tin theo từng phút, từng giây để độc giả nắm bắt thông tin chính xác và kịp thời.

Nhưng điểm nổi trội nhất của báo điện tử chính là vai trò dập tắt tin đồn, kịp thời đính chính các thông tin sai lệch trên mạng, đồng thời phát đi những cảnh báo kịp thời về các hiện tượng độc hại, lừa đảo để bảo vệ người dân.

Hơn nữa, báo điện tử mang tính kết nối toàn cầu; một người dân ở bất kỳ nơi nào, chỉ cần có kết nối Internet là có thể tiếp cận nguồn tin chính thống như nhau.

Tùy lĩnh vực quan tâm mà người đọc có thể tìm đến những cơ quan báo chí chuyên biệt chỉ bằng vài cái bấm. Chẳng hạn, ai quan tâm đến quyết sách vĩ mô, kinh tế, an sinh xã hội thì lựa chọn các tờ báo chính trị - xã hội uy tín.

Người làm trong ngành giáo dục thường hướng về các chuyên trang giáo dục. Có người quan tâm đến các trang báo về đời sống, văn hóa và nghệ thuật. Sự đa dạng về thị hiếu này chỉ có báo điện tử mới đáp ứng nhanh chóng.

Không dừng lại ở đó, báo điện tử ngày càng đa dạng hóa hình thức thể hiện, giúp người đọc dễ dàng trải nghiệm trọn vẹn cả ba yếu tố: nghe - nhìn - tương tác. Không còn những trang chữ dài dằng dặc, khô khan hay những bức ảnh tĩnh đen trắng của báo giấy, báo điện tử thu hút độc giả bằng thiết kế giao diện đẹp mắt, sinh động.

Thông tin được truyền tải một cách trực quan, dễ hiểu nhờ hệ thống video ngắn sống động, bảng biểu Infographics chi tiết, hay các bài viết Longform được thiết kế công phu.

Từ đó, độc giả số có thể lựa chọn phương thức tiếp cận tiện lợi nhất như đọc hay bật các chuyên mục Podcast lên nghe. Hơn thế nữa, khi cần tra cứu sự kiện trong quá khứ, người dùng dễ truy tìm, truy xuất toàn bộ hệ thống bài viết liên quan chỉ trong vài giây. Đây là ưu thế vượt trội hơn các nền tảng mạng xã hội.

Tuy nhiên, chúng tôi là những độc giả thời đại số cũng thẳng thắn gửi gắm những kỳ vọng để báo chí giữ vững vị thế của mình.

Chúng tôi chờ đợi những bài viết có chiều sâu tri thức, văn hóa, có tính giáo dục, những con chữ chính xác chỉn chu, chứ không cần những tiêu đề giật gân, trống rỗng để câu khách. Mạng xã hội có ưu điểm về tốc độ, nhưng báo điện tử luôn là nguồn thông tin đáng tin cậy và có vai trò định hình giá trị, làm giàu thêm đời sống tinh thần cho độc giả trong kỷ nguyên số!