Hội Nhà báo Việt Nam ban hành 10 quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí

Chiều 20/6, tại phiên bế mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc 2026 diễn ra ở Hải Phòng, Hội Nhà báo Việt Nam công bố bộ "10 quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí".

Phát biểu tại sự kiện, ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cho biết bộ quy tắc được xây dựng nhằm giúp các cơ quan báo chí khai thác hiệu quả lợi ích của trí tuệ nhân tạo, đồng thời bảo đảm tuân thủ đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và các nguyên tắc báo chí trong môi trường truyền thông số.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh công bố bộ “10 quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí”. (Ảnh: Sơn Hải).

Theo đó, bộ quy tắc gồm 10 nội dung cốt lõi.

Quy tắc đầu tiên khẳng định AI chỉ là công cụ hỗ trợ kỹ thuật, không thể thay thế vai trò của nhà báo. Công nghệ có thể giúp xử lý dữ liệu, sắp xếp thông tin và nâng cao hiệu suất làm việc, nhưng tư duy phản biện, góc nhìn nhân văn, sự nhạy cảm xã hội và đạo đức nghề nghiệp vẫn là những giá trị riêng có của con người.

Bộ quy tắc cũng nhấn mạnh không được xem AI là nguồn tin. Mọi thông tin do AI cung cấp đều phải được xác minh, đối chiếu với các nguồn độc lập trước khi sử dụng. Nhà báo không được trích dẫn kết quả từ AI như một nguồn tin chính thống.

Đối với nội dung do AI tạo ra, các cơ quan báo chí không được đăng tải nguyên bản mà phải thực hiện quy trình biên tập, kiểm chứng và rà soát kỹ lưỡng. Sản phẩm báo chí khi xuất bản cần thể hiện dấu ấn chuyên môn, trách nhiệm và phong cách của tòa soạn.

Một trong những nguyên tắc quan trọng là tuyệt đối không tạo lập hoặc phát tán thông tin sai sự thật. Hội Nhà báo Việt Nam yêu cầu người làm báo chủ động kiểm soát các rủi ro từ hiện tượng "ảo giác" của AI, không lợi dụng công nghệ để bóp méo dữ liệu hoặc sản xuất tin giả.

Không lợi dụng công nghệ để bóp méo dữ liệu hoặc sản xuất tin giả.

Bộ quy tắc cũng nghiêm cấm việc sử dụng AI để tạo deepfake hoặc giả mạo hình ảnh, âm thanh, video và danh tính của cá nhân, tổ chức. Quy định này nhằm ngăn ngừa nguy cơ thao túng dư luận, ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của các bên liên quan.

Vấn đề bảo vệ nguồn tin và dữ liệu cá nhân được đặt ra như một yêu cầu bắt buộc. Nhà báo không được đưa tài liệu mật, thông tin chưa kiểm chứng hoặc dữ liệu cá nhân của nguồn tin lên các nền tảng AI công cộng, nhằm tránh nguy cơ rò rỉ dữ liệu.

Bên cạnh đó, bộ quy tắc yêu cầu tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền. Người làm báo cần thận trọng khi sử dụng dữ liệu do AI tạo ra, đồng thời không sử dụng công nghệ để sao chép, chỉnh sửa hoặc chiếm dụng tác phẩm, ý tưởng của cá nhân và tổ chức khác.

Người làm báo cần thận trọng khi sử dụng dữ liệu do AI tạo ra, đồng thời không sử dụng công nghệ để sao chép.

Một nguyên tắc đáng chú ý là yêu cầu minh bạch trong việc sử dụng AI. Các tòa soạn cần thông báo rõ cho độc giả khi có sự hỗ trợ của AI trong quá trình sản xuất nội dung, chẳng hạn thông qua ghi chú ở cuối bài viết hoặc phần chú thích ảnh.

Đối với các lĩnh vực nhạy cảm như chính trị, tư pháp và các vấn đề xã hội, bộ quy tắc yêu cầu áp dụng cơ chế kiểm chứng nhiều lớp. Kết quả do AI cung cấp không được sử dụng trực tiếp làm căn cứ đưa tin mà phải trải qua quy trình thẩm định của các cấp biên tập.

Quy tắc cuối cùng yêu cầu mọi hoạt động ứng dụng AI trong báo chí phải tuân thủ pháp luật Việt Nam, các quy định về an ninh mạng và định hướng phát triển báo chí. Nội dung được tạo ra hoặc hỗ trợ bởi AI phải hướng đến lợi ích cộng đồng, góp phần xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh và phục vụ sự phát triển của đất nước.