Đổi điện thoại, người dùng phải xác thực khuôn mặt

Quy định mới giúp tăng cường bảo vệ người dùng trong trường hợp SIM bị thất lạc hoặc rơi vào tay đối tượng xấu. Ảnh minh họa

Bổ sung lớp xác thực khi thay đổi thiết bị

Theo Thông tư số 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất, bắt đầu từ ngày 15/6 tới, doanh nghiệp viễn thông sẽ triển khai quy trình xác thực bổ sung đối với các trường hợp hệ thống phát hiện thuê bao có hoạt động thay đổi thiết bị đầu cuối so với thông tin đã được đăng ký trước đó.

Cụ thể, trong thời gian tối đa 2 giờ kể từ khi phát hiện sự thay đổi, nhà mạng phải tiến hành rà soát, đồng thời tạm dừng dịch vụ chiều đi của thuê bao như gọi điện hoặc nhắn tin và gửi thông báo yêu cầu chủ thuê bao thực hiện xác thực sinh trắc học khuôn mặt.

Người dùng có thể thực hiện xác thực thông qua dịch vụ xác thực điện tử hoặc đối chiếu trực tiếp tại điểm giao dịch của doanh nghiệp viễn thông. Với hình thức điện tử, dữ liệu khuôn mặt phải được đối chiếu và xác nhận trùng khớp với các cơ sở dữ liệu quốc gia như cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu căn cước, cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh hoặc dữ liệu được lưu trữ trong thẻ căn cước.

Trong trường hợp đối chiếu trực tiếp, doanh nghiệp viễn thông sẽ chụp ảnh khuôn mặt của chủ thuê bao và so sánh với dữ liệu sinh trắc học đã được lưu giữ hợp pháp trong hệ thống quản lý thông tin thuê bao. Doanh nghiệp viễn thông chịu trách nhiệm về tính chính xác và độ trùng khớp của dữ liệu xác thực.

Thông tư cũng quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống nhận diện khuôn mặt. Công nghệ được sử dụng phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế FIDO, với tỷ lệ từ chối sai dưới 5% và tỷ lệ chấp nhận sai không vượt quá 0,01%. Đồng thời, hệ thống phải có khả năng phát hiện các hình thức giả mạo như sử dụng ảnh chụp, video hoặc mặt nạ 3D nhằm vượt qua bước xác thực.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp viễn thông phải lưu trữ thông tin chứng minh quá trình xác thực, bao gồm thời gian thực hiện đối với từng thuê bao để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát khi cần thiết.

Theo quy định, nếu người dùng không hoàn thành việc xác thực trong vòng 30 ngày kể từ thời điểm thay đổi thiết bị, doanh nghiệp viễn thông có thể áp dụng các biện pháp xử lý tiếp theo như khóa thuê bao hai chiều hoặc chấm dứt hợp đồng cung cấp dịch vụ.

Tuy nhiên, quy định không áp dụng đối với tất cả thuê bao. Những người đã sử dụng số điện thoại để đăng ký tài khoản VNeID mức độ 2 hoặc đã đăng ký thông tin thuê bao bằng căn cước công dân gắn chip theo đúng quy định sẽ không phải thực hiện xác thực lại khuôn mặt khi thay đổi thiết bị.

Lấp lỗ hổng lừa đảo

Theo cơ quan quản lý, việc yêu cầu xác thực sinh trắc học khi thay đổi thiết bị đầu cuối là một trong những giải pháp kỹ thuật nhằm tăng cường độ tin cậy của thông tin thuê bao, đồng thời khắc phục những hạn chế trong công tác quản lý SIM di động thời gian qua.

Thực tế cho thấy, mặc dù nhiều đợt chuẩn hóa thông tin thuê bao đã được triển khai, tình trạng SIM không chính chủ, SIM được đăng ký rồi chuyển nhượng cho người khác sử dụng vẫn tồn tại. Đây được xem là một trong những nguyên nhân tạo điều kiện cho các hành vi phát tán cuộc gọi rác, tin nhắn rác và lừa đảo trực tuyến.

Trước đây, việc xác thực danh tính thường chỉ diễn ra tại thời điểm đăng ký thuê bao. Sau khi hoàn tất thủ tục, SIM có thể được chuyển giao cho người khác sử dụng mà cơ quan quản lý và doanh nghiệp viễn thông khó phát hiện nếu không có cơ chế xác thực bổ sung trong quá trình sử dụng.

Quy định mới được kỳ vọng sẽ thu hẹp khoảng trống này khi việc thay đổi thiết bị trở thành một thời điểm cần xác minh lại danh tính người sử dụng. Theo đó, người đang sử dụng thuê bao phải chứng minh được sự trùng khớp giữa khuôn mặt thực tế với dữ liệu đã được xác thực trước đó.

Ngoài việc hạn chế tình trạng mua bán, chuyển nhượng SIM sau xác thực, cơ chế mới còn được đánh giá có thể tăng cường bảo vệ người dùng trong trường hợp SIM bị thất lạc hoặc rơi vào tay đối tượng xấu. Ngay cả khi kẻ gian có được SIM vật lý hoặc nắm giữ một số thông tin cá nhân của chủ thuê bao, việc tiếp tục sử dụng trên thiết bị khác sẽ gặp thêm rào cản từ bước xác thực sinh trắc học.

Dù hiệu quả thực tế của quy định mới đối với lĩnh vực viễn thông sẽ cần thêm thời gian để đánh giá, việc gắn quản lý thuê bao với xác thực sinh trắc học được xem là một bước đi tiếp theo trong lộ trình xây dựng môi trường số an toàn hơn, đồng thời nâng cao khả năng ngăn chặn các hành vi lợi dụng SIM di động để thực hiện hoạt động vi phạm pháp luật.