Đòi hỏi mới với chất lượng cải cách

Hai năm qua, cộng đồng doanh nghiệp đã chứng kiến tốc độ đổi mới chính sách lớn khi nhiều nghị quyết quan trọng được Bộ Chính trị ban hành, nhiều luật và cơ chế mới được Quốc hội, Chính phủ khẩn trương xây dựng và tổ chức thực hiện.

“Tôi nghĩ rằng tất cả chúng ta đều cảm nhận được hơi thở này, đặc biệt là công việc phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, nhiều thủ tục được đơn giản hóa. Có thể nói rằng, không gian chính sách dành cho phát triển của doanh nghiệp đang được mở rộng hơn trước”, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá. 

Bằng chứng là nhiều địa phương đã rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện thủ tục đầu tư, có nơi áp dụng mô hình “luồng xanh” hiệu quả, có cửa khẩu nhờ số hóa và cải cách quy trình mà giảm thời gian thông quan, lượng hàng, kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu tốt. 

“Những thay đổi như vậy lập tức đã chuyển thành chi phí thấp hơn, vòng quay vốn nhanh hơn và đem lại sức cạnh tranh cao hơn cho doanh nghiệp”, ông Hùng nhấn mạnh tại Diễn đàn Doanh nhân tiên phong - Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên mới mới đây.

Tuy nhiên, lãnh đạo VCCI cũng chỉ rõ, thực tiễn cho thấy chính sách tốt chưa chắc đã tự động tạo ra được kết quả tốt khi khoảng cách từ chủ trương đến thực thi vẫn còn. 

“Cùng một quy định nhưng ở các địa phương khác nhau có thể có những trải nghiệm rất khác nhau. Cùng một chính sách nhưng nơi thì thực hiện quyết liệt, nhờ đó mà doanh nghiệp cảm nhận được kết quả rất là nhanh nhưng có nơi thì thực hiện còn chậm và bỏ lỡ mất cơ hội cho doanh nghiệp kinh doanh”.

“Vì vậy, nếu giai đoạn trước chúng ta nói nhiều về đột phá thể chế thì giai đoạn này và kể cả tới đây, chúng ta sẽ phải nhấn mạnh hơn về thực thi, đột phá làm sao trong thực tiễn, khâu thực hiện”, chủ tịch VCCI nhấn mạnh.

Những thay đổi chính sách thời gian qua giúp doanh nghiệp giảm chi phí, có sức cạnh tranh cao hơn. Ảnh: Hoàng Anh

Các phản ánh của doanh nghiệp thông qua VCCI cho thấy, doanh nghiệp không chỉ lo về một thủ tục cụ thể mà còn cần tính ổn định, tính nhất quán và khả năng dự báo của môi trường kinh doanh sao cho thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Theo đó, “một quy định thay đổi mà doanh nghiệp không đủ thời gian thích ứng sẽ tạo ra chi phí, hai văn bản mà không thống nhất cũng tạo ra chi phí. Một thủ tục không biết chính xác thì cũng sẽ mất rất nhiều chi phí và công sức, thời gian. Một quy trình đầu tư mà phải chờ quá lâu thì có thể làm doanh nghiệp mất cơ hội thị trường. Cho nên cải cách trong giai đoạn mới không chỉ là giảm số lượng thủ tục mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng thực thi”, ông Hùng nhấn mạnh. 

Chuyển sang giải quyết và đo lường kết quả

Phát biểu tại diễn đàn, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, để khơi thông nguồn lực và tạo chuyển biến thực chất về môi trường đầu tư, kinh doanh, phát huy mạnh mẽ vai trò chủ động, sáng tạo, tiên phong của cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ doanh nhân, các cơ quan quản lý cần đổi mới tư duy, phương thức quản lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành.

Đồng thời, chuyển nhanh hơn sang kiến tạo, phục vụ, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, lấy kết quả thực chất và niềm tin của doanh nghiệp làm thước đo.

Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc tại diễn đàn. Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên

Với mục tiêu đó, Phó thủ tướng thường trực nhấn mạnh ba nhiệm vụ trọng tâm, trước hết là tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh và tháo gỡ thực chất các điểm nghẽn của doanh nghiệp.

“Tôi đề nghị các bộ, ngành, địa phương chuyển mạnh từ tiếp nhận và trả lời sang giải quyết và đo lường kết quả, xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý và kết quả đầu ra”, Phó thủ tướng thường trực yêu cầu.

Theo đó, những kiến nghị liên quan đến vướng mắc của pháp luật, cơ chế, chính sách phải được rà soát, xử lý từ gốc, không để doanh nghiệp phải nhiều lần phản ánh về một vấn đề.

Mỗi điểm nghẽn được tháo gỡ là thêm một nguồn lực được giải phóng; mỗi thủ tục được đơn giản hóa là thêm một khoản chi phí đối với đầu tư, sản xuất, kinh doanh được tiết giảm.

Phó thủ tướng thường trực nhấn mạnh, hiệu quả cải cách phải được đo bằng thời gian, bằng chi phí thực tế mà doanh nghiệp tiết kiệm được và bằng niềm tin của doanh nghiệp đối với cơ quan công quyền. “Nhà nước không làm thay doanh nghiệp nhưng phải kiến tạo môi trường thuận lợi nhất, minh bạch, bình đẳng và an toàn để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, kinh doanh, đổi mới, phát triển”. 

Thứ hai, tạo điều kiện để doanh nghiệp lớn mạnh, nâng cao năng lực và tăng cường liên kết. Doanh nghiệp khó phát triển nếu thiếu vốn, đất đai, hạ tầng, công nghệ, dữ liệu, nhân lực chất lượng cao và quản trị tiên tiến.

Phó thủ tướng thường trực yêu cầu, các bộ, ngành, địa phương cần phối hợp tháo gỡ các rào cản trong tiếp cận nguồn lực; phát triển đồng bộ các thị trường vốn, lao động, khoa học, công nghệ; nâng cao khả năng tiếp cận vốn và cơ hội tham gia chuỗi cung ứng, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đặc biệt, cần hình thành hệ sinh thái trong đó doanh nghiệp nhỏ có điều kiện trưởng thành, doanh nghiệp vừa có cơ hội lớn lên, doanh nghiệp lớn có năng lực dẫn dắt; doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI liên kết hiệu quả hơn, tạo thêm giá trị tại Việt Nam.

Thứ ba, tạo động lực để doanh nghiệp Việt Nam vươn ra khu vực và thế giới.

Theo đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh phải thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. “Chúng ta cần nhiều doanh nghiệp không chỉ sử dụng mà từng bước làm chủ công nghệ, không chỉ tham gia mà tiến lên những khâu có giá trị gia tăng cao và có khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị”, Phó thủ tướng thường trực nhấn mạnh.