Đổi mới báo chí đối ngoại để lan tỏa hình ảnh Việt Nam

Trong bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu xây dựng một nền báo chí đối ngoại số mạnh, đa ngôn ngữ, đa phương tiện, có khả năng chuyển tải thông điệp của Việt Nam tới thế giới bằng ngôn ngữ hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc dân tộc. Đây không chỉ là yêu cầu của công tác thông tin đối ngoại mà còn là nhiệm vụ chiến lược nhằm nâng cao vị thế quốc gia trong môi trường truyền thông toàn cầu đang biến đổi nhanh chóng.

Khu trưng bày giới thiệu hành trình 80 năm cơ quan thông tấn quốc gia ra đời, xây dựng, phát triển và đồng hành cùng đất nước, với thông điệp “Nguồn tin chính thống - Dòng tin chủ lực”, tại Triển lãm thành tựu Đất nước nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc khánh. Ảnh: TTXVN.

Báo chí đối ngoại - kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia

Trong số các cơ quan báo chí đang xây dựng sản phẩm báo chí đối ngoại số hiện đại, Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) giữ vai trò tiên phong và nòng cốt. Với mạng lưới cơ quan thường trú trải rộng trong nước và tại nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới, TTXVN không chỉ là cơ quan thông tấn quốc gia mà còn là một trong những lực lượng chủ lực đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Theo định hướng của Đảng và Nhà nước, TTXVN có chức năng xây dựng trở thành cơ quan báo chí, truyền thông chủ lực đa phương tiện, đa ngôn ngữ của quốc gia. Đây không đơn thuần là sự mở rộng về quy mô truyền thông mà là bước chuyển đổi toàn diện từ mô hình thông tấn truyền thống sang hệ sinh thái báo chí số hiện đại.

Báo Tin tức và Dân tộc, Báo điện tử VietnamPlus, Vietnam News, cùng hệ thống thông tin chuyên ngành đã tạo thành mạng lưới truyền thông đối ngoại có độ phủ rộng và sức lan tỏa lớn.

Hiện nay, TTXVN sở hữu hệ thống sản phẩm thông tin đa dạng bằng nhiều ngôn ngữ. Các đơn vị như Báo điện tử VietnamPlus, Vietnam News, Báo Tin tức và Dân tộc cùng hệ thống thông tin chuyên ngành đã tạo thành mạng lưới truyền thông đối ngoại có độ phủ rộng và sức lan tỏa lớn.

Nhà báo Trần Tiến Duẩn, Tổng Biên tập Báo điện tử VietnamPlus (TTXVN), cho rằng báo chí đối ngoại ngày nay không chỉ phản ánh hiện thực mà còn góp phần định hình cách thế giới nhìn nhận Việt Nam. Những sản phẩm báo chí đa ngôn ngữ giúp bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về đất nước, con người, văn hóa, thành tựu đổi mới và khát vọng phát triển của Việt Nam trong thế kỷ XXI.

Theo nhà báo Nguyễn Hải Vân, Phó Trưởng ban Biên tập tin Đối ngoại, có ba vấn đề đặc biệt quan trọng đối với báo chí đối ngoại trong giai đoạn hiện nay, gồm: nắm quyền chủ động kể câu chuyện về Việt Nam; định hình và bảo vệ chủ quyền nhận thức đối với công chúng quốc tế; xây dựng hạ tầng niềm tin vững chắc với công chúng.

Về quyền chủ động thông tin và kể câu chuyện của Việt Nam, báo chí đối ngoại cần chủ động cung cấp thông tin kịp thời, chính xác và có định hướng về những vấn đề liên quan đến đất nước. Đồng thời, quyền chủ động thông tin còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút đầu tư, phát triển du lịch, mở rộng hợp tác quốc tế cũng như sự ủng hộ của dư luận thế giới đối với các lợi ích chiến lược của quốc gia.

Các nhà nghiên cứu cũng cho rằng, khi thế giới đối mặt với sự bùng nổ của tin giả, thông tin sai lệch và các chiến dịch truyền thông có chủ đích, vai trò của báo chí chính thống càng trở nên quan trọng. Một sản phẩm báo chí đối ngoại chất lượng không chỉ cung cấp thông tin mà còn giúp củng cố niềm tin, tăng cường sự hiểu biết và tạo dựng thiện cảm đối với Việt Nam.

Sự phát triển của công nghệ số đã tạo điều kiện để các cơ quan báo chí Việt Nam tiếp cận công chúng quốc tế với tốc độ và quy mô chưa từng có. Nếu trước đây thông tin đối ngoại chủ yếu được truyền tải qua báo in, phát thanh hoặc truyền hình truyền thống thì hiện nay, các sản phẩm báo chí có thể được phân phối đồng thời trên website, mạng xã hội, nền tảng video, podcast và các ứng dụng di động.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ tương tác và báo chí đa phương tiện đang giúp các cơ quan báo chí đổi mới mạnh mẽ cách kể chuyện. Những infographic, video đồ họa, longform tương tác, podcast hay sản phẩm thực tế ảo giúp thông tin trở nên sinh động, dễ tiếp cận và có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn đối với công chúng quốc tế.

Chuyển từ tư duy “cung cấp thông tin” sang “kiến tạo ảnh hưởng”

Nhiều cơ quan báo chí Việt Nam đã và đang trở thành những điểm sáng trong quá trình xây dựng nền báo chí đối ngoại số hiện đại.

VietnamPlus (TTXVN), một trong những đơn vị tiên phong về báo chí số và báo chí đối ngoại.

Điển hình là VietnamPlus (TTXVN), một trong những đơn vị tiên phong về báo chí số và báo chí đối ngoại. Với các phiên bản tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Trung, tiếng Nga,… cùng nhiều sản phẩm đa phương tiện hiện đại, VietnamPlus đã góp phần đưa hình ảnh Việt Nam đến với hàng triệu độc giả quốc tế.

Vietnam News - ấn phẩm tiếng Anh của TTXVN - đang phát huy vai trò là một trong những kênh thông tin đối ngoại quan trọng. Không chỉ cung cấp tin tức cập nhật về Việt Nam, Vietnam News còn tập trung phân tích chính sách, môi trường đầu tư, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và các vấn đề quốc tế, giúp độc giả nước ngoài có cái nhìn toàn diện hơn về đất nước Việt Nam.

Báo Nhân Dân điện tử tạo dấu ấn mạnh mẽ với các sản phẩm đa nền tảng và nhiều chuyên trang tiếng nước ngoài. Những dự án truyền thông số về lịch sử, văn hóa, biển đảo và các ngày lễ lớn của dân tộc được đầu tư công phu bằng đồ họa, dữ liệu và công nghệ tương tác hiện đại. Đây là cách làm hiệu quả để lan tỏa các giá trị Việt Nam tới cộng đồng quốc tế, đặc biệt là giới trẻ.

Những mô hình trên cho thấy báo chí đối ngoại Việt Nam đang từng bước chuyển từ tư duy “cung cấp thông tin” sang tư duy “kiến tạo ảnh hưởng”, từ truyền tải một chiều sang tương tác đa chiều với công chúng quốc tế.

Để phát triển mạnh mẽ hơn nữa, báo chí đối ngoại Việt Nam cần được đặt trong một hệ sinh thái số đồng bộ. Trước hết, các cơ quan báo chí phải nâng cao năng lực sản xuất nội dung đa phương tiện, đa ngôn ngữ trên nền tảng công nghệ hiện đại. Nội dung đối ngoại không chỉ đơn thuần là dịch sang tiếng nước ngoài mà cần được xây dựng phù hợp với văn hóa, thói quen và nhu cầu tiếp nhận của từng nhóm công chúng quốc tế.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh đầu tư cho dữ liệu. Trong thời đại số, dữ liệu không chỉ giúp kiểm chứng thông tin mà còn tạo sức thuyết phục cho các tác phẩm báo chí. Những câu chuyện về tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo hay hội nhập quốc tế sẽ có giá trị hơn khi được minh chứng bằng số liệu, đồ họa và các phân tích chuyên sâu.

Một yêu cầu quan trọng khác là phát triển đội ngũ nhà báo số chất lượng cao. Nhà báo đối ngoại ngày nay không chỉ giỏi ngoại ngữ mà còn phải thành thạo công nghệ, dữ liệu, kỹ năng đa phương tiện, am hiểu truyền thông quốc tế và biết khai thác hiệu quả các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Phát triển báo chí đối ngoại số không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan báo chí mà còn là một phần quan trọng trong chiến lược xây dựng sức mạnh mềm quốc gia. Việc nâng cao chất lượng thông tin đối ngoại, quảng bá hình ảnh đất nước, con người và những thành tựu phát triển của Việt Nam sẽ góp phần khẳng định vị thế, uy tín và tiếng nói của Việt Nam trong kỷ nguyên số.