Đổi mới bổ nhiệm chức danh GS, PGS giúp nâng cao chất lượng giáo dục đại học

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chủ trì hội nghị chiều 7/11. Ảnh: Đình Tuệ.

Nhiều điểm mới đáng chú ý

Chiều 7/11, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn chủ trì hội nghị góp ý dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư. Cùng dự có Thứ trưởng Phạm Quang Hưng, lãnh đạo một số vụ/cục/đơn vị trực thuộc Bộ và đại diện chuyên gia, nhà quản lý các cơ sở giáo dục đại học trên toàn quốc.

Phát biểu mở đầu hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã có quan điểm, chủ trương đổi mới mạnh mẽ trong công tác xét, bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư theo hướng hội nhập quốc tế.

Quan điểm là tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học trong bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư. Luật Giáo dục cũng đã thể chế quan điểm này để giao cho người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học được bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư và giao Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành quy định về điều kiện, tiêu chuẩn và quy trình bổ nhiệm.

Trong quá trình xây dựng dự thảo Thông tư, điều Bộ GD&ĐT quan tâm không chỉ là quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học mà còn là chất lượng, sự công bằng trong đánh giá và bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn nêu bật những nét chính về ý nghĩa của dự thảo Thông tư.

"Khi xây dựng chính sách phải làm sao để chính sách tạo động lực cho những người làm khoa học, cho các giảng viên có thể đóng góp nhiều hơn, đóng góp tốt hơn cho lĩnh vực giáo dục đại học, thúc đẩy chất lượng giảng dạy" - Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định.

Ngoài ra, dự thảo quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư còn tạo điều kiện cho cơ sở giáo dục đại học thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao có năng lực xuất sắc làm việc trong các vị trí khác nhau, thu hút nhà khoa học nước ngoài.

Đây là dự thảo Thông tư khó nên quá trình xây dựng khá dài, trải qua nhiều lần lấy ý kiến, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, hội nghị hôm nay tiếp tục lắng nghe ý kiến của các nhà khoa học, các cơ sở giáo dục đại học để tiếp tục hoàn thiện. Bộ GD&ĐT và Ban soạn thảo sẽ nghiên cứu tiếp thu để có một văn bản tốt nhất, góp phần thúc đẩy quyền tự chủ, nâng cao chất lượng giáo dục đại học.

Dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư đánh dấu sự chuyển đổi toàn diện từ mô hình quản lý tập trung “Nhà nước công nhận đạt tiêu chuẩn - cơ sở bổ nhiệm” sang mô hình hiện đại “Cơ sở giáo dục đại học tự chủ tuyển chọn cạnh tranh vào vị trí việc làm, Nhà nước ban hành chuẩn sàn và thực hiện hậu kiểm theo rủi ro”.

Phù hợp với thực tiễn giáo dục Việt Nam

TS Vũ Minh Đức trao đổi thông tin tại hội nghị.

Chia sẻ tại hội nghị, TS Vũ Minh Đức - Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục cho hay, Dự thảo Thông tư hướng tới bảo đảm phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và tính đồng bộ trong hệ thống pháp luật; kế thừa những điểm hợp lý của Quyết định số 37/2018/QĐ-TTg, có lộ trình phù hợp để không tạo ra sự thay đổi đột ngột khi triển khai.

Cùng với đó là yêu cầu phân cấp đầy đủ, phát huy quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục đại học; xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy trình rõ ràng, minh bạch, chú trọng chất lượng, tiệm cận chuẩn mực quốc tế và phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Dự thảo Thông tư xác định chức danh giáo sư, phó giáo sư là chức danh của giảng viên đại học. Chức danh gắn với vị trí, nhiệm vụ và nguồn lực. Cơ sở giáo dục đại học chỉ bổ nhiệm khi có vị trí; có nhiệm vụ và điều kiện để người được bổ nhiệm thực hiện công việc. Nguyên tắc xuyên suốt là coi trọng chất lượng, bảo đảm liêm chính khoa học, hội nhập quốc tế và tạo cơ chế cạnh tranh trong bổ nhiệm.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.

Điểm đáng chú ý là dự thảo xác định ba nhóm năng lực cốt lõi để đánh giá ứng viên, gồm: năng lực giảng dạy và kết quả đào tạo; năng lực nghiên cứu, sáng tạo tri thức và uy tín khoa học; năng lực phát triển tập thể và phục vụ cộng đồng. Trọng số tối thiểu tương ứng của ba nhóm năng lực này là 30%, 30% và 20%.

Trong đó, năng lực giảng dạy được chú trọng thông qua các yêu cầu cụ thể về giờ giảng trực tiếp, số lượng nghiên cứu sinh, học viên thạc sĩ và năng lực phát triển chương trình đào tạo.

Một nội dung quan trọng khác của dự thảo là nâng cao yêu cầu về chất lượng công trình khoa học và bảo đảm liêm chính học thuật. Theo đó, chỉ tính các công bố mà ứng viên là tác giả chính, với số lượng tối thiểu 12 công bố đối với ứng viên phó giáo sư và 20 công bố đối với ứng viên giáo sư trên các tạp chí loại 1. Trong đó, có số lượng tối thiểu công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín theo từng khối ngành.

Việc đánh giá không chỉ dừng ở số lượng công bố khoa học mà còn xem xét năng lực tổ chức, huy động nguồn lực và các công trình khoa học tiêu biểu của ứng viên. Dự thảo đồng thời thiết lập cơ chế phản biện độc lập. Các chuyên gia phản biện phải là người có uy tín, năng lực khoa học và không có xung đột lợi ích.

Về trách nhiệm thực hiện, cơ sở đào tạo có trách nhiệm xây dựng quy định cụ thể hóa yêu cầu năng lực, hình thức đánh giá, thang đánh giá và phương pháp tổng hợp điểm. Theo đó, Hội đồng đánh giá và từng thành viên hội đồng phải chịu trách nhiệm về kết quả đánh giá; người đứng đầu cơ sở đào tạo chịu trách nhiệm về quyết định bổ nhiệm trong phạm vi thẩm quyền.