Đổi mới công tác cán bộ, trọng dụng nhân tài: Bài cuối: Trao việc lớn, trao đủ quyền, đo bằng kết quả

Từ “tìm người tài” đến “tạo môi trường để người tài phát huy”

Phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt vấn đề rất rõ: phải xây dựng đội ngũ cán bộ từ yêu cầu nhiệm vụ và sự phát triển lâu dài của đất nước; phải tạo cơ hội cho cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ khoa học - kỹ thuật; đồng thời, phát triển tương xứng cả đội ngũ lãnh đạo, quản lý và chuyên gia chuyên môn sâu.

Đặc biệt, đối với chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chính sách phải xuất phát từ những nhiệm vụ chiến lược và những năng lực đất nước đang thiếu. Trọng dụng là khâu then chốt, tạo nguồn là công việc căn bản, lâu dài. Người tài cần được giao nhiệm vụ lớn, trao quyền thực chất, bảo đảm nguồn lực và đánh giá theo đóng góp; đồng thời, phải có môi trường tôn trọng sáng tạo, chấp nhận rủi ro nghiên cứu có kiểm soát.

UBND tỉnh Lào Cai họp thảo luận dự thảo nghị quyết của HĐND tỉnh quy định chính sách thu hút, đãi ngộ, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Ảnh: Ngọc Sơn

Đây là một cách tiếp cận rất đáng chú ý. Trọng dụng nhân tài trước hết phải là trọng dụng năng lực. Một người có năng lực đặc biệt về công nghệ phải có cơ hội giải quyết bài toán công nghệ; chuyên gia kinh tế phải được tham gia vào những quyết sách kinh tế; người giỏi quản trị phải được giao tổ chức thực hiện những nhiệm vụ phức tạp... Nhân tài không thể phát huy được khả năng nếu chỉ được “giữ” mà không được “dùng”.

Trao quyền để cán bộ dám làm, kiểm soát để không lạm quyền

Một điểm rất đáng chú ý trong tư duy mới về công tác cán bộ là sự kết hợp giữa trao quyền và kiểm soát quyền lực. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phân cấp, phân quyền phải tạo năng lực hành động thực tế: Trung ương tập trung quyết định những vấn đề lớn, liên ngành, liên vùng, có ý nghĩa lâu dài; cơ quan được giao thẩm quyền phải chủ động cụ thể hóa và chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Điều này cũng có ý nghĩa trực tiếp đối với trọng dụng nhân tài. Không thể yêu cầu cán bộ “dám nghĩ, dám làm” nếu cơ chế lại buộc họ phải xin ý kiến cho mọi việc. Không thể yêu cầu người đứng đầu chịu trách nhiệm nếu quyền quyết định lại nằm ở nhiều tầng nấc. Và cũng không thể yêu cầu cán bộ tạo ra đột phá nếu mọi nguồn lực cần thiết đều bị phân tán hoặc bị ràng buộc bởi những thủ tục không còn phù hợp. Nhưng trao quyền không đồng nghĩa với quyền lực không được kiểm soát. Quyền phải đi cùng trách nhiệm; trách nhiệm phải đi cùng kết quả; kết quả phải được kiểm chứng; quyền lực phải được kiểm soát. Đó chính là điểm cân bằng mà công tác cán bộ trong giai đoạn mới phải hướng tới.

Điều này vừa được thể hiện qua Quy định số 220-QĐ/TW ngày 30/9/2026 của Ban Bí thư về cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm. Quy định này cụ thể hóa cơ chế ghi nhận, tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ có đề xuất đổi mới, sáng tạo mang lại giá trị thiết thực; kết quả thực hiện đề xuất được xem là căn cứ quan trọng trong đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bố trí và sử dụng cán bộ.

Nếu phải lựa chọn một khâu có tính quyết định trong đổi mới công tác cán bộ, đó chính là đánh giá. Bởi nếu đánh giá không đúng thì tuyển chọn sai; tuyển chọn sai thì đào tạo sai; bố trí sai thì sử dụng sai; sử dụng sai thì không thể có một đội ngũ mạnh. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã yêu cầu đánh giá cán bộ phải nhận diện được thực tài, uy tín và triển vọng thông qua công việc, nhất là cách xử lý việc khó; kết quả phải được đặt trong tương quan với thẩm quyền, nguồn lực và điều kiện thực hiện. Như vậy, đánh giá cán bộ phải trở thành một chu trình có hệ quả, chứ không phải một thủ tục định kỳ.

Một địa phương thu hút được dự án lớn, tháo gỡ được điểm nghẽn đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng chất lượng phục vụ người dân; một cơ quan rút ngắn được quy trình, nâng hiệu quả quản trị; một ngành tạo được bước tiến về chuyển đổi số, khoa học - công nghệ; một cán bộ cơ sở giải quyết được những vấn đề tồn đọng của dân - đó mới là những “sản phẩm” cần được nhìn thấy trong đánh giá cán bộ.

Quy trình là phương tiện, kết quả mới là mục tiêu

Đó cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong 4 yêu cầu Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra tại Hội nghị Trung ương 4: xác định đúng vấn đề; thể chế hóa đầy đủ; bảo đảm con người, thẩm quyền và nguồn lực; cuối cùng phải kiểm chứng bằng kết quả và lợi ích mà Nhân dân được hưởng.

Vì thế, đổi mới công tác cán bộ trong giai đoạn tới cần được triển khai đồng bộ trên cả 3 phương diện: tạo nguồn mở hơn, sử dụng linh hoạt hơn và đánh giá thực chất hơn. Nguồn mở để không bỏ lọt người tài. Sử dụng linh hoạt để người tài có đất phát huy. Đánh giá thực chất để người có đóng góp được ghi nhận và người không đáp ứng yêu cầu được sàng lọc. Đó cũng là cách xây dựng đội ngũ cán bộ “ngang tầm nhiệm vụ” theo đúng nghĩa: không chỉ có phẩm chất tốt, mà phải có năng lực kiến tạo, năng lực tổ chức thực hiện và năng lực tạo ra kết quả.

Trong một giai đoạn phát triển mà khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng suất và năng lực quản trị ngày càng quyết định sức cạnh tranh quốc gia, nhân tài phải được nhìn nhận như một nguồn lực chiến lược. Và trọng dụng nhân tài, xét đến cùng, không phải là ưu ái một vài cá nhân; mà đó là trao cơ hội cho năng lực, trao trách nhiệm cho người có khả năng và trao niềm tin cho những người có khát vọng cống hiến.