Đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng báo cáo tại phiên họp (Ảnh: Media Quốc hội)

Gắn kết giữa xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật

Ngày 2/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật.

Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án Luật được xây dựng nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; đồng thời hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật. Kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc, tăng cường hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật và bảo đảm gắn kết hơn nữa giữa xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Dự thảo Luật gồm 10 chương, 68 điều, quy định về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và những nội dung cơ bản về tổ chức thi hành. Dự thảo Luật được xây dựng, hoàn thiện theo hướng quy định toàn diện quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và những nội dung cơ bản về tổ chức thi hành pháp luật. Vì vậy, Chính phủ đề nghị điều chỉnh tên gọi là Luật Văn bản quy phạm pháp luật cho phù hợp hơn.

Cùng với đó, thực hiện tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng quy định mỗi chủ thể chỉ ban hành một hình thức văn bản quy phạm pháp luật. Lược bỏ 5 nhóm hình thức văn bản quy phạm pháp luật; các nội dung thuộc thẩm quyền của các chủ thể này được thực hiện bằng hình thức văn bản phù hợp theo quy định của dự thảo Luật và có quy định chuyển tiếp, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp luật.

Không để quy định của pháp luật bị lợi dụng để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Dự thảo Luật cũng bổ sung các nguyên tắc xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm các nguyên tắc liên quan đến các luật nền tảng, quy phạm pháp luật công tư nhằm thể chế hóa nội dung tại Kết luận số 09 của Bộ Chính trị; không để quy định của pháp luật bị lợi dụng để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 04 ngày 1/4/2026 của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV. Đổi mới quy trình xây dựng luật, pháp lệnh trên cơ sở tiếp tục phân định rõ quy trình xây dựng chính sách và quy trình soạn thảo. Đồng thời, bảo đảm tính liên thông, kế thừa kết quả giữa các giai đoạn.

Dự thảo Luật quy định những nội dung cơ bản về tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng, ban hành với tổ chức thi hành pháp luật. Như quy định về giải thích, hướng dẫn áp dụng, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa, hợp nhất, pháp điển, bổ sung đánh giá hiệu quả thi hành và phản ứng chính sách. Đồng thời, quy định việc ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số, sử dụng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật trong xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội tán thành với sự cần thiết phải sửa đổi toàn diện luật với cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn như được nêu trong Tờ trình của Chính phủ. Nội dung dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bám sát tinh thần Nghị quyết số 66 và Kết luận số 09 của Bộ Chính trị. Đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban tán thành giữ nguyên phạm vi điều chỉnh như Luật hiện hành và nhất trí với tên gọi “Luật Văn bản quy phạm pháp luật”, đảm bảo ngắn gọn, khái quát. Nội dung của dự thảo Luật cơ bản đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật; đồng thời đảm bảo tính tương thích với điều ước quốc tế có liên quan, yêu cầu về quốc phòng, an ninh. Ngôn ngữ, thể thức, kỹ thuật trình bày của dự thảo Luật phù hợp với quy định.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện và thay thế luật hiện hành với tên gọi mới là Luật Văn bản pháp luật, nhằm tiếp tục thể chế hoá chủ trương, quan điểm, chỉ đạo, định hướng của Đảng về xây dựng hoàn thiện thể chế pháp luật, nhất là Kết luận số 09 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị.

Cùng ngày, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về Báo cáo của Chính phủ đánh giá tình hình thi hành Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội. Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị, tiếp tục đánh giá, làm rõ hơn nữa kết quả thi hành Nghị quyết số 206/2025/QH15. Với các văn bản đã ban hành theo Nghị quyết số 206/2025/QH15, cần làm rõ nội dung nào đã được luật hoá, nội dung nào chưa được luật hoá nhưng vẫn còn hiệu lực thì tiếp tục kéo dài cho đến khi được luật hoá chứ không nhất thiết phải đến 31/12/2027; nội dung nào không còn thích hợp thì bãi bỏ.

Cũng trong chương trình Phiên họp thứ 7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 107/2023/QH15 về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu.