Đổi mới để dẫn nhịp công chúng số

Phóng viên Phòng Nội dung số, Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên phỏng vấn nhà báo nước ngoài trong thời gian tác nghiệp tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Từ tấm bảng tin đến màn hình điện thoại

 Anh Nguyễn Minh Hiếu, phường Quan Triều, nhớ về Báo Thái Nguyên bằng một hình ảnh khá cũ là tấm bảng tin dán các số báo trước cửa cơ quan báo. Mỗi dịp Tết, anh và gia đình khi đi chợ hoa thường đứng đó chụp ảnh. Tin tức khi ấy nằm sau lớp kính, cách một quãng đường và một buổi chờ.

Bây giờ thì khác. Anh Hiếu mở điện thoại, lướt qua vài đoạn clip ngắn về Thái Nguyên, xem xong trước cả khi ra khỏi nhà đi làm mỗi sáng. “Các tin, clip ngắn lan tỏa nội dung về Thái Nguyên được các trang mạng xã hội của Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh cập nhật rất nhanh và dễ hiểu, phù hợp xu hướng. Tôi thường xem ngay trên các trang này trước, vì ở đây thông tin là chuẩn xác nhất, mà bây giờ cũng đã rất nhanh, phù hợp với các tin tức chúng tôi quan tâm” - anh Hiếu nói.

Cách công chúng tiếp cận thông tin đã dịch chuyển, và cơ quan báo chí của tỉnh đã đi theo sự dịch chuyển ấy. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các nền tảng số của Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên đạt khoảng 450 triệu lượt xem. Phần lớn trong đó đến từ những nội dung ngắn như anh Hiếu vẫn xem mỗi sáng. Báo điện tử giữ nhịp theo cách riêng. Số tác phẩm và lượt truy cập đều nhích lên so với cùng kỳ năm trước, còn ứng dụng TNTV dần có chỗ trong điện thoại của người dân trong tỉnh.

Đó là những con số của một cơ quan báo chí đang bám sát công chúng. Tuy nhiên, sức lan tỏa chưa phải là toàn bộ câu chuyện.

Nhanh nhưng không được phép sai

Phía sau mỗi đoạn clip ngắn mà anh Hiếu xem trên điện thoại là một quy trình đã được tính toán từ trước khi phóng viên lên đường. Nhà báo Phan Lê Tùng, Trưởng phòng Nội dung số, Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên, cho biết: Cách tổ chức sản xuất hiện nay đã thay đổi so với vài năm trước. Với một sự kiện, chúng tôi tính ngay từ đầu là sẽ ra bao nhiêu sản phẩm và ra ở đâu trước. Tin ngắn, ảnh và clip lên nền tảng số trước; tin, bài đầy đủ trên báo điện tử, báo in theo sau; truyền hình, phát thanh có bản dựng riêng. Nhanh là yêu cầu, nhưng khâu duyệt thì không rút gọn. Bởi vì, sai một tin trên mạng xã hội là mất niềm tin rất lâu mới lấy lại được.

Nhịp ấy dồn lại rõ nhất trong tháng 7 vừa qua, khi Kỳ họp thứ năm HĐND tỉnh, lễ khởi công Khu công nghệ số tập trung Yên Bình, các hoạt động tri ân nhân Ngày Thương binh - Liệt sĩ nối nhau; Sân vận động Thái Nguyên lần đầu tiên tổ chức một trận giao hữu bóng đá quốc tế. Báo điện tử đã đăng vượt mức trung bình các tháng, còn trên fanpage và các nền tảng số, tin, bài lên gần như liên tục.

Cùng với tin, bài, các dạng sản phẩm mới như infographic, videographic, phóng sự ảnh, podcast, livestream được đẩy mạnh theo chỉ đạo của Ban Giám đốc. Mỗi nền tảng đòi hỏi cách thể hiện phù hợp để thu hút và giữ chân công chúng. Cùng một sự kiện, nội dung trên nền tảng số cần ngắn gọn, trực quan, tạo sự quan tâm, trong khi báo điện tử, báo in, truyền hình, phát thanh phải đi sâu lý giải bản chất và ý nghĩa của vấn đề. Đơn vị đang tập trung phát triển video ngắn, infographic, podcast, livestream và mở rộng ứng dụng TNTV, qua đó đa dạng hóa sản phẩm, tăng khả năng tiếp cận và giữ bạn đọc, khán giả trên các kênh của mình.

Quy trình ấy đặt lên vai phóng viên một khối lượng công việc khác hẳn trước. Nhà báo Phan Vũ, phóng viên Phòng Thời sự, đã quen với việc một chuyến đi cơ sở phải mang về nhiều hơn một sản phẩm. Anh chia sẻ: Công việc của chúng tôi bây giờ rất khác. Ví dụ như một buổi đưa tin, kíp 2 phóng viên chúng tôi tác nghiệp cho cả 5 loại hình: báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình và nội dung số. So với trước kia, tuy vất vả nhưng chúng tôi trưởng thành hơn trong công việc.

Năm loại hình trong một buổi tác nghiệp. Đó là hình dung cụ thể nhất về mô hình tòa soạn hội tụ mà cơ quan đang hướng tới.

Ba việc phải làm cùng lúc

Con số lan tỏa lớn, nhưng cơ quan báo chí của tỉnh không né tránh những gì còn thiếu. Khả năng cạnh tranh trên môi trường số trước các nền tảng truyền thông mới còn hạn chế. Tác phẩm chuyên sâu, phân tích, phản biện có sức lan tỏa lớn chưa nhiều. Đội ngũ có chuyên môn sâu về báo chí dữ liệu, đồ họa, trí tuệ nhân tạo và quản trị nền tảng số còn thiếu, trong khi nhân lực đang có xu hướng già hóa.

Cùng với đó là sức ép về nguồn lực. Nguồn thu quảng cáo tiếp tục dịch chuyển sang các nền tảng số xuyên biên giới, ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng đầu tư công nghệ và thu hút nhân sự chất lượng cao của cơ quan báo chí địa phương.

Trước những vấn đề đặt ra, nhà báo Đỗ Xuân Hòa, Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên, người đứng đầu cơ quan báo chí của tỉnh, nêu quan điểm về vị trí của báo điện tử và mạng xã hội trong giai đoạn tới. “Công chúng đã dịch chuyển, nhất là người trẻ. Nếu thông tin chính thống không có mặt ở nơi người dân đang đọc, đang xem mỗi ngày, thì khoảng trống ấy sẽ được lấp bằng thông tin khác, không ai kiểm chứng. Chúng tôi xác định các nền tảng số và báo điện tử là mũi nhọn không phải vì chạy theo xu hướng, mà vì đó là nơi phải giữ cho được vai trò dẫn dắt dư luận" - nhà báo Đỗ Xuân Hòa nói.

Từ quan điểm đó, nhà báo Đỗ Xuân Hòa cũng chỉ ra lộ trình cụ thể: "Có ba việc phải làm đồng thời. Thứ nhất là vận hành thực chất mô hình tòa soạn hội tụ, một nội dung phải đi được trên nhiều nền tảng, mỗi nền tảng một cách kể. Thứ hai là con người, cơ quan đang thiếu người làm báo chí dữ liệu, đồ họa, quản trị nền tảng số. Thứ ba là hạ tầng, chúng tôi đang đề nghị tỉnh quan tâm dự án chuyển đổi số toàn diện báo chí và trung tâm dữ liệu báo chí của tỉnh".

Năm 2025, Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên được đánh giá mức độ chuyển đổi số thuộc nhóm Tốt của báo chí cả nước. Đó là nền để đi tiếp, không phải đích đến.

Từ một buổi phát thanh đưa tiếng nói của tỉnh đến với người dân cách đây bảy thập kỷ, báo chí hôm nay đã bước vào không gian thông tin rộng lớn, nhanh và đa dạng hơn. Hàng chục nghìn sản phẩm được thực hiện mỗi nửa năm trên nhiều nền tảng, nhưng giá trị cốt lõi vẫn được giữ vững, đó là thông tin chính xác, kịp thời, trách nhiệm và tạo dựng niềm tin với công chúng.