Đổi mới hoạt động giám sát của Quốc hội: Lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo

Diễn đàn được tổ chức nhằm tiếp nối những kết quả, kinh nghiệm và định hướng đã được xác lập tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát thứ nhất được tổ chức năm 2025.

Quang cảnh diễn đàn.

Các ý kiến tham luận, trao đổi, thảo luận tại diễn đàn cho thấy sự thống nhất cao trong nhận thức về vai trò, vị trí của công tác giám sát trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia. Các đại biểu đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, phương thức tổ chức giám sát theo hướng chủ động, thực chất, lấy kết quả và tác động chính sách làm thước đo.

Một trong những định hướng quan trọng được thống nhất tại diễn đàn là hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI cần được triển khai với tầm nhìn chiến lược, khả năng dự báo, nền tảng dữ liệu và bằng chứng khoa học, bảo đảm lựa chọn đúng vấn đề trọng tâm, trọng điểm; đồng thời theo dõi đến cùng việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát, gắn trách nhiệm với kết quả cụ thể.

Phát biểu bế mạc diễn đàn, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Phó trưởng ban Thường trực Ban tổ chức diễn đàn nhấn mạnh, điều quan trọng nhất là đại biểu tại diễn đàn đều thống nhất cao nhận thức chung về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát và về giá trị, kết quả của hoạt động giám sát không chỉ được đo bằng số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà phải trở thành động lực hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực tổ chức thi hành pháp luật, khơi thông nguồn lực và kiến tạo phát triển; nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và giải quyết những vấn đề cử tri và nhân dân quan tâm.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Phó trưởng ban Thường trực Ban tổ chức diễn đàn phát biểu bế mạc diễn đàn.

Từ kết quả diễn đàn, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh một số định hướng lớn để tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng công tác giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong thời gian tới.

Theo đó, hoạt động giám sát phải thực sự trở thành động lực hoàn thiện thể chế và kiến tạo phát triển đất nước. Lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những "điểm nghẽn của điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực, nhất là những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề có tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân; kết hợp hài hòa giữa xử lý những vấn đề trước mắt với nhận diện sớm các nguy cơ, thách thức dài hạn, như: Tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã quyết định giám sát tối cao chuyên đề: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính”. Những bất cập được phát hiện qua giám sát phải được chuyển hóa thành yêu cầu hoàn thiện thể chế chính sách và đổi mới tổ chức thực hiện. Mỗi kiến nghị giám sát phải xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả cần đạt được.

Cùng với đó, giám sát phải gắn chặt hơn với công tác lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và tổ chức thi hành pháp luật. Những bất cập được phát hiện qua giám sát phải được chuyển hóa thành yêu cầu hoàn thiện thể chế, chính sách và đổi mới tổ chức thực hiện; mỗi kiến nghị giám sát phải xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả cần đạt được.

Lưu ý đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát theo hướng dựa trên dữ liệu, tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, Phó chủ tịch Quốc hội yêu cầu xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ giám sát, nâng cao năng lực phân tích dự báo và cảnh báo sớm, đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại quốc gia.

Đồng thời, tiếp tục tăng cường phối hợp giữa hoạt động giám sát của Quốc hội với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực khác; siết chặt việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát, bảo đảm mọi kết luận đều được thực hiện đến cùng.

"Trên cơ sở chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các định hướng trên cũng chính là yêu cầu hành động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong suốt nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, nhằm xây dựng hoạt động giám sát ngày càng thực chất, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, Phó chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Các ý kiến trao đổi tại diễn đàn.

Theo Phó chủ tịch Quốc hội, những kết quả diễn đàn sẽ là cơ sở quan trọng để Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện các định hướng lớn về công tác giám sát trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.

Ngay sau diễn đàn, Phó chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan của Quốc hội khẩn trương tổng hợp, tiếp thu đầy đủ các ý kiến xác đáng, hoàn thiện các đề án, chương trình, văn bản có liên quan; đồng thời tiếp tục đổi mới phương thức giám sát theo hướng khoa học hơn, chuyên nghiệp hơn, gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển đất nước, nguyện vọng chính đáng của cử tri và nhân dân.