Đổi mới kiểm tra, giám sát góp phần xây dựng Đảng và thúc đẩy phát triển

 Đồng chí Hồ Thị Thu Hằng, Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Thành ủy

Nhân kỷ niệm 78 năm Ngày truyền thống ngành kiểm tra Đảng (16/10/1948 - 16/10/2026), Huế ngày nay có cuộc phỏng vấn đồng chí Hồ Thị Thu Hằng, Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Thành ủy về yêu cầu đổi mới công tác kiểm tra, giám sát, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và tạo động lực cho phát triển thành phố.

Qua thực tiễn kiểm tra, giám sát thời gian qua, những kết quả nào cho thấy vai trò của công tác kiểm tra, giám sát ngày càng rõ hơn trong xây dựng Đảng và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy, thưa đồng chí?

Điểm nổi bật là công tác kiểm tra, giám sát chuyển theo hướng chủ động, thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, lấy phòng ngừa là chính; kịp thời chấn chỉnh hạn chế, thiếu sót và xử lý nghiêm vi phạm. Qua đó, góp phần nâng cao ý thức chấp hành Điều lệ Đảng, quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tăng cường trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu.

Qua kiểm tra, nhiều vấn đề trong lãnh đạo, quản lý và thực hiện nhiệm vụ được nhận diện, nhắc nhở từ sớm; dấu hiệu vi phạm được xem xét kịp thời, góp phần phòng ngừa sai phạm, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Kết quả kiểm tra còn cung cấp thông tin thực tiễn để cấp ủy điều chỉnh phương thức lãnh đạo, hoàn thiện quy chế, quy trình và nâng cao chất lượng công tác cán bộ.

Trong quá trình sắp xếp bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, công tác kiểm tra, giám sát góp phần bảo đảm quyền lực được thực hiện đúng thẩm quyền, đúng quy định. Các tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị và cán bộ chủ động thực hiện nhiệm vụ nhưng phải gắn với trách nhiệm và kiểm soát quyền lực. Vì vậy, kiểm tra, giám sát không chỉ phát hiện, xử lý vi phạm mà còn giúp phòng ngừa sai phạm, khắc phục hạn chế, nâng cao hiệu quả công tác.

Đồng chí có thể chia sẻ trong bối cảnh tổ chức bộ máy và phương thức quản lý có nhiều thay đổi, công tác kiểm tra, giám sát cần được đặt ở tầm yêu cầu mới như thế nào?

Khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, công tác kiểm tra, giám sát phải được nâng lên tương ứng. Cần chủ động nhận diện nguy cơ, cảnh báo và phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Trước hết, phải bám sát nhiệm vụ chính trị, lựa chọn đúng trọng tâm, tập trung vào lĩnh vực, địa bàn dễ phát sinh vi phạm. Cần tăng cường kiểm soát việc thực hiện quyền lực, trách nhiệm người đứng đầu và các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, tài chính, đầu tư, xây dựng, tài sản công, công tác cán bộ.

Cần giám sát thường xuyên, phát hiện dấu hiệu bất thường; kết hợp thông tin từ cấp ủy, UBKT, cơ quan chức năng, cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Phải chuyển từ tư duy chờ có vi phạm mới kiểm tra sang chủ động phòng ngừa, nhắc nhở, chấn chỉnh ngay khi hạn chế, thiếu sót mới phát sinh.

Đồng thời, xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền và quan hệ phối hợp giữa các cấp kiểm tra; cấp dưới chủ động thực hiện nhiệm vụ, cấp trên tăng cường hướng dẫn, giám sát ở địa bàn phức tạp. Đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác dữ liệu để theo dõi, phân tích, nhận diện vấn đề, nâng cao hiệu quả. Kiểm tra, giám sát phải thực chất, gắn với kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và xây dựng đội ngũ cán bộ.

Công tác kiểm tra, giám sát cần đổi mới ra sao để vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, vừa góp phần tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đồng chí có thể phân tích rõ hơn về yêu cầu này?

Trước hết, phải lựa chọn đúng nội dung, đối tượng, tập trung vào lĩnh vực dễ phát sinh sai phạm, nơi có nguy cơ tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Cần giám sát từ đầu quá trình triển khai nghị quyết, chỉ thị, kết luận để nhận diện hạn chế. Với vấn đề chưa đến mức vi phạm, cần nhắc nhở, hướng dẫn, chấn chỉnh, không để sai sót nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn.

Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát phải gắn với nhiệm vụ chính trị, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Kiểm tra cần hướng vào nhiệm vụ trọng yếu, khâu cản trở phát triển để nhận diện bất cập, khơi thông nguồn lực.

Mặt khác, kiểm tra, giám sát phải đi cùng hướng dẫn và tháo gỡ vướng mắc. Nếu phát hiện bất cập về cơ chế, quy định, quy trình hoặc thiếu thống nhất trong tổ chức thực hiện, cần kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, không chỉ chỉ ra khuyết điểm. Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBKT cần đồng hành, hướng dẫn cơ sở; việc thuộc thẩm quyền phải giải quyết kịp thời, việc vượt thẩm quyền phải báo cáo, đề xuất.

Đổi mới kiểm tra, giám sát là giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương nhưng không triệt tiêu tính chủ động, sáng tạo. Phải xử lý nghiêm hành vi cố ý vi phạm, vụ lợi, tham nhũng, tiêu cực, đồng thời bảo vệ cán bộ làm đúng. Qua đó, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo đồng chí, cần làm gì để kiểm tra, giám sát thực sự trở thành chỗ dựa, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung?

Để kiểm tra, giám sát là chỗ dựa cho cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, hoạt động này không chỉ xử lý vi phạm mà còn giúp cán bộ hiểu rõ trách nhiệm và yên tâm làm việc.

Kiểm tra phải khách quan, công tâm, chính xác, xem xét đúng bản chất vụ việc, quy định, bối cảnh, động cơ và hậu quả. Cần phân biệt hành vi cố ý làm trái, vụ lợi, thiếu trách nhiệm với trường hợp quy định chưa đầy đủ hoặc phát sinh vấn đề mới; nhận diện cán bộ dám làm vì lợi ích chung nhưng còn thiếu sót. Qua đó, tránh đánh đồng sai phạm với rủi ro khách quan.

Cần giám sát từ sớm, hướng dẫn, cảnh báo để cán bộ thực hiện đúng quy định, hạn chế tâm lý né tránh, sợ trách nhiệm. Khi xem xét, phải phân định trách nhiệm tập thể, cá nhân, người quyết định và người tham mưu.

Quy định chưa rõ, chưa phù hợp thực tiễn cần được kiến nghị hoàn thiện, tạo hành lang cho cán bộ. Bảo vệ cán bộ không có nghĩa bao che: Hành vi cố ý làm trái, vụ lợi, tham nhũng, tiêu cực hoặc lợi dụng đổi mới để vi phạm phải được xử lý nghiêm. Mục tiêu là để cán bộ coi kiểm tra, giám sát là chỗ dựa làm đúng, làm tốt và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Thời gian tới, Ủy ban Kiểm tra Thành ủy sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào để góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả, thưa đồng chí?

Một là, tiếp tục tham mưu cấp ủy lãnh đạo, chỉ đạo công tác kiểm tra, giám sát, bám sát nghị quyết, chương trình của Thành ủy và nhiệm vụ trọng tâm của thành phố. Tập trung vào lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm, tăng cường kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm và giám sát thường xuyên để phòng ngừa từ sớm, nâng cao trách nhiệm của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên.

Hai là, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quyền lực trong điều kiện phân cấp, phân quyền và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Trọng tâm là thẩm quyền được giao, trách nhiệm người đứng đầu, công tác cán bộ và lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực như đất đai, tài chính, đầu tư, xây dựng, tài sản công; bảo đảm quyền lực được thực hiện đúng quy định, đúng thẩm quyền và có kiểm soát.

Ba là, nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát ở cơ sở, nhất là đối với tổ chức đảng và UBKT cấp xã. Hướng dẫn nghiệp vụ, giải đáp vướng mắc, giúp cơ sở thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và chủ động phòng ngừa.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện, khai thác dữ liệu phục vụ kiểm tra, giám sát. Phân tích dữ liệu để nhận diện nguy cơ, lựa chọn đúng nội dung, đối tượng và nâng cao chất lượng tham mưu.

Năm là, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra vững bản lĩnh chính trị, đạo đức, trách nhiệm và chuyên môn. Chú trọng bồi dưỡng cán bộ cơ sở, chuyên môn về đất đai, tài chính, đầu tư, xây dựng, công nghệ thông tin; bảo đảm tính khách quan, công tâm, thận trọng.

Sáu là, gắn kiểm tra, giám sát với tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện cơ chế và thúc đẩy thực hiện nhiệm vụ chính trị. Bất cập, quy định chưa phù hợp phải được kiến nghị điều chỉnh; đồng thời phân biệt sai phạm cố ý, vụ lợi với thiếu sót trong quá trình đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung. Qua đó, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy trong toàn hệ thống chính trị.