Mùa đông xuân tới ở Hà Nội có gì đáng chú ý?

Ấm hơn, vẫn cần phòng rét đậm

Dự báo viên Tạ Thị Hồng An (Phòng Dự báo khí hậu thuộc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia) dự báo về tác động của El Nino. Nguồn: Nchmf

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, El Nino đang duy trì ở cường độ rất mạnh. Từ nay đến những tháng đầu năm 2027 là thời kỳ hiện tượng này đạt cường độ mạnh nhất, sau đó suy yếu nhưng có khả năng còn duy trì đến nửa đầu mùa hè năm 2027.

Tác động của El Nino đã thể hiện rõ qua diễn biến thời tiết nước ta. Trong tháng 9 và nửa đầu tháng 10 vừa qua, nền nhiệt trên hầu khắp cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm. Đáng chú ý, nửa đầu tháng 10 có 59 trạm khí tượng ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày đạt hoặc vượt giá trị lịch sử cùng thời kỳ.

Dự báo tháng 11-2026, nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm 1-2 độ C. Sang tháng 12-2026 và tháng 1-2027, mức chênh lệch phổ biến 0,5-1,5 độ C; riêng khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ cao hơn 1-2 độ C.

Không khí lạnh trong mùa đông tới có xu hướng hoạt động yếu hơn trung bình nhiều năm. Rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn hơn quy luật khí hậu; số ngày rét đậm, rét hại tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, vẫn có thể xuất hiện những đợt rét cường độ mạnh, khiến nhiệt độ giảm sâu trong thời gian ngắn.

Về bão, áp thấp nhiệt đới, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định, từ nay đến hết tháng 10-2026 chưa có dấu hiệu xuất hiện các hình thái này trên Biển Đông. Từ tháng 11-2026 đến tháng 1-2027, Biển Đông có thể xuất hiện 1-2 cơn bão, áp thấp nhiệt đới, nhưng ít có khả năng ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam.

Dưới tác động của El Nino, thời tiết, thiên tai tại Hà Nội sẽ diễn biến ra sao? Đài Khí tượng thủy văn Bắc Bộ cho biết, từ tháng 11-2026 đến tháng 1-2027, thành phố có khoảng 8-10 đợt không khí lạnh và không khí lạnh tăng cường. Nhiệt độ trung bình ba tháng cao hơn trung bình nhiều năm 1-1,5 độ C; riêng tháng 11 cao hơn 1,5-2 độ C.

Đợt rét đậm, rét hại đầu tiên tại Hà Nội có khả năng xảy ra vào nửa cuối tháng 1-2027. Từ tháng 2 đến tháng 4-2027, thành phố tiếp tục chịu ảnh hưởng của khoảng 9-11 đợt không khí lạnh và không khí lạnh tăng cường, tần suất giảm dần từ tháng 3. Rét đậm, rét hại chủ yếu xảy ra trong tháng 2, số ngày thấp hơn trung bình nhiều năm.

Như vậy, mùa đông ấm hơn vẫn có những thời điểm rét đậm, rét hại ảnh hưởng đến sức khỏe, cây trồng, vật nuôi. Việc chuẩn bị chống rét vẫn cần thiết, nhất là khi các đợt không khí lạnh mạnh có thể làm nhiệt độ giảm nhanh.

Cùng với rét, Hà Nội cần đề phòng mưa lớn trái mùa trong các tháng chính đông. Từ tháng 11-2026 đến tháng 1-2027 có khả năng xuất hiện 1-2 đợt mưa dông diện rộng và mưa lớn cục bộ. Trong giai đoạn tháng 2 đến tháng 4-2027, thành phố có khoảng 20-25 ngày mưa nhỏ, mưa phùn và sương mù, tập trung từ giữa tháng 2 đến cuối tháng 3. Dông, lốc, sét gia tăng từ tháng 3; nắng nóng cục bộ có thể xuất hiện vào nửa cuối tháng 4.

Nguy cơ thiếu nước trong mùa kiệt

Thiếu hụt lượng mưa, sông Đà thường trơ đáy vào mùa kiệt gây khó khăn cho vận hành công trình lấy nước phục vụ gieo cấy vụ xuân của Hà Nội. Ảnh: Kim Nhuệ

Nếu nền nhiệt cao là đặc điểm nổi bật của mùa đông xuân tới thì nguồn nước là vấn đề cần tính toán sớm cho sinh hoạt, sản xuất.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, những tháng còn lại của năm 2026, lượng mưa tại Trung Bộ có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm; mùa mưa ở cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có thể kết thúc sớm. Dòng chảy trên các sông ở miền Trung, miền Nam thấp hơn trung bình nhiều năm. Xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long có khả năng đến sớm, gay gắt hơn trung bình nhiều năm.

Từ tháng 2 đến tháng 4-2027, nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm 1-2 độ C, có nơi cao hơn 2 độ C. Thiếu hụt mưa kết hợp nền nhiệt cao có thể tác động lớn đến nguồn nước, nhất là tại cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ.

Tại Hà Nội, tổng lượng mưa từ tháng 11-2026 đến tháng 1-2027 phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, từ tháng 2 đến tháng 4-2027, lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm 10-20%, trong khi nhiệt độ trung bình tiếp tục cao hơn 1-1,5 độ C.

Đài Khí tượng thủy văn Bắc Bộ nhận định, từ tháng 11-2026 đến tháng 1-2027, mực nước trung bình tháng trên các sông thuộc Hà Nội thấp hơn trung bình nhiều năm và cùng kỳ năm trước, xu thế xuống thấp dần. Mực nước sông Đà phụ thuộc điều tiết của hồ Hòa Bình; sông Hồng, sông Đuống chịu tác động của các hồ chứa thượng nguồn và thủy triều; sông Đáy tại Ba Thá dao động theo ảnh hưởng thủy triều.

Trong tháng 1 và tháng 2-2027, việc tăng cường xả nước từ các hồ chứa phục vụ đổ ải vụ đông xuân sẽ làm mực nước hạ lưu sông Hồng tăng vào những thời điểm xả. Tuy nhiên, sau các đợt này, mực nước thường xuống nhanh và ở mức thấp, ảnh hưởng đến giao thông thủy và việc khai thác nguồn nước.

Đáng chú ý, mực nước thấp không đồng nghĩa tổng lượng dòng chảy của cả giai đoạn đều thấp hơn trung bình nhiều năm. Từ tháng 11-2026 đến tháng 1-2027, tổng lượng dòng chảy trên hệ thống sông thuộc Hà Nội chủ yếu cao hơn trung bình nhiều năm 5-10%, dù mực nước trung bình tháng vẫn thấp. Từ tháng 2 đến tháng 4-2027, tổng lượng dòng chảy chủ yếu thấp hơn trung bình nhiều năm 10-20%. Đây là giai đoạn cần đặc biệt lưu ý nguy cơ hạn hán, thiếu nước ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp.

Những dự báo trên đặt ra yêu cầu ngành Nông nghiệp Thủ đô cần chủ động cân đối nguồn nước, chuẩn bị điều kiện lấy nước và tích trữ nước phù hợp với lịch điều tiết hồ chứa. Trong đó, cần theo sát diễn biến mực nước, tận dụng hiệu quả các đợt xả phục vụ đổ ải, đồng thời tính toán nhu cầu tưới cho những tháng tiếp theo.