Đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp, cách thức kiểm tra, giám sát

Đồng chí Trần Sỹ Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương trình bày chuyên đề tại Hội nghị - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Giám sát phải mở rộng, kiểm tra phải có trọng tâm, trọng điểm

Về nhận thức, trách nhiệm và quyết tâm chính trị của cấp ủy, tổ chức Đảng, cán bộ, đảng viên đối với công tác kiểm tra, giám sát kỷ luật Đảng, đồng chí Trần Sỹ Thanh cho biết,phải luôn xác định: Kiểm tra, giám sát là phương thức lãnh đạo chủ yếu, quan trọng để giữ vững kỷ cương, kỷ luật, công quyền của Đảng. Đồng thời là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, của mỗi cấp ủy và Ủy ban Kiểm tra các cấp mà trực tiếp, trước hết là người đứng đầu cấp ủy. Đây là công tác của cấp ủy và người đứng đầu cấp ủy, không phải là công việc riêng của Ủy ban Kiểm tra các cấp.

Thứ hai, có thể thấy trong nhiều nhiệm kỳ vừa qua, chúng ta vẫn tổng kết đánh giá: Khâu yếu vẫn là tổ chức triển khai thực hiện các nghị quyết. Có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân là buông lỏng thực hiện hoặc buông lỏng công tác lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, giám sát hoặc có làm nhưng chưa tốt.

Trong thời gian gần đây, nhất là trong năm 2025, đã có nhiều cách làm mới trong công tác kiểm tra, giám sát. Qua đó nâng cao hiệu quả thực hiện các nghị quyết, chủ trương của Đảng, đã minh chứng rõ cho nhận định này. Các cấp ủy phải xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát toàn khóa và hằng năm, đảm bảo các nghị quyết của Đại hội, của Trung ương, của cấp ủy mình phải được giám sát, kiểm tra ngay từ khi bắt đầu thực hiện.

Trình bày về Hệ thống quan điểm, chủ trương, định hướng về công tác kiểm tra, giám sát trong thời gian tới, đồng chí Trần Sỹ Thanh cho biết, trước hết, công tác kiểm tra, giám sát phải được tiến hành chủ động, kịp thời, toàn diện, đồng bộ, công khai, dân chủ, khách quan, công tâm, thận trọng, chặt chẽ, chính xác, nghiêm minh theo đúng nguyên tắc, quy trình, thủ tục, thẩm quyền và phương pháp công tác kiểm tra của Đảng.

Chúng ta phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp, cách thức kiểm tra, giám sát, nhất là nâng tầm cơ chế giám sát trong Đảng, gắn công tác kiểm tra, giám sát với các phương thức kiểm soát quyền lực khác. Thực hiện đồng bộ giữa kiểm tra và giám sát theo phương châm: "Giám sát phải mở rộng, kiểm tra phải có trọng tâm, trọng điểm".

Theo đồng chí Trần Sỹ Thanh, phải chuyển trọng tâm sang giám sát thường xuyên để chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, ngăn chặn vi phạm từ khi mới manh nha, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn.

Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị tổng kết công tác kiểm tra, giám sát nhiệm kỳ XIII của Đảng đã yêu cầu: Đẩy mạnh việc chuyển trọng tâm sang giám sát thường xuyên, chuyển từ bị động sang chủ động ngay từ đầu và xuyên suốt trên mọi công tác lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quyết định của cấp ủy các cấp. Đặc biệt trong công tác triển khai các chủ trương, quyết sách lớn mang tính đột phá của Đảng về phát triển đất nước. Bảo đảm mọi chủ trương, đường lối của Đảng được thực hiện một cách nghiêm túc, hiệu quả ở tất cả các cấp.

Về nhận thức, đồng chí Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh vai trò của công tác kiểm tra, giám sát, coi đây là một trong những phương thức hành động nhằm đảm bảo các nghị quyết, chỉ thị của Đảng được thực hiện nghiêm túc, kịp thời và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động ngành kiểm tra; từng bước chuyển sang kiểm tra, giám sát trên dữ liệu số.

Nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả và tạo bước tiến mới trong công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy, tổ chức Đảng, Ủy ban Kiểm tra các cấp. Triển khai thực hiện toàn diện, hiệu quả các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng và những nhiệm vụ do cấp ủy giao. Không để có "vùng trống" hoặc "vùng tối" mà công tác kiểm tra, giám sát không vươn tới được.

Phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, nhịp nhàng giữa cơ quan kiểm tra, giám sát của Đảng với cơ quan thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố và xét xử, giám sát xã hội.

Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhấn mạnh, kiểm tra, giám sát là phương thức lãnh đạo chủ yếu, quan trọng để giữ vững kỷ cương, kỷ luật, công quyền của Đảng - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

6 nhiệm vụ trọng tâm triển khai công tác kiểm tra, giám sát

Đề cập đến nhiệm vụ và phương thức triển khai công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy, tổ chức Đảng, đồng chí Trần Sỹ Thanh đề nghị, Ủy ban Kiểm tra các cấp trên cơ sở nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò, quan điểm, chủ trương về công tác kiểm tra, giám sát trong thời gian tới, cấp ủy, tổ chức Đảng, Ủy ban Kiểm tra các cấp cần thực hiện tốt một số nhiệm vụ sau:

Thứ nhất: Xây dựng cơ chế giám sát hiệu quả, có khả năng cảnh báo sớm, phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa, từ cơ sở. Không để hạn chế, khuyết điểm tích tụ thành vi phạm lớn và nghiêm trọng.

Tiếp tục triển khai quyết liệt, có hiệu quả công tác giám sát thường xuyên trong việc lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện các chủ trương, quyết sách quan trọng, đột phá của Đảng về phát triển đất nước. Giám sát việc giải quyết những vấn đề nóng mà dư luận xã hội quan tâm; những vấn đề lớn, hệ trọng, những nội dung phức tạp cần toàn bộ hệ thống chính trị tập trung tháo gỡ. Cấp ủy, Ủy ban Kiểm tra các cấp khẩn trương xây dựng, ban hành Chương trình, Kế hoạch kiểm tra, giám sát của toàn nhiệm kỳ và năm 2026.

Ở Trung ương, ngay sau khi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng kết thúc, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã chỉ đạo Ủy ban Kiểm tra Trung ương tập trung tham mưu, trình Bộ Chính trị ban hành Chương trình kiểm tra, giám sát của Bộ Chính trị, Ban Bí thư toàn khóa XIV và năm 2026.

Ngay trong tháng 3 này, sẽ thành lập 22 đoàn do 22 đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị và Ban Bí thư trực tiếp làm Trưởng đoàn đi kiểm tra tất cả 40 tổ chức đảng trực thuộc.

Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã xây dựng chương trình công tác của Cơ quan Ủy ban Kiểm tra Trung ương và chương trình hành động của toàn ngành Kiểm tra để thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Tích cực triển khai công tác giám sát thường xuyên việc lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng.

Ở địa phương, đơn vị, đề nghị các cấp ủy, Ủy ban Kiểm tra các cấp chủ động tổ chức triển khai quyết liệt công tác giám sát ngay từ đầu các chủ trương, chính sách của Trung ương phù hợp với tình hình thực tế địa phương. Trong đó, về nội dung giám sát, đề nghị các đồng chí tập trung vào việc quán triệt, triển khai thực hiện các nghị quyết Đại hội Đảng các cấp; các vấn đề nóng, nổi cộm, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm; công tác tổ chức và hoàn thiện chính quyền địa phương hai cấp; tình hình triển khai các dự án, công trình trọng điểm của địa phương; những nội dung về phòng chống thất thoát, lãng phí trong quản lý đầu tư công, mua sắm tài sản công, quản lý sử dụng tài sản công, tài chính, đất đai, tài nguyên, khoáng sản. Triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và sử dụng nhiều vốn ngân sách nhà nước. Giám sát việc còn tồn đọng trong công tác cán bộ, công tác tư pháp.

Về phương pháp thực hiện: Cấp ủy, Ủy ban Kiểm tra các cấp có thể thành lập các tổ, đoàn giám sát thường xuyên hoặc kết hợp kiểm tra, giám sát chuyên đề; giám sát trực tiếp, giám sát gián tiếp thông qua báo cáo hoặc qua các kênh thông tin khác... Chúng ta tập trung toàn ngành để thực hiện công tác kiểm tra, giám sát chứ không làm đơn lẻ từng địa phương.

Thứ hai: Đẩy mạnh tập trung hoàn thành việc thực hiện kiểm tra, xử lý dứt điểm đối với các tổ chức đảng, đảng viên có vi phạm liên quan đến các vụ án, vụ việc của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo đúng tiến độ.

Thứ ba: Tiếp tục hoàn thiện quy trình, quy định về công tác kiểm tra, giám sát đảm bảo khoa học, chặt chẽ, đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Đồng thời tiếp tục sửa đổi các quy trình, quy chế làm việc của Ủy ban Kiểm tra Trung ương, cơ quan Ủy ban Kiểm tra Trung ương và các vụ, cục, đơn vị để đảm bảo quy trình kiểm tra, giám sát là một quy trình chặt chẽ, khép kín, khách quan, công khai, minh bạch, dân chủ. Các đồng chí ở địa phương cũng căn cứ vào các quy định của Trung ương để rà soát, sửa đổi các quy trình, quy định của địa phương cho phù hợp.

Thứ tư: Tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả, tạo bước tiến mới trong công tác kiểm tra, giám sát. Chú trọng công tác kiểm tra giám sát ngay từ cơ sở, chủ động phòng ngừa, cảnh báo, xử lý vi phạm, tăng cường tự kiểm tra, giám sát trong nội bộ ngay từ chi bộ. Kịp thời phát hiện, kiểm tra và xử lý với nguyên tắc "Không có vùng cấm, không có ngoại lệ"

Thứ năm: Tập trung đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra các cấp có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, tinh thông nghiệp vụ, phương pháp công tác khoa học, công tâm, khách quan, thận trọng và chặt chẽ. Có cơ chế chính sách đãi ngộ phù hợp để động viên cán bộ kiểm tra yên tâm công tác. Đây cũng là một cái nội dung rất quan trọng để chúng ta xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra đáp ứng được yêu cầu.

Thứ sáu: Tăng cường hơn nữa hiệu quả phối hợp và liên thông thông tin giữa cơ quan kiểm tra, giám sát với cơ quan tổ chức, tuyên giáo và dân vận, chính sách chiến lược, nội chính trong công tác kiểm tra giám sát việc triển khai thực hiện các nghị quyết của Đảng ngay từ khi mới ban hành góp phần xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Rà soát, xây dựng cơ chế phối hợp giữa cơ quan ủy ban kiểm tra các cấp với các cơ quan thanh tra, kiểm toán, công an, viện kiểm sát, tòa án và thi hành án dân sự và các cơ quan liên quan trong phòng chống tham nhũng, lãng phí...

Đồng chí Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh, với khí thế của nhiệm kỳ mới, với phương châm hành động quyết liệt, đổi mới, sáng tạo và sự vào cuộc đồng bộ, quyết tâm của cả hệ thống chính trị, chúng ta có cơ sở để vững tin chắc chắn rằng công tác kiểm tra, giám sát nhiệm kỳ này sẽ tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ, giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, đưa đất nước ta bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.