Đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng

Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, thực tiễn cho thấy có những chủ trương được chỉ đạo quyết liệt nhưng triển khai còn chậm; một số công việc đã rõ thẩm quyền vẫn phải xin ý kiến qua nhiều cấp, nhiều khâu, làm giảm tính chủ động và chưa xác định rõ trách nhiệm. Nghị quyết số 29-NQ/TW kế thừa, phát triển những quan điểm của Nghị quyết số 28-NQ/TW khóa XIII, đồng thời đặt ra yêu cầu mới phù hợp với mô hình tổ chức hệ thống chính trị và nhiệm vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc trình bày Chuyên đề 2: Nghị quyết về đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới. Ảnh: Phạm Thắng

Phân định rõ thẩm quyền, phát huy trách nhiệm

Nội dung cốt lõi đầu tiên là tiếp tục hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền, bảo đảm Đảng lãnh đạo toàn diện nhưng không bao biện, làm thay; phát huy đầy đủ vai trò, thẩm quyền và trách nhiệm của các chủ thể trong hệ thống chính trị.

Theo đó, Đảng tập trung lãnh đạo bằng đường lối, chủ trương, định hướng chiến lược, công tác tư tưởng, tổ chức, cán bộ và kiểm tra, giám sát; quyết định hoặc cho chủ trương đối với những vấn đề lớn theo thẩm quyền. Nhà nước chủ động thể chế hóa, quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện theo Hiến pháp, pháp luật. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội phát huy vai trò đại diện, vận động, giám sát, phản biện xã hội; Nhân dân thực hiện quyền làm chủ.

Yêu cầu đặt ra là khắc phục cả hai khuynh hướng can thiệp không đúng vào công việc thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước và buông lỏng lãnh đạo, thiếu kiểm tra, giám sát. Đổi mới phương thức lãnh đạo phải bảo đảm đúng nguyên tắc, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Phân cấp phải đi đôi với nguồn lực và kiểm soát quyền lực

Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới phân công, phân cấp, phân quyền theo hướng rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, gắn với kiểm soát quyền lực, nhất là trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Nguyên tắc xuyên suốt là việc gì cấp nào làm tốt hơn thì giao cho cấp đó; đã giao nhiệm vụ phải bảo đảm thẩm quyền, nguồn lực và điều kiện thực hiện tương ứng; đã giao quyền phải xác định rõ trách nhiệm, cơ chế kiểm tra, giám sát và giải trình. Theo định hướng này, Trung ương tập trung vào các vấn đề chiến lược, thể chế, chính sách lớn; cấp tỉnh phát huy vai trò tổ chức thực hiện, điều phối nguồn lực, liên kết phát triển; cấp xã chủ động giải quyết công việc và phục vụ người dân, doanh nghiệp theo thẩm quyền.

Thực tiễn triển khai chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, nếu giao thêm nhiệm vụ cho cấp xã nhưng không bảo đảm cán bộ, nguồn lực, dữ liệu và điều kiện thực hiện thì công việc dễ ách tắc. Ngược lại, nếu những việc đã thuộc thẩm quyền cấp dưới vẫn phải xin ý kiến qua nhiều cấp thì phân cấp khó phát huy hiệu quả. Vì vậy, phân cấp, phân quyền không chỉ nhằm giảm việc cho cấp trên mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, tốc độ và hiệu quả giải quyết công việc. Cấp trên không làm thay cấp dưới nhưng phải hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Lấy hiệu quả thực thi làm thước đo

Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản việc xây dựng và tổ chức thực hiện nghị quyết, bảo đảm chủ trương được chuẩn bị kỹ lưỡng, có tính khả thi và triển khai đến cùng.

Theo đó, nghị quyết yêu cầu nâng cao chất lượng nghiên cứu, tham mưu, hoạch định chủ trương trên cơ sở tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, dự báo, đánh giá tác động và tham vấn chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp cùng các đối tượng chịu tác động. Đối với những vấn đề mới, khó, chưa có tiền lệ, cần có cơ chế thí điểm phù hợp, được kiểm soát chặt chẽ và có tiêu chí đánh giá để điều chỉnh hoặc nhân rộng.

Đáng chú ý, chương trình, kế hoạch tổ chức thực hiện phải được xây dựng đồng thời với quá trình chuẩn bị và ban hành nghị quyết, xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, cơ quan chịu trách nhiệm, nguồn lực, thời hạn và kết quả cần đạt. Văn bản của Đảng cần ngắn gọn, rõ ràng, thiết thực, dễ hiểu, dễ thực hiện và dễ kiểm tra, đánh giá. Điều quan trọng là phải xác định ngay từ đầu chủ trương sẽ được triển khai bằng cách nào, ai chịu trách nhiệm, cần những điều kiện gì và kết quả cuối cùng ra sao; khắc phục tình trạng chủ trương ban hành kịp thời nhưng tổ chức thực hiện chậm trễ.

Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát cần chuyển mạnh theo hướng chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm và đồng hành với quá trình thực hiện nhiệm vụ. Kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện, xử lý vi phạm mà còn phải nhận diện bất cập trong cơ chế, chính sách, làm rõ nguyên nhân của khó khăn, vướng mắc để kịp thời tháo gỡ.

Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Chẳng hạn, với một dự án đầu tư công chậm tiến độ, cần làm rõ nguyên nhân do vướng mắc pháp luật, thiếu nguồn lực, phối hợp chưa tốt hay cán bộ né tránh trách nhiệm. Trên cơ sở đó, có giải pháp tương ứng: sửa đổi cơ chế, bổ sung điều kiện thực hiện hoặc xử lý nghiêm các vi phạm.

Việc kết hợp kiểm tra chấp hành quy định với đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ; giữa xử lý sai phạm với hướng dẫn, hỗ trợ khắc phục hạn chế sẽ góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo. Đồng thời, cần ứng dụng dữ liệu và công nghệ số để theo dõi tiến độ, phát hiện sớm rủi ro, hạn chế chồng chéo trong hoạt động kiểm tra, giám sát.

Hiện đại hóa phương thức lãnh đạo, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân

Nghị quyết xác định hiện đại hóa phương thức lãnh đạo, cầm quyền trên cơ sở nâng cao năng lực tham mưu chiến lược, dự báo và ứng dụng khoa học, công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước biến đổi nhanh chóng, nhiều vấn đề mới, phức tạp phát sinh, phương thức lãnh đạo cần ngày càng khoa học, chủ động và có khả năng thích ứng cao. Việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu số có thể hỗ trợ phân tích, tham mưu, ra quyết định, theo dõi và đánh giá kết quả; giúp phát hiện sớm những lĩnh vực tồn đọng, hạn chế trong giải quyết công việc.

Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế việc tiếp xúc, đối thoại và lắng nghe Nhân dân. Cấp ủy cần kiểm chứng thông tin, đánh giá đúng bản chất vấn đề, kịp thời tiếp thu, giải quyết và phản hồi những kiến nghị chính đáng. Hiệu quả lãnh đạo, cầm quyền phải được nhìn nhận từ kết quả phát triển, chất lượng cuộc sống và sự hài lòng của Nhân dân.

Đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền vì vậy không làm thay đổi bản chất, mục tiêu và các nguyên tắc nền tảng của Đảng, mà nhằm làm cho sự lãnh đạo ngày càng khoa học, dân chủ, hiện đại, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và hiệu quả hơn. Để thực hiện yêu cầu đó, yếu tố quyết định là xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm, đáp ứng nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh, tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền không làm thay đổi bản chất, mục tiêu và những nguyên tắc nền tảng của Đảng, mà nhằm làm cho sự lãnh đạo của Đảng ngày càng khoa học, dân chủ, hiện đại, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và hiệu quả hơn. Muốn thực hiện được yêu cầu đó, vấn đề có ý nghĩa quyết định là phải có đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm