Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong kỷ nguyên mới

Nhận thức đúng và không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng là yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng Việt Nam trong từng giai đoạn phát triển, nhất là trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới với nhiều thời cơ, thách thức đan xen, phức tạp.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991) đã xác định căn bản và hệ thống phương thức lãnh đạo của Đảng là: “Đảng lãnh đạo xã hội bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương công tác; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên. Đảng giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo chính quyền và các đoàn thể. Đảng không làm thay công việc của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị”([1]).

Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII (năm 1994) tiếp tục phát triển và làm rõ hơn nội hàm phương thức lãnh đạo của Đảng, nhấn mạnh: “Đảng lãnh đạo theo nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; lãnh đạo thông qua tổ chức Đảng chứ không chỉ thông qua các cá nhân đảng viên; lãnh đạo bằng các quyết định của tập thể và bằng cách theo dõi, cho ý kiến chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện, khuyến khích những mặt tốt, uốn nắn những lệch lạc, nhằm phát huy mạnh mẽ vai trò và hiệu lực của Nhà nước, chứ không điều hành thay Nhà nước”([2]).

Quang cảnh Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Ảnh: TTXVN

Qua các kỳ đại hội, quan điểm của Đảng không ngừng được bổ sung, phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu: “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn, tự đổi mới để Đảng ta thật sự là đạo đức, là văn minh, nâng tầm và nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng”; khẳng định rõ nhiệm vụ “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong điều kiện mới”. Trọng tâm là đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về Đảng lãnh đạo, cầm quyền; cụ thể hóa và thực hiện hiệu quả mối quan hệ “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”.

Theo đó, phương thức lãnh đạo của Đảng cần được thể hiện trước hết ở việc xây dựng, ban hành các nghị quyết ngắn gọn, rõ mục tiêu, định hướng hành động, có tính khả thi cao; chú trọng phát huy hiệu quả vai trò hạt nhân lãnh đạo của cấp ủy các cấp, nhất là người đứng đầu. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện thể chế về nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác tổ chức, cán bộ và bộ máy của hệ thống chính trị; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, vai trò nêu gương của cấp ủy, tổ chức Đảng, cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số trong Đảng; đổi mới phong cách lãnh đạo, phương pháp công tác, lề lối làm việc của các cơ quan lãnh đạo, tham mưu của Đảng từ Trung ương tới cơ sở. Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy chế làm việc của cấp ủy, tổ chức Đảng các cấp, quy định chặt chẽ nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ, quy trình công tác, khắc phục tình trạng bao biện, làm thay hoặc buông lỏng vai trò lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức Đảng.

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ra mắt Đại hội. Ảnh: Daihoidangtoanquoc.vn

Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng gắn chặt với nhiệm vụ “Xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; công tác cán bộ là “then chốt của then chốt”. Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, văn minh là điều kiện quyết định mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Điều đó đòi hỏi phải nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng; kiên trì xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức; đổi mới tổ chức bộ máy; đẩy mạnh kiểm soát quyền lực; kiên quyết, kiên trì phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.

Công tác cán bộ phải được thực hiện thực chất, công tâm, khách quan, lấy hiệu quả công việc, sản phẩm cụ thể và uy tín trong Nhân dân làm thước đo chủ yếu; thực hiện nghiêm phương châm “có vào, có ra”, “có lên, có xuống”, kết hợp nghiêm minh kỷ luật với cơ chế bảo vệ hiệu quả cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; không để những phần tử “cơ hội”, “chạy chức, chạy quyền” len lỏi vào tổ chức, bộ máy trong hệ thống chính trị. Đảng mạnh là vì có kỷ luật nghiêm, đạo đức cách mạng, tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Mỗi cán bộ, đảng viên phải tự soi, tự sửa; giữ mình trước cám dỗ; phải biết xấu hổ khi dân còn khó khăn, nghèo đói; phải coi danh dự là điều thiêng liêng, cao quý; coi liêm chính là phẩm chất nền tảng của đạo đức công vụ[3].

Một điểm nhấn quan trọng theo tinh thần của Văn kiện Đại hội XIV là yêu cầu đề cao tinh thần hành động, khắc phục triệt để tình trạng “nói nhiều làm ít”, “nói hay, làm dở”, “nói không đi đôi với làm”; thiếu kiểm tra, giám sát; đề ra mục tiêu cao nhưng triển khai chậm, hiệu quả thấp. Để biến quyết tâm chính trị thành kết quả thực tiễn, cần tập trung cao độ vào 5 nhóm việc:

Thứ nhất, cụ thể hóa Văn kiện thành chương trình, kế hoạch với mục tiêu rõ ràng, chỉ tiêu đo lường được, thời hạn cụ thể, phân công trách nhiệm trách nhiệm đến từng tổ chức, cá nhân; không để tình trạng “cha chung không ai khóc”, “chuyền trách nhiệm cho nhau”.

Thứ hai, thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ và đột xuất; kiên quyết xử lý trì trệ, né tránh, đùn đẩy; khen thưởng kịp thời người làm tốt; đồng thời bảo vệ hiệu quả người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Thứ ba, huy động và sử dụng nguồn lực hiệu quả; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; đầu tư có trọng tâm, trọng điểm; không dàn trải; không chạy theo phong trào; không để thất thoát, lãng phí làm hao mòn niềm tin, nguồn lực xã hội và làm chậm bước tiến của đất nước.

Thứ tư, thực hiện văn hóa công vụ liêm chính, chuyên nghiệp, khoa học; lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm tiêu chí quan trọng; lấy dữ liệu và kết quả làm căn cứ đánh giá; kiên quyết ngăn chặn tiêu cực; tăng minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Thứ năm, làm tốt công tác thông tin, truyền thông bảo đảm đồng thuận xã hội. Cải cách sâu rộng sẽ đụng chạm lợi ích, vì vậy phải công khai, minh bạch, lắng nghe, giải thích thấu đáo, kiên trì thuyết phục; kiên quyết đấu tranh với mọi biểu hiện lợi dụng, xuyên tạc; đồng thời tôn trọng phản biện, xây dựng và kịp thời điều chỉnh những bất hợp lý trong thực hiện.

Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV phát biểu nhận nhiệm vụ. Ảnh: Daihoidangtoanquoc.vn

Tổ chức thực hiện phải gắn với kỷ luật. Kỷ luật của Đảng phải đi trước. Kỷ cương phép nước phải nghiêm. Mọi quyền lực phải được kiểm soát. Mọi trách nhiệm phải được minh định. Mọi sai phạm phải bị xử lý và mọi nỗ lực chân chính vì dân, vì nước phải được ghi nhận, bảo vệ”([4]).

“Tinh thần hành động cần được cụ thể hóa thành những giải pháp cụ thể, thực hiện nghiêm túc trong toàn hệ thống: Mỗi cấp ủy, mỗi tổ chức Đảng, mỗi đảng viên, mỗi cơ quan, đơn vị, trước hết là người đứng đầu phải chủ động chuyển từ “nhận thức đúng” thành “tổ chức triển khai có hiệu quả”; từ “quyết tâm cao” thành “kết quả rõ”; kết hợp “chỉ đạo, điều hành” với “kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm”.

Đại hội yêu cầu tổ chức Đảng các cấp khẩn trương quán triệt, học tập, thể chế hóa, cụ thể hóa, triển khai thực hiện đồng bộ, toàn diện, hiệu quả các nội dung Văn kiện Đại hội; huy động mọi nguồn lực, khai thác mọi động lực; phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đại hội đã đề ra. Càng ở thời điểm mở đầu nhiệm kỳ, càng phải làm khẩn trương, làm quyết liệt, làm chắc chắn, làm đến nơi đến chốn; để từng nghị quyết, từng chương trình hành động nhanh chóng đi vào cuộc sống, trở thành động lực phát triển, trở thành niềm tự hào của Nhân dân”([5]).

Dưới sự lãnh đạo của Đảng với phương pháp, cách thức cầm quyền dân chủ, khoa học, thường xuyên được đổi mới phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của từng thời kỳ, từng giai đoạn phát triển, sự nghiệp cách mạng Việt Nam đã và đang đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng chính là điều kiện quan trọng để phát huy những thành tựu đó, tạo động lực mới, khí thế mới cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc./.

([1]) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005, tr. 329

([2]) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005, tr. 438, 439

([3]) GS.TS. Tổng Bí thư Tô Lâm: “Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam”, Tạp chí Cộng sản điện tử, ngày 20-1-2025, https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/bao-cao-ve-cac-van-kien-trinh-dai-hoi-xiv-cua-dang-cong-san-viet-nam)

([4]) GS.TS. Tổng Bí thư Tô Lâm: “Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam”, Tlđd

([5]) GS.TS. Tổng Bí thư Tô Lâm: “Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam”, Tlđd

PGS.TS. Vũ Văn Phúc - Nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản