Đổi mới phương thức quản lý gắn với kiểm soát rủi ro

Cắt giảm thủ tục không đồng nghĩa giảm yêu cầu an toàn

Góp ý về dự thảo Luật Phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ, ĐBQH Dương Đức Hải - Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ (Bộ Công an) nhấn mạnh, việc cắt giảm thủ tục hành chính thể hiện tinh thần chủ động của cơ quan soạn thảo trong tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, cải cách chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi đôi với duy trì các yêu cầu an toàn, xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể và bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước.

ĐBQH Dương Đức Hải phát biểu thảo luận tại Tổ 1 về Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Ảnh: Văn Tuyến

Từ quá trình tham gia tham mưu xây dựng, sửa đổi dự thảo Luật, đại biểu cho biết, những vấn đề được quan tâm tập trung vào việc tháo gỡ vướng mắc cho người dân, doanh nghiệp sau khi cắt giảm thủ tục; bảo đảm chất lượng, an toàn đối với công trình, phương tiện được đưa vào sử dụng; đồng thời, phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý và các chủ thể liên quan, tránh chồng chéo nhưng không để phát sinh khoảng trống trong quản lý

Đối với việc sửa đổi quy định về nghiệm thu PCCC, đại biểu Dương Đức Hải khẳng định, dù thay đổi phương thức quản lý, yêu cầu nghiệm thu và trách nhiệm bảo đảm an toàn vẫn phải được thực hiện nghiêm túc. Theo đại biểu, việc bỏ thủ tục kiểm tra, chấp thuận kết quả nghiệm thu của cơ quan nhà nước không có nghĩa là miễn trừ trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình hay các tổ chức, cá nhân liên quan. Ngược lại, trách nhiệm tổ chức nghiệm thu và chứng minh sự tuân thủ phải được xác định rõ hơn, gắn với trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể.

"Như vậy, yêu cầu bảo đảm an toàn vẫn được giữ nguyên, trong khi trách nhiệm tổ chức thực hiện và chứng minh sự tuân thủ được xác định rõ hơn đối với chủ đầu tư và cơ sở. Chất lượng, an toàn công trình phải được bảo đảm xuyên suốt từ thiết kế, thi công đến giám sát; mỗi chủ thể tham gia phải thực hiện đúng trách nhiệm chuyên môn và pháp lý của mình", đại biểu Dương Đức Hải nhấn mạnh.

Từ cách tiếp cận này, đại biểu cho rằng cần phân biệt rõ giữa việc cắt giảm một khâu thủ tục hành chính và việc loại bỏ trách nhiệm bảo đảm an toàn. Văn bản chấp thuận của cơ quan nhà nước không thể thay thế trách nhiệm của các chủ thể liên quan, cũng không thể tự thân bảo đảm an toàn trong suốt quá trình thi công, vận hành công trình. Việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra, chấp thuận kết quả nghiệm thu sẽ giúp chủ đầu tư chủ động hơn về tiến độ, giảm thời gian chuẩn bị hồ sơ và chờ giải quyết thủ tục. Đồng thời, cơ quan quản lý có điều kiện tập trung nguồn lực vào kiểm tra việc tuân thủ quy định, duy trì điều kiện an toàn và kịp thời phát hiện những nguy cơ phát sinh trong thực tế.

Đối với thẩm định thiết kế về PCCC, những trường hợp thuộc diện phải thẩm định vẫn phải thực hiện theo quy định. Việc sửa đổi Luật vì vậy cần bảo đảm tính kế thừa, liên tục, đồng thời tạo cơ sở pháp lý ổn định, đồng bộ cho phương thức quản lý mới.

Chuyển từ cấp phép sang kiểm soát thực chất

Một nội dung khác được đại biểu Dương Đức Hải tập trung phân tích là việc bãi bỏ thủ tục cấp phép lưu thông đối với phương tiện PCCC và cứu nạn, cứu hộ. Đại biểu cho rằng, đối với những phương tiện đáp ứng đầy đủ điều kiện, có kết quả đánh giá sự phù hợp theo quy định, việc miễn thực hiện một số thủ tục đánh giá trùng lặp nhằm giảm gánh nặng hành chính, tránh yêu cầu doanh nghiệp thực hiện lại những nội dung đã có căn cứ để công nhận. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải kê khai thông tin trước khi đưa sản phẩm ra thị trường và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm.

Đại biểu Dương Đức Hải nhấn mạnh, cắt giảm thủ tục phải gắn với đổi mới phương thức quản lý, chuyển từ cấp phép chuyên ngành sang đánh giá sự phù hợp, truy xuất nguồn gốc và kiểm tra chất lượng trong quá trình lưu thông, không hạ thấp yêu cầu an toàn đối với phương tiện PCCC và cứu nạn, cứu hộ.

Đồng tình với định hướng cắt giảm thủ tục, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt cho rằng, không nhất thiết phải duy trì nhiều khâu kiểm soát hành chính đối với cùng một công trình nếu có thể quản lý hiệu quả bằng cơ chế khác. Tuy nhiên, khi bỏ khâu kiểm tra, chấp thuận kết quả nghiệm thu của cơ quan nhà nước, cần làm rõ cách thức chuyển giao, lưu trữ và khai thác thông tin về công trình đã nghiệm thu, phục vụ công tác quản lý, hậu kiểm.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt đề nghị kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan PCCC, cơ quan quản lý xây dựng và chính quyền địa phương, làm cơ sở nhận diện công trình có nguy cơ cao, nâng cao hiệu quả hậu kiểm theo mức độ rủi ro, tránh phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết.

Đối với công trình hiện hữu chưa bảo đảm yêu cầu PCCC, đại biểu nhấn mạnh cần phân định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng chủ thể, gắn phân cấp với thẩm quyền, nhân lực và nguồn lực thực hiện. Đồng thời, cần có hướng dẫn kỹ thuật thống nhất để xử lý các công trình cũ khó đáp ứng tiêu chuẩn hiện hành, bảo đảm giải pháp khả thi, nâng cao an toàn thực tế, không hạ thấp yêu cầu an toàn.

Cùng quan điểm về yêu cầu kiểm soát rủi ro, ĐBQH, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm cho rằng, việc đơn giản hóa thủ tục cần gắn với trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ cơ sở và người đứng đầu cơ quan, tổ chức. Cơ chế kiểm tra cần phù hợp với mức độ nguy cơ cháy, nổ của từng loại công trình, phương tiện, đặc biệt đối với công trình cao tầng, nơi tập trung đông người và cơ sở sản xuất có nguy cơ cao. Đại biểu cũng đề nghị làm rõ trình tự thông báo kết quả nghiệm thu, trách nhiệm tiếp nhận, cập nhật và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý; đồng thời, xác định căn cứ kiểm tra và biện pháp xử lý khi phát hiện công trình, phương tiện không bảo đảm điều kiện an toàn nhưng đã được đưa vào sử dụng.

Trong khi đó, ĐBQH Nguyễn Xuân Kỳ nhấn mạnh yêu cầu phân định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu, chủ phương tiện, người đứng đầu cơ sở và cơ quan quản lý nhà nước trong kiểm tra, nghiệm thu PCCC. Quy định về hành vi làm giả, làm sai lệch hồ sơ cũng cần được rà soát, bảo đảm thống nhất với pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và pháp luật hình sự.