Đổi mới phương thức tiếp cận pháp luật trên môi trường số

Hoàn thiện thể chế thích ứng với chuyển đổi số

Triển khai Đề án "Chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) giai đoạn 2025 - 2030" ban hành kèm Quyết định số 766/QĐ-TTg, trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ Tư pháp cùng các bộ, ngành, địa phương đã tập trung hoàn thiện thể chế, coi đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác PBGDPL.

Một trong những điểm nhấn là việc nghiên cứu, bổ sung nhiều quy định mới trong dự thảo Luật PBGDPL. Theo đó, dự thảo Luật bổ sung chính sách của Nhà nước về chú trọng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu trong công tác PBGDPL. Cùng với đó, dự thảo Luật bổ sung nguyên tắc hoạt động PBGDPL là đa dạng các hình thức PBGDPL, kết hợp giữa hình thức truyền thống với hình thức hiện đại, thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; việc PBGDPL bảo đảm không vi phạm quy định của pháp luật về an ninh mạng, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quy định pháp luật có liên quan.

Tủ sách pháp luật số tại Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4. Ảnh: Thảo Mộc

Đáng chú ý, nhiều hình thức PBGDPL trên môi trường số như Cổng Pháp luật quốc gia, cổng thông tin điện tử, hệ thống thông tin, nền tảng số, mạng xã hội, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến được đưa vào dự thảo Luật.

Dự thảo Luật cũng có quy định khuyến khích các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để thực hiện PBGDPL; cơ quan, tổ chức, cá nhân chỉ được thực hiện PBGDPL trên không gian mạng thông qua tài khoản của cơ quan, tổ chức, cá nhân đã được xác thực theo quy định của pháp luật... Công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra hoạt động PBGDPL trên không gian mạng hoặc ứng dụng trí tuệ nhân tạo; phát hiện, ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về PBGDPL trên không gian mạng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan.

Có thể nói, việc kết hợp giữa hình thức tuyên truyền trực tiếp và các nền tảng số giúp hoạt động PBGDPL được triển khai linh hoạt hơn, phù hợp với điều kiện của từng địa phương và nhu cầu tiếp cận thông tin của từng nhóm đối tượng.

Đa dạng hóa hình thức đưa pháp luật đến gần người dân

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, đổi mới phương thức PBGDPL không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Việc ứng dụng các nền tảng số và đa dạng hóa hình thức truyền thông sẽ mở rộng khả năng tiếp cận thông tin pháp luật của người dân.

Sau khi được khai trương ngày 31.5.2025, Cổng Pháp luật quốc gia đã chính thức vận hành phiên bản hoàn chỉnh từ ngày 7.11.2025. Đến ngày 15.6.2026, Cổng ghi nhận hơn 5,48 triệu lượt truy cập, từng bước trở thành địa chỉ tin cậy cung cấp thông tin pháp luật, giải đáp các vấn đề pháp lý người dân quan tâm và tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp trên môi trường số.

Đến ngày 15.6.2026, Cổng Pháp luật quốc gia ghi nhận hơn 5,48 triệu lượt truy cập. Ảnh: Thảo Mộc

Song song với đó, Bộ Tư pháp đang tiếp tục hoàn thiện Hệ thống thông tin về PBGDPL với nhiều tính năng như tủ sách pháp luật điện tử quốc gia, quản lý nội dung PBGDPL, thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến, tập huấn và bồi dưỡng nghiệp vụ trực tuyến, hỏi đáp pháp luật, quản lý tài nguyên dùng chung, tương tác với người dân, doanh nghiệp, ứng dụng trên nền tảng di động và tích hợp với các nền tảng mạng xã hội. Hệ thống đã được tổ chức tập huấn sử dụng và đang hoàn thiện các điều kiện kỹ thuật để đưa vào vận hành chính thức.

Theo Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp), việc đa dạng hóa các kênh truyền thông cũng được các bộ, ngành, địa phương triển khai mạnh mẽ. Thay vì chỉ tổ chức các buổi tuyên truyền trực tiếp, nhiều thông tin pháp luật đã được tích hợp trên ứng dụng VNeID; đồng thời các video ngắn, infographic, sản phẩm truyền thông số được xây dựng và đăng tải thường xuyên trên Facebook, Zalo, TikTok, tạo hiệu ứng tích cực trong cộng đồng.

Hiệu quả bước đầu được phản ánh qua những con số cụ thể. Fanpage của Bộ Công an hiện có 1,6 triệu người theo dõi, thường xuyên cập nhật thông tin pháp luật; fanpage Cổng Pháp luật quốc gia của Bộ Tư pháp có 72.000 người theo dõi, liên tục đăng tải các infographic, thông tin pháp luật ngắn gọn, dễ hiểu. Đặc biệt, Cuộc thi sáng tạo video với chủ đề "Vì Tổ quốc bình yên" do Bộ Công an phát động trong năm 2026 đã có nhiều sản phẩm tuyên truyền pháp luật thu hút hàng chục triệu lượt xem và chia sẻ trên Facebook, góp phần lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, nhiều địa phương như Tuyên Quang, Cần Thơ, Tây Ninh, Khánh Hòa, Điện Biên, Đắk Lắk và Phú Thọ đã tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến, thu hút đông đảo học sinh, sinh viên, cán bộ, công chức và người dân tham gia thông qua các nền tảng được tối ưu hóa trên thiết bị di động. Hình thức này không chỉ tạo sức lan tỏa rộng mà còn góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng.

Xác định nhân lực số là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả chuyển đổi số trong công tác PBGDPL. Trong nửa đầu năm 2026, Bộ Tư pháp phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện tài liệu hướng dẫn chuyển đổi số trong PBGDPL. Dự kiến, Bộ Tư pháp sẽ chia sẻ tài liệu rộng rãi đến các báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật, công chức tham mưu công tác PBGDPL, đồng thời, các bộ, ngành, địa phương sẽ tăng cường tập huấn, nâng cao năng lực số cho đội ngũ này để góp phần đa dạng hóa các hình thức PBGDPL, giúp nội dung pháp luật đến người dân một cách hấp dẫn, gần gũi hơn.